Frank sprak zijn oratie uit in 2025: Naar een opstand van het zittend personeel. De oratie opent met de uitspraak: Alleen opstaan vergt moed, samen opstaan vormt een beweging, met z’n allen opstaan creëert de toekomst’. Ook is hij is hoofdredacteur van het boek Maak samen je eigen onderwijs. Annette is schoolbestuurder bij Spaarnesant. Dit bestuur werd onder andere bekend door de ruimte die het gaf aan drie scholen om de keuze van het afnemen van de doorstroomtoets aan ouders te laten.

Frank zocht het afgelopen jaar het gesprek met Leve het Onderwijs! nadrukkelijk op en kerngroeplid Annette deed dit graag. Samen onderzoeken zij nu de vraag: Hoe creëren we een onderwijssysteem waarin professionals floreren en leerlingen écht centraal staan? Frank stelt hierbij dat onderwijsverandering moet worden aangedreven door leraren en schoolteams. Annette geeft hier haar visie op en gebruikt hierbij voorbeelden uit de praktijk.

Samen blikken zij terug op de afgelopen 5 jaar en het afgelopen jaar in het bijzonder. Ook horen we van Karens nieuwe onderzoek en boek en werpen we een licht op wat nodig is om de brede dialoog over de doorstroomtoets, vroege selectie en het onderwijsstelsel voort te zetten. Een bijzondere afsluiting van deze spraakmakende serie.

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders perspectief.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Als je beiden er bevlogen over hoort vertellen, is het een logische stap die voor veel mensen binnen de organisatie op allerlei manieren ruimte en ontwikkeling biedt. Toch is dit initiatief geen gemeengoed binnen onderwijsland. Eerder een uitzondering.

In een open gesprek leren we hoe deze plek tot stand is gekomen en wat het brengt. Hoe gaan ze om met loslaten en vertrouwen? Hoe zijn ze transparant naar elkaar en naar andere collega's? En praktisch: waarin verschilt dit van een tweehoofdig bestuur en waarom en met welke afspraken werkt het zo goed? Igor Verettas mag namens Leve het Onderwijs! een kijkje nemen achter de schermen van dit rijke initiatief.

"Een eindadvies geven is veel foutengevoeliger en problematischer dan alleen die doorstroomtoets. Het geven van zo'n voortgezet onderwijs label brengt juist kansenongelijkheid."

In het voorjaar van 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen in Alkmaar/Bergen en Haarlem de vrije keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Een groot aantal ouders kozen ervoor om de toets niet te laten afnemen. Uiteindelijk hebben het Ministerie en de inspectie van onderwijs ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat de bestuurders en schooldirecteuren heeft bewogen, we beluisteren het perspectief van de leerlingen, leerkrachten en ouders en vragen naar de ervaringen vanuit de politiek. Dossier doorstroomtoets wordt mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

“Je kijkt naar een heel systeem en daar onderscheid je verschillende elementen in. De manier waarop deze samenhangen, bepalen waarop het systeem zich als geheel gedraagt. Bijvoorbeeld bij problemen waar niet duidelijk is wat het probleem is, laat staan wat de oplossing zou kunnen zijn, kan dit enorm helpen.”

Deze participatieve wijze van onderzoek kan binnen het onderwijs bijvoorbeeld vraagstukken rondom kwaliteit of inzet van middelen scherper maken. Door anders te kijken, complexiteit te erkennen en goede vragen te stellen, helpen Merel en haar collega’s organisaties verbeteren.

“Zo kun je rondom een kwestie samen een model bouwen. Complexiteit is een vast onderdeel hierin. En de samenhang tussen allerlei relaties. We delen verdiepende kennis over wat een antwoord wel en niet zegt en het is belangrijk dat iedere participant goed het verschil toepast tussen observeren en interpreteren.”

Ook een antwoord als een toetsuitslag zegt Merel lang niet alles: “Toetsen zijn momentopnames en je ziet hierdoor niet wat er in de tussenliggende tijd gebeurd. Juist als leraar heb je daar samen met de leerling en de ouders iets te doen. Het tussenliggende proces van ontwikkeling in kaart brengen. Hoe doe je dat samen?”

Deze podcast, waarin je bij de tweede en zelfs de derde keer luisteren weer nieuwe dingen ontdekt, wordt je aangeboden door Leve het Onderwijs!.  

Maries Honingh is o.a. hoogleraar Maatschappelijke bestuurskunde, en richt zich in het bijzonder op Maatschappelijke democratie. Igor Verettas gaat samen met Sylvia Veltmaat, bestuurder van Flores Onderwijs, met Marlies in gesprek over hoe je als bestuurder zo goed mogelijk je plek kunt innemen binnen het speelveld.

Sylvia onderstreept het belang van gespreksvoering binnen de verschillende contexten: “We hebben de randen van de huidige wetgeving altijd op te zoeken. Het vak van onderwijsprofessionals hebben we samen uitgehold. Als leraren denken dat goed onderwijs een methode volgen is, zijn we een slechts een uitvoeringsorganisatie geworden. Hoe krijgt iedereen het vak weer terug, met puzzel- en nadenk tijd? Dat faciliteren is belangrijk vanuit mijn rol als bestuurder.”

“Ook als onderwijsbestuurder heb je vaak te maken met niet-eenduidige maatschappelijke vraagstukken. De neiging om strakker te sturen is aanwezig, maar het ongemak op willen zoeken is cruciaal.”, meent Marlies. “Durf je het te hebben over concrete vraagstukken die kinderen mee naar school nemen of probeer je te voldoen aan de druk op resultaten die wordt opgelegd? Vindplaats van ontwikkeling van onze democratie is per definitie ‘de praktijk’. Bestuurders hebben verbinding te leggen tussen het werkveld en beleidsmakers, en hoe doe je dat? Vragen als deze markeren de betekenis die het onderwijs heeft in de vorming en socialisatie van leerlingen om te leren handelen in onze democratische rechtsstaat.”.

Een boeiend gesprek, dat na iedere keer luisteren weer andere inzichten geeft! Aangeboden door Leve het Onderwijs!

25 Jaar geleden begon Martijn als leerkracht en hij is nu twee jaar bestuurder. In dit gesprek reflecteert hij op de complexiteit en ook het comfort die deze positie met zich meebrengt. Wanneer ben je zichtbaar en beschikbaar genoeg en hoe behoud je balans tussen het geven van ruimte en duiden van richting?

Als nieuwe ‘Chef gedachtengoed’ moest Martijn wennen dat er in deze verantwoordelijke ‘podiumfunctie’ altijd naar je gekeken wordt. Je spreekt namens jezelf en ook namens je organisatie. Binnen de gemeenschap van SAAM* is ‘Zijn wat je zegt’ belangrijk. Hoe ga je daar als bestuurder mee om en wat voor effect kan dit hebben op je uitspraken en acties?

Er wordt nogal wat gevonden van bestuurders. Martijn heeft daar best moeite mee en benadrukt dat het daarom bijvoorbeeld belangrijk is om zeer transparant te zijn over wat je doet. Als kerngroeplid van Leve het Onderwijs! zet hij zich daarom bijvoorbeeld in voor de Bestuurlijke portretten.

Genoeg redenen om deze boeiende aflevering te beluisteren, waarin Martijn van Tilburg de manifest items van Leve het Onderwijs! aan de waarden van SAAM* rijgt, genuanceerde uitspraken doet over de beoordelingssystematiek van de onderwijsinspectie en ons leert dat juiste woordkeuze erg belangrijk is bij SAAM*.

In het voorjaar van 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen in Alkmaar/Bergen en Haarlem de vrije keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Een groot aantal ouders kozen ervoor om de toets niet te laten afnemen. Uiteindelijk hebben het Ministerie en de inspectie van onderwijs ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat de bestuurders en schooldirecteuren heeft bewogen, we beluisteren het perspectief van de leerlingen, leerkrachten en ouders en vragen naar de ervaringen vanuit de politiek.

Dossier doostroomtoets wordt mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.

Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

“Het proefschrift laat zien dat we ver verwijderd zijn van een wereld waarin alle kinderen toegang hebben tot gelijke kansen om hun volledig potentieel te ontwikkelen”, concludeert Horoz. 

Deze promotie deed stof opwaaien. Een bekende krant interpreteerde het onderzoek als volgt: Onderzoek VU: kwetsbare kinderen de dupe van focus op taal en rekenen in basisonderwijs. Copromotor Marieke Buil nuanceert deze krantenkop en licht toe wat wel geconcludeerd mag worden.

Namens Leve het Onderwijs! bevraagt Igor Verettas beide onderzoekers over blijvende verschillen in sociaal en emotioneel welbevinden en achterblijvende schoolprestaties door een beperkt aanbod aan sociaal emotioneel leren. Daarnaast komen adviezen voor scholen aan de orde en een wens voor vervolgonderzoek.

Het manifest van Leve het Onderwijs! gaat onder andere over vertrouwen, dialoog, transparantie. Hoe leeft Freek deze waarden voor en hoe komen ze tot uiting bij de visitaties? En wat merken medewerkers en uiteindelijk de kinderen hiervan?

Een boeiend gesprek, waarin een bevlogen bestuurder vertelt over zijn lessen van de afgelopen jaren en daarbij behaalde accreditaties afzet tegen buikgevoel en levenservaring. En ons uitdaagt om rigoureus te durven vertrouwen.

Sharon pleit voor meer aandacht voor toetsing van aannames in beleidsvorming, zodat beleidskeuzes beter onderbouwd zijn en voldoen aan de eisen van een rechtvaardig en effectief bestuur: "Kunnen we het over onvoldoende opbrengsten en basisvaardigheden van overheid en bestuurders hebben?". Ze gaat in op de bevindingen uit haar onderzoek en de reacties die zij tegenkomt tijdens het delen van de resultaten.

Jeroen heeft als bestuurder dagelijks te maken met de (ongewenste) effecten van gestapeld onderwijs- en jeugdzorgbeleid en kent de verhalen vanuit de scholen. Tijdens het gesprek legt Sharon de volgende 'meerkeuzevraag' aan Jeroen voor: ''Ben je bestuurder of automatische piloot?". Nieuwsgierig naar het antwoord?

Yvonne kan niet anders dan in haar sturingsfilosofie uitgaan van vertrouwen, verbinding, en horizontale verantwoording. Hoe werkt dat dan in de praktijk? Wat maakt het minder makkelijk in de verantwoording? Zomer 2024 heeft de inspectie van het onderwijs geverifieerd of sturing door het bestuur op de kwaliteit van het onderwijs op de scholen op orde is. Dit onderzoek is afgerond met een 'voldoende'.

Yvonne vertelt in deze podcast over het onderzoek, wat hier spannend aan was en wat dat met haar deed. En ook over hoe je bij deze wijze van besturen weet 'of het goed zit'. Het werd een openhartig gesprek.

Marten is onderwijsbestuur bij Stichting Spaarnesant in de regio Haarlem. 

Marten heeft een brede ervaring in én een sterke visie over ons onderwijs. Zo heeft Marten een duidelijke visie op betekenisvol toetsen waarbij hij een alternatief biedt om leerlingen (te) vroeg te selecteren. Ook heeft Marten een slimme onderwijskundige oplossing voor kansengelijkheid binnen het huidige stelsel. Marten stelt voor om elk bestuur verantwoordelijk te maken voor de volle breedte van ons stelsel, zodat je geen samenwerkingsverbanden meer nodig hebt, maar met elkaar (binnen een stichting) verantwoordelijk bent voor alle leerlingen binnen je stichting. 

Marten gaat de complexiteit en starheid van ons onderwijs te lijf vanuit het manifest van de beweging Leve het Onderwijs!. Laat je meenemen door deze bevlogen bestuurder!

Frédérique onderzoekt publieke governance vraagstukken met speciale aandacht voor governance die vertrouwen bouwt (de relatie tussen vertrouwen en beheersing). Naast wetenschappelijk onderzoek verzorgt Frédérique onderwijs over deze thema’s. Zie met name de opleiding voor professionals Sturen en leidinggeven vanuit vertrouwen van de VU School of Governance.

Vanuit haar eigen onderneming geeft Frédérique workshops, lezingen en masterclasses voor de praktijk en is zij beschikbaar voor adviesopdrachten.

Per 1 oktober 2019 is Frédérique ook gastprofessor aan de Universiteit Antwerpen bij het Antwerp Research Excellence Consortium Trust in Multi-Level Governance (GOVTRUST) en vandaar werkt ze mee aan het H2020 project Trust in Governance and Regulation in Europe (TiGRE; 2020-2023).

Als vertrouwensexpert weet Frederique de vertaling van theorie naar praktijk te maken.

Meer informatie over Frédérique Six is te vinden op: https://frederiquesix.nl/

Vanuit een achtergrond als pedagoog heeft Sytske Feenstra een aantal jaren gewerkt als onderwijsadviseur bij het Centrum voor Educatieve Dienstverlening in Rotterdam. Daarna heeft zij gewerkt als directielid van een aantal onderwijsbegeleidingsdiensten en in de jeugd-GGZ. Sinds 2010 werkt Sytske als bestuurder in het primair onderwijs. Kernwaarden hierbij zijn: leren en ontwikkelen. Het leren van kinderen, maar ook van onszelf als onderwijsprofessionals die werken voor en met kinderen.

Sytske is vanaf het begin betrokken bij de beweging Leve het Onderwijs.

“Leren heeft ruimte nodig, een innerlijke gedrevenheid,” zegt Rob in dit gesprek. Als evolutiepsycholoog heeft hij de diepste overtuiging dat kinderen willen leren.

Prof. dr. Rob Martens is wetenschappelijk directeur van stichting NIVOZ en tevens hoogleraar bij het Welten-instituut van de Open Universiteit.

Het bureau van Hartger heet ‘De Professionele Dialoog’. Hartger richt zich op het mogelijk maken van die dialoog in alle kringen van de organisatie.

De dialoog is meer dan een ‘fijn gesprek’—sterker, stelt Hartger, het hoeft niet altijd een fijn gesprek te zijn. De dialoog draait erom, telkens opnieuw ruimte te maken voor (nieuwe) inzichten die ontstaan in uitwisseling tussen mensen. 

"Het belangrijke pedagogische werk gaat niet over meten of controleren, het gaat om kinderen uitnodigen tot volwassenheid", stelt Robert Viëtor. Als lerarenopleider wil hij graag het manifest van Leve het Onderwijs versterken, om toekomstbestendige leerkrachten op te leiden voor het betekenisvolle werk in het onderwijs.

In deze podcast heeft Jan-Jaap Hubeek een gesprek met hoogleraar Jan Bransen over het belang van het manifest van de beweging Leve het Onderwijs! Jan zet uiteen waarom het onderdeel ‘vertrouwen’ zo belangrijk is en waarom onze mentaliteit moet veranderen. Vertrouwen moet een basishouding worden.