Slimmer leren bewegen volgens bewegingswetenschapper Eline Nijmeijer

INLEIDING:

Voor veel luisteraars is het ‘race weekend’! Of je nu zelf (net als Gerrit) zondag de volle 42,2km gaat of gewoon je eigen rondje fietst of loopt, we kennen allemaal dat moment waarop de vermoeidheid toeslaat en je techniek langzaam uit elkaar valt.

De reflex is vaak om dan ‘extra goed op je houding’ te letten, maar ons gesprek met bewegingswetenschapper Eline Nijmeijer zet dat idee volledig op zijn kop.

Eline is gepromoveerd op motorisch leren en het voorkomen van zware knieblessures. Ze legt uit waarom de klassieke aanwijzingen van trainers, zoals ‘houd je knie recht’ vaak juist averechts werken.

Deze week ontdekken we hoe je een bewegingspatroon aanleert dat wél standhoudt onder druk. We bespreken wat de kracht is van een externe focus en waarom een beetje autonomie in je training zorgt voor een sneller leerproces in je brein.

Wat is de beste manier om je techniek te veranderen zonder dat het onnatuurlijk voelt?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat is het verschil tussen een interne en een externe focus bij het sporten?

Eline legt in de aflevering uit dat een interne focus, waarbij je de aandacht richt op je eigen lichaamsdelen of spieren, de natuurlijke vloeiendheid van een beweging vaak verstoort. Voor wie beter wil leren bewegen, is een externe focus effectiever. Dit houdt in dat je de aandacht verplaatst naar de omgeving of het beoogde resultaat, zoals het geluid van je landing of het raken van een specifieke lijn op de grond.

Uit haar onderzoek blijkt dat het brein de complexe coördinatie dan veel efficiënter zelf regelt, wat leidt tot veiligere en effectievere bewegingspatronen.

2. Wat zijn de belangrijkste pijlers van de OPTIMAL-theorie voor motorisch leren?

In haar proefschrift hanteert Eline de OPTIMAL-theorie als wetenschappelijk kader. Dit model rust op drie specifieke pijlers: verhoogde verwachtingen, autonomie en een externe focus van aandacht.

Het uitgangspunt is dat je als sporter sneller en beter leert wanneer je vertrouwen hebt in de goede afloop, zelf keuzes mag maken in je training en je blik naar buiten richt. Deze combinatie zorgt voor een optimale omgeving in de hersenen om nieuwe technieken te verankeren. Het is dus geen kwestie van eindeloos herhalen, maar van de juiste psychologische en aandacht-gerelateerde randvoorwaarden creëren.

3. Wat is het voordeel van impliciet leren voor een duursporter?

Veel fanatieke sporters proberen hun techniek te verbeteren door technische regels te onthouden, wat we expliciet leren noemen. Eline waarschuwt dat deze vorm van leren kwetsbaar is. Zodra de vermoeidheid toeslaat of de wedstrijdspanning oploopt, kan je brein deze regels vaak niet meer verwerken en valt je techniek uit elkaar.

Impliciet leren daarentegen gebeurt onbewust, bijvoorbeeld door te trainen in een uitdagende omgeving of met metaforen. Het resultaat is een veel robuustere techniek die standhoudt in de finale van een wedstrijd, simpelweg omdat je er niet bij na hoeft te denken.

4. Wat is de rol van autonomie bij het verbeteren van je techniek?

Autonomie klinkt misschien als een modewoord, maar Eline onderbouwt in haar werk dat het een harde voorwaarde is voor effectief motorisch leren. Wanneer je als sporter zelf controle hebt over kleine details van je training, zoals de volgorde van de oefeningen of het moment waarop je feedback vraagt, wordt er dopamine aangemaakt in de hersenen.

Deze stof fungeert als een soort lijm voor het geheugen en helpt bij het verankeren van nieuwe bewegingspatronen. Beter leren bewegen gaat dus sneller als je niet alleen maar orders opvolgt, maar zelf actief betrokken bent bij het leerproces.

5. Wat zijn effectieve strategieën om het risico op kruisbandblessures te verkleinen?

Om zware blessures zoals kruisbandletsel te voorkomen, is alleen krachttraining meestal onvoldoende. Volgens Eline zit de winst in het aanleren van veiligere bewegingspatronen tijdens kritieke momenten, zoals een landing of een schijnbeweging.

In plaats van een sporter precies te vertellen hoe de knie moet staan, werken instructies met een extern doel veel beter. Door bijvoorbeeld te focussen op het behouden van een stabiele positie ten opzichte van een denkbeeldige tegenstander, leert het lichaam zichzelf op een natuurlijke en robuuste manier te beschermen, ook wanneer de situatie op het veld onvoorspelbaar wordt.

Handige bronnen en links:

Alle publicaties van Eline, inclusief haar proefschrift: https://www.rug.nl/staff/e.m.nijmeijer/research

Aflevering 179 m.b.t. ASM Masters of Movement bijeenkomst over blessures en die te vermijden door anders te bewegen. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/179-blessures-voorkomen-door-anders-leren-te-bewegen-volgens-voetbalbondsarts-edwin-goedhart/

Aflevering 116 over differentieel leren: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/116-de-kansen-van-differentieel-leren-bij-de-masters-of-movement/

Aflevering 124 over schaven aan je loopstijl: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/124-schaven-aan-je-loopstijl-voor-wie-is-dat-zinvol-of-onzin/

‘Eerst een atleet, dan pas een specialist’ aldus topcoach Vern Gambetta: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/138-eerst-een-atleet-dan-pas-specialist-wijze-lessen-van-topcoach-vern-gambetta/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer presteren met een fit koppie: wat doet sporten op je brein?

INLEIDING:

Met Pasen voor de deur en de marathons van Rotterdam en Enschede over ruim een week, zitten veel lopers momenteel in de befaamde fase van de taper-gekte. Je vraagt je af of die ene laatste training nog zin heeft, terwijl je ondertussen probeert niet te veel paaseitjes te eten.

Maar er is een aspect van de voorbereiding waar we het eigenlijk te weinig over hebben: wat doet al dat lange duursporten eigenlijk met je hoofd?

Luisteraar Arnout Boer stelde een vraag die ons direct deed slikken: "train je minder effectief als je ondertussen naar een podcast luistert?"

Voor ons als makers is dat een gewetensvraag, maar gelukkig blijkt het antwoord genuanceerd.

Sportarts Guido Vroemen deelt bovendien een tip die je direct kunt uitproberen: laat je navigatie eens thuis en dwing je hersenen om de route zelf te onthouden!

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat is het effect van een zware inspanning op je denkvermogen?

Jurgen legt uit dat er een soort J-curve bestaat als het gaat om sporten en het brein. Een rustige duurtraining werkt vaak als een katalysator voor creativiteit en een scherper werkgeheugen. Je komt vaak met de beste ideeën thuis na een uurtje hardlopen. Echter, zodra de intensiteit naar het rood gaat, zoals bij een marathon of zware intervallen, slaat dit om. Het brein heeft dan alle energie nodig voor de fysieke aansturing, waardoor cognitieve functies tijdelijk achteruitgaan en je letterlijk wazig in je hoofd wordt.

2. Wat betekent het voor je progressie als je tijdens het trainen mentaal volledig afgeleid bent?

Jurgen baseert zich op een recente studie bij muizen waaruit bleek dat specifieke neuronen in de hypothalamus geactiveerd moeten worden om de spieren te laten adapteren aan training. Als die neurale prikkel ontbreekt, is het trainingseffect minder. Hoewel we voorzichtig moeten zijn met de vertaling naar mensen, suggereert dit dat volledige afleiding tijdens een zware sessie de effectiviteit kan remmen. Voor een rustige duurloop is een podcast prima, maar bij een sleuteltraining wil je dat je brein de inspanning bewust registreert voor het beste resultaat.

3. Wat zijn praktische manieren om je mentale weerbaarheid tijdens het sporten te vergroten?

Guido Vroemen adviseert om niet alles op de automatische piloot te doen. Hij ziet in zijn praktijk dat atleten die ook cognitief geprikkeld worden, beter bestand zijn tegen de mentale mist tijdens een wedstrijd. Je kunt dit simpel trainen door bijvoorbeeld zonder navigatie op pad te gaan en zelf je route te onthouden. Ook het oplossen van rekensommen tijdens een intensief blok dwingt je hersenen om actief te blijven onder fysieke druk. Zo train je de verbinding tussen je sporten en brein en word je mentaal belastbaarder.

4. Wat gebeurt er fysiologisch in je hoofd na een extreme uitputtingsslag zoals een marathon?

Jurgen haalt onderzoek aan dat aantoont dat de hoeveelheid myeline, het isolatiemateriaal rondom je zenuwcellen, na een marathon tijdelijk afneemt. Dit verklaart waarom veel lopers na de finish moeite hebben met eenvoudige taken of zelfs hun weg niet meer weten. Het brein ondergaat een fysieke belasting die vergelijkbaar is met die van de spieren. Gelukkig is dit effect van tijdelijke aard en herstelt de witte stof in je hersenen zich weer na voldoende rust, net als de rest van je lichaam.

5. Wat is de relatie tussen mentale vermoeidheid door werk en je fysieke prestaties in de training?

Jurgen wijst op onderzoek dat aantoont dat mentale vermoeidheid je fysieke uithoudingsvermogen direct negatief beïnvloedt. Als je de hele dag in lastige meetings hebt gezeten, is je mentale budget op. Hoewel je benen fysiek nog fris kunnen zijn, ervaar je de inspanning als veel zwaarder. Dit komt omdat je brein sneller aan de rem trekt om zichzelf te beschermen. In de praktijk betekent dit dat je na een zware werkdag soms beter een rustige hersteltraining kunt doen dan een moordend intervalprogramma waarbij je mentaal diep moet gaan.

Handige bronnen en links:

De recente studie (in muizen) waar Arnout Boer ons op wijst: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41687612/

Review uit 2024 van Vrije universiteit Brussel over invloed van mentale vermoeidheid op fysieke prestaties en risico op blessures: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39122241/

Meta-analyse naar het acute effect van inspanning op cognitie bij jonge, gezonde mensen: https://www.nature.com/articles/s44271-024-00124-2

Studie die vond dat de hoeveelheid myeline in het brein na een marathon tijdelijk afnam: https://www.nature.com/articles/s42255-025-01244-7

Recente studie (2026) naar het effect van een marathon lopen op het werkgeheugen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41572516/

Recent onderzoek naar fysieke en mentale vermoeidheid en cognitie bij ultrafietsers: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ejsc.70104

Studie bij 80-jarigen waarin de rol van VO2max in de relatie tussen bewegen en cognitie wordt bevestigd: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-021-01608-5

Verschillen in hersenstructuur tussen triatleten/ultra-atleten en ‘controle’ proefpersonen: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666337620300238

Review naar relatie overtraining en cognitie bij duursporters: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37552398/

Recente studie (2026) waarin een negatieve rol van ‘nep mitochondriën’ op cognitie tijdens intensieve inspanning wordt gesuggereerd: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1550413125004863

Bonus aflevering ASM masters of movement over relatie bewegen en brein: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/bonus-slimmer-presteren-door-je-brein-in-beweging-te-brengen/

Aflevering 59 over overtraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/overtraining-hoe-kun-je-het-voorkomen/

Aflevering 161 over de (on)zin van cognitieve training op je sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/161-slimmer-presteren-door-middel-van-cognitieve-training-zinvol-of-onzin/

Aflevering 164 over mentale risicofactoren van hardloopblessures: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/164-mentale-risicofactoren-van-hardloopblessures-met-special-guest-jan-de-jonge/

Aflevering 204 met ultraloper en arts Marijn Sinkeldam: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/204-hoe-ongezond-is-ultra-eigenlijk-met-arts-en-ultrarunner-marijn-sinkeldam/

Aflevering 208 over de wetenschap tijdens een ultra met Kevin de Pauw: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/208-slimmer-presteren-op-een-ultra-volgens-bewegingswetenschapper-kevin-de-pauw-2/

Aflevering 257 over de psychologie van ultra: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/257-de-psychologie-van-de-ultra-slimmer-presteren-tijdens-272-km-trailrunnen-in-de-alpen/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en...]]>Dit is de 260e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren met een fit koppie: wat doet sporten op je brein?

INLEIDING:

Met Pasen voor de deur en de marathons van Rotterdam en Enschede over ruim een week, zitten veel lopers momenteel in de befaamde fase van de taper-gekte. Je vraagt je af of die ene laatste training nog zin heeft, terwijl je ondertussen probeert niet te veel paaseitjes te eten.

Maar er is een aspect van de voorbereiding waar we het eigenlijk te weinig over hebben: wat doet al dat lange duursporten eigenlijk met je hoofd?

Luisteraar Arnout Boer stelde een vraag die ons direct deed slikken: "train je minder effectief als je ondertussen naar een podcast luistert?"

Voor ons als makers is dat een gewetensvraag, maar gelukkig blijkt het antwoord genuanceerd.

Sportarts Guido Vroemen deelt bovendien een tip die je direct kunt uitproberen: laat je navigatie eens thuis en dwing je hersenen om de route zelf te onthouden!

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat is het effect van een zware inspanning op je denkvermogen?

Jurgen legt uit dat er een soort J-curve bestaat als het gaat om sporten en het brein. Een rustige duurtraining werkt vaak als een katalysator voor creativiteit en een scherper werkgeheugen. Je komt vaak met de beste ideeën thuis na een uurtje hardlopen. Echter, zodra de intensiteit naar het rood gaat, zoals bij een marathon of zware intervallen, slaat dit om. Het brein heeft dan alle energie nodig voor de fysieke aansturing, waardoor cognitieve functies tijdelijk achteruitgaan en je letterlijk wazig in je hoofd wordt.

2. Wat betekent het voor je progressie als je tijdens het trainen mentaal volledig afgeleid bent?

Jurgen baseert zich op een recente studie bij muizen waaruit bleek dat specifieke neuronen in de hypothalamus geactiveerd moeten worden om de spieren te laten adapteren aan training. Als die neurale prikkel ontbreekt, is het trainingseffect minder. Hoewel we voorzichtig moeten zijn met de vertaling naar mensen, suggereert dit dat volledige afleiding tijdens een zware sessie de effectiviteit kan remmen. Voor een rustige duurloop is een podcast prima, maar bij een sleuteltraining wil je dat je brein de inspanning bewust registreert voor het beste resultaat.

3. Wat zijn praktische manieren om je mentale weerbaarheid tijdens het sporten te vergroten?

Guido Vroemen adviseert om niet alles op de automatische piloot te doen. Hij ziet in zijn praktijk dat atleten die ook cognitief geprikkeld worden, beter bestand zijn tegen de mentale mist tijdens een wedstrijd. Je kunt dit simpel trainen door bijvoorbeeld zonder navigatie op pad te gaan en zelf je route te onthouden. Ook het oplossen van rekensommen tijdens een intensief blok dwingt je hersenen om actief te blijven onder fysieke druk. Zo train je de verbinding tussen je sporten en brein en word je mentaal belastbaarder.

4. Wat gebeurt er fysiologisch in je hoofd na een extreme uitputtingsslag zoals een marathon?

Jurgen haalt onderzoek aan dat aantoont dat de hoeveelheid myeline, het isolatiemateriaal rondom je zenuwcellen, na een marathon tijdelijk afneemt. Dit verklaart waarom veel lopers na de finish moeite hebben met eenvoudige taken of zelfs hun weg niet meer weten. Het brein ondergaat een fysieke belasting die vergelijkbaar is met die van de spieren. Gelukkig is dit effect van tijdelijke aard en herstelt de witte stof in je hersenen zich weer na voldoende rust, net als de rest van je lichaam.

5. Wat is de relatie tussen mentale vermoeidheid door werk en je fysieke prestaties in de training?

Jurgen wijst op onderzoek dat aantoont dat mentale vermoeidheid je fysieke uithoudingsvermogen direct negatief beïnvloedt. Als je de hele dag in lastige meetings hebt gezeten, is je mentale budget op. Hoewel je benen fysiek nog fris kunnen zijn, ervaar je de inspanning als veel zwaarder. Dit komt omdat je brein sneller aan de rem trekt om zichzelf te beschermen. In de praktijk betekent dit dat je na een zware werkdag soms beter een rustige hersteltraining kunt doen dan een moordend intervalprogramma waarbij je mentaal diep moet gaan.

Handige bronnen en links:

De recente studie (in muizen) waar Arnout Boer ons op wijst: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41687612/

Review uit 2024 van Vrije universiteit Brussel over invloed van mentale vermoeidheid op fysieke prestaties en risico op blessures: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39122241/

Meta-analyse naar het acute effect van inspanning op cognitie bij jonge, gezonde mensen: https://www.nature.com/articles/s44271-024-00124-2

Studie die vond dat de hoeveelheid myeline in het brein na een marathon tijdelijk afnam: https://www.nature.com/articles/s42255-025-01244-7

Recente studie (2026) naar het effect van een marathon lopen op het werkgeheugen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41572516/

Recent onderzoek naar fysieke en mentale vermoeidheid en cognitie bij ultrafietsers: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ejsc.70104

Studie bij 80-jarigen waarin de rol van VO2max in de relatie tussen bewegen en cognitie wordt bevestigd: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-021-01608-5

Verschillen in hersenstructuur tussen triatleten/ultra-atleten en ‘controle’ proefpersonen: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666337620300238

Review naar relatie overtraining en cognitie bij duursporters: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37552398/

Recente studie (2026) waarin een negatieve rol van ‘nep mitochondriën’ op cognitie tijdens intensieve inspanning wordt gesuggereerd: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1550413125004863

Bonus aflevering ASM masters of movement over relatie bewegen en brein: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/bonus-slimmer-presteren-door-je-brein-in-beweging-te-brengen/

Aflevering 59 over overtraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/overtraining-hoe-kun-je-het-voorkomen/

Aflevering 161 over de (on)zin van cognitieve training op je sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/161-slimmer-presteren-door-middel-van-cognitieve-training-zinvol-of-onzin/

Aflevering 164 over mentale risicofactoren van hardloopblessures: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/164-mentale-risicofactoren-van-hardloopblessures-met-special-guest-jan-de-jonge/

Aflevering 204 met ultraloper en arts Marijn Sinkeldam: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/204-hoe-ongezond-is-ultra-eigenlijk-met-arts-en-ultrarunner-marijn-sinkeldam/

Aflevering 208 over de wetenschap tijdens een ultra met Kevin de Pauw: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/208-slimmer-presteren-op-een-ultra-volgens-bewegingswetenschapper-kevin-de-pauw-2/

Aflevering 257 over de psychologie van ultra: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/257-de-psychologie-van-de-ultra-slimmer-presteren-tijdens-272-km-trailrunnen-in-de-alpen/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Hoe gebruik je de juiste kennis uit de sportwetenschap volgens hoogleraar Florentina Hettinga

INLEIDING:

70 procent van de sportwetenschappelijke studies is niet te herhalen met dezelfde uitkomst. Of nou ja, misschien is het 50 of 90 procent, maar het punt is: we hebben een probleem. In de aflevering van deze week bespreken we waarom een labresultaat buiten op de weg vaak weinig waard blijkt te zijn.

Samen met hoogleraar Florentina Hettinga duiken we in de replicatiecrisis. Waarom gaan influencers aan de haal met flinterdun bewijs? En hoe herken je als kritische sporter zelf het verschil tussen marketingpraat en een echt goed trainingsinzicht?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat is de werkelijke impact van de replicatiecrisis op de geloofwaardigheid van de sportwetenschap?

Florentina Hettinga stelt dat we de replicatiecrisis niet moeten zien als een diskwalificatie van het vakgebied, maar als een broodnodige reality check. Voor de jonge sportwetenschapper betekent dit dat het publiceren van een enkel spectaculair resultaat minder zwaar weegt dan het leveren van reproduceerbaar werk. We bespreken met haar dat een onderzoek pas echt waarde krijgt als vakgenoten in een andere setting tot dezelfde conclusies komen. Het dwingt onderzoekers om bescheidener te zijn in hun claims en de focus te verleggen van sensatie naar robuustheid, wat de betrouwbaarheid op de lange termijn juist versterkt.

2. Wat zijn de belangrijkste barrières bij de vertaling van wetenschappelijke data naar de dagelijkse trainingspraktijk?

Het grote probleem zit volgens Florentina in de overstap van de gecontroleerde labomgeving naar de grillige buitenwereld. Veel onderzoeken worden uitgevoerd met een homogene groep proefpersonen, vaak fitte mannelijke studenten, onder ideale omstandigheden. Als jonge onderzoeker wil je die data graag direct toepasbaar maken voor iedereen, maar we leerden in dit gesprek dat die vertaling zelden één-op-één werkt. De ruis van het dagelijks leven, zoals weeromstandigheden of individuele fysiologie, wordt in het lab vaak weggefilterd. Het herkennen van die beperkingen is volgens de hoogleraar essentieel om sportwetenschap relevant te houden voor de praktijk.

3. Wat betekent de beweging richting Open Science concreet voor de manier waarop we sportonderzoek consumeren?

Open Science is volgens Florentina Hettinga veel meer dan alleen een modewoord; het is een fundamentele verandering in de wetenschappelijke cultuur. Voor onderzoekers betekent dit dat ze hun data en methoden transparant moeten delen op platforms zoals Figshare. Hierdoor kunnen anderen het werk controleren en erop voortbouwen, wat de kans op verborgen fouten verkleint. We merkten in het gesprek dat dit voor de nieuwe generatie wetenschappers de standaard wordt. Als consument van sportkennis kun je hierdoor beter beoordelen of een claim ergens op gebaseerd is of dat de onderliggende data verborgen blijven achter een commerciële betaalmuur.

4. Wat maakt sportwetenschap zo vatbaar voor de verspreiding van onvolledige of overdreven claims?

De combinatie van een enorme commerciële markt en de menselijke drang naar een snelle oplossing maakt sportwetenschap kwetsbaar. Florentina wijst erop dat marketingafdelingen vaak alleen de spectaculaire uitschieters uit een onderzoek pakken en die presenteren als de nieuwe waarheid. In de podcast bespreken we hoe dit mechanisme werkt: nuance verkoopt simpelweg minder goed dan een revolutionaire ontdekking. Voor een jonge wetenschapper is het de uitdaging om in die dynamiek vast te houden aan de feiten. We moeten kritisch blijven kijken naar de bron en de context waarin een resultaat wordt gepresenteerd, zeker op sociale media.

5. Wat is de beste manier om als kritische sporter de waarde van een nieuw trainingsinzicht te beoordelen?

Florentina adviseert om vooral te kijken naar meta-analyses in plaats van naar losse studies. Een meta-analyse voegt de data van talloze onderzoeken samen en filtert zo de toevallige uitschieters eruit. Voor de sporter die niet dagelijks in de boeken duikt, is dit de gouden standaard. Daarnaast bespraken we dat je altijd moet vragen wie het onderzoek heeft gefinancierd en of de resultaten breed gedragen worden door andere experts. Wetenschap is een continu gesprek en pas als er consensus ontstaat over een langere periode, kun je met een gerust hart je trainingsschema er echt op aanpassen.

Handige bronnen en links:

Alle publicaties van Florentina Hettinga: https://www.amsterdamumc.org/en/research/researchers/florentina-hettinga.htm

Sportgericht nummer 5 van 2025 waarin aandacht voor de replicatiecrisis in de sportwetenschap (pagina21): https://sport-gericht.nl/site/assets/files/1535/pr_sportgericht_05-2025_compleet.pdf

De originele replicatiestudie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40522610/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Een super lage rusthartslag: teken van topfit of ook riskant?

INLEIDING:

Stel je wordt wakker, checkt je hartslag en ziet een getal waar een niet-sporter zich direct zorgen om zou maken: is die 38 slagen per minuut nou pure fitheid of een risico?

Deze week onderzoeken we waarom onze hart-hardware fundamenteel verandert door al die trainingsuren. Is die trage sinusknoop pure efficiëntie, of de reden dat we soms duizelig van de bank opstaan?

Waarom hebben wij als duursporters eigenlijk een verbouwde motor nodig?

We duiken in de wetenschap achter de lage rusthartslag en vragen aan Guido Vroemen wanneer ons stationair toerental simpelweg te laag staat afgesteld. Ben je topfit, of wordt het tijd voor een ritme-check?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat is de reden dat mijn rusthartslag als duursporter soms ver onder de 40 slagen per minuut duikt?

Jurgen legt uit dat dit een combinatie is van verschillende factoren. Allereerst wordt je hart simpelweg groter en krachtiger door jarenlange training, waardoor het per slag meer bloed rondpompt. Maar er is meer: je zenuwstelsel trekt de rem op je hart strakker aan, de zogenaamde vagale toon.

Recent onderzoek toont aan dat zelfs de sinusknoop, de natuurlijke pacemaker van je hart, fysiek verandert door sport. Het is dus een knap staaltje biologische efficiëntie, waarbij je hart letterlijk leert om met minder inspanning hetzelfde werk te verzetten.

2. Wat zijn de risico's van zo een extreem lage hartslag op de lange termijn?

Hoewel een lage hartslag meestal een teken van fitheid is, wijst Jurgen ook op de schaduwkant. Bij sommige atleten kan de natuurlijke pacemaker zo sterk vertragen dat er ritmestoornissen ontstaan, zoals boezemfibrilleren op latere leeftijd. Het hart raakt gewend aan het trage ritme, wat in de weerbarstige praktijk soms tot problemen leidt als de overgang naar inspanning niet soepel verloopt.

Zolang je geen klachten hebt als flauwvallen of onverklaarbare vermoeidheid is er vaak niks aan de hand, maar een extreem laag ritme is niet per definitie zonder risico.

3.Wat verklaart die vervelende duizeligheid wanneer ik snel opsta van de bank?

Dit fenomeen noemen we orthostatische intolerantie. Omdat je hartslag in rust zo laag is en je bloedvaten in je benen door de training erg wijd zijn, zakt het bloed bij het opstaan sneller naar beneden dan je hart het omhoog kan pompen. Guido Vroemen ziet dit vaak in zijn praktijk bij fitte atleten. Het is meestal onschuldig, maar wel irritant.

Een praktische tip van Guido is om even je kuitspieren aan te spannen voordat je opstaat, zodat je het bloed als het ware weer omhoog drukt richting je hersenen.

4. Wat is de invloed van mijn genen op die lage hartslag, of is het puur een resultaat van training?

Het is een misverstand dat een lage hartslag alleen maar door hard trainen komt. Jurgen benadrukt dat je genetische blauwdruk een grote rol speelt. Sommige mensen hebben van nature al een lagere hartslagfrequentie. Als je daar dan ook nog eens serieus duurtrainen aan toevoegt, zie je die getallen pas echt kelderen.

De een zal met eenzelfde trainingsomvang dus op een rusthartslag van 45 uitkomen, terwijl de ander moeiteloos de 35 aantikt. Het getal op je horloge zegt dus niet alles over je conditie.

5. Wat zijn de signalen waarbij ik echt aan de bel moet trekken bij een sportarts?

Volgens Guido Vroemen is de absolute waarde van je hartslag minder belangrijk dan hoe jij je voelt. Word je regelmatig echt zwart voor de ogen bij inspanning, heb je het gevoel dat je hart overslaat of een vreemd ritme aanneemt, of merk je dat je hartslag tijdens een training niet meer omhoog wil? Dan is het tijd voor een ritme-check.

Een sportmedisch onderzoek met een ECG kan dan uitsluitsel geven of je hart nog wel op de juiste manier reageert op de prikkels die je het geeft.

Handige bronnen en links:

Aflevering 23 met triatleet en hartpatiënt Wouter Duinisveld: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/wouter-duinisveld-triatleet-en-hartpatient-met-een-ultiem-doorzettingsvermogen/

Aflevering 125 over trainen en hartgezondheid met Thijs Eijsvogels: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/125-trainen-voor-een-gezonder-hart-volgens-thijs-eijsvogels/

Aflevering 203 over de beperkingen van afgaan op je hartslag tijdens een lange inspanning: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/203-je-tempo-bepalen-aan-de-hand-van-je-hartslag-zinvol-of-niet/

Belgisch-Australische studie naar bradycardie (lage hartslag) bij duursporters:

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCULATIONAHA.125.076170

Onderzoek van dezelfde groep naar aantal hartslagen per dag bij atleten versus niet-atleten: https://www.jacc.org/doi/10.1016/j.jacadv.2025.102140

Waarom hardlopers mogelijk meer duizelingen hebben bij het opstaan: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41056402/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

De psychologie van de Ultra: slimmer presteren tijdens 272 km trailrunnen in de Alpen

INLEIDING:

Deze week doen we het anders. We schuiven aan bij Chris Leibbrandt en Lara Koopen aan hun keukentafel in Amerongen. Zij liepen afgelopen zomer 272 kilometer door de Alpen tijdens de Eiger E250.

Wij wilden weten hoe je dat mentaal overleeft op slechts drieënhalf uur slaap. Hoe onderhandel je met die Central Governor als je lichaam na zestig uur schreeuwt om te stoppen?

Waarom zie je plotseling kabouters in het bos?

En hoe blijf je dan toch rationeel?

We bespreken of hun mantra "it never always gets worse" ook standhoudt in de modder en het donker.

Ook werpen we een blik op hun nieuwe evenement op 2 mei in de bossen van Amerongen. Misschien de ideale plek om je eigen mentale grens op te zoeken zonder direct naar de Alpen te rijden.

Een gesprek over de weerbarstige praktijk van het afzien.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat verklaart die enorme drang om te stoppen terwijl je medisch gezien nog prima kunt doorlopen?

Jurgen legde ons uit dat dit vaak te maken heeft met de Central Governor. Dit is een soort veiligheidsmechanisme in je brein dat de noodrem aantrekt voordat er werkelijk fysieke schade ontstaat. Aan de keukentafel vertelden Chris en Lara dat ze dit tijdens de Eiger E250 heel bewust meemaakten. Ze voelden zich op sommige momenten totaal opgebrand, maar een half uur later liepen ze weer soepel een berg op.

Het besef dat die stopknop in je hoofd een voorzichtige inschatting is van je brein, en niet per se een keiharde fysieke grens, hielp hen om in beweging te blijven.

2. Wat zijn de meest effectieve mentale tactieken om de moed erin te houden tijdens een meerdaagse race?

Chris en Lara maakten gebruik van een heel simpel maar doeltreffend mantra: it never always gets worse. Dit is een vorm van wat Jurgen cognitieve herwaardering noemt en vormt een kernonderdeel van de psychologie van ultralopen. In plaats van te geloven dat de pijn alleen maar erger wordt, accepteer je dat ellende in golven komt.

Door aan de keukentafel terug te kijken op hun diepste dalen, zagen we dat dit besef hen hielp om niet in paniek te raken. Als je weet dat een dip bijna altijd tijdelijk is, wordt het makkelijker om simpelweg de volgende stap te zetten.

3. Wat is de invloed van extreem slaapgebrek op de mentale toestand van een loper?

Na ruim zeventig uur onderweg waren de hersenen van onze gasten zo vermoeid dat de werkelijkheid begon te vervagen. Lara vertelde ons over kabouters en denkbeeldige gebouwen in het bos die ze onderweg zag. Jurgen legt uit dat de psychologie van ultralopen hier een grens bereikt waarbij het brein visuele prikkels simpelweg niet meer goed kan filteren.

Het interessante is dat Chris en Lara hier niet bang van werden, maar het rationeel konden plaatsen als een onvermijdelijk bijproduct van de inspanning. Door hallucinaties te herkennen voor wat ze zijn, voorkom je dat de vermoeidheid omslaat in desoriëntatie.

4. Wat zijn de psychologische criteria om te bepalen of je veilig door een pijngrens heen kunt gaan?

Dit is een vraag die veel luisteraars, zoals Maarten de Geus, bezighoudt. Jurgen benadrukt dat je onderscheid moet maken tussen functionele pijn, zoals spierpijn en algehele malaise, en structurele pijn die duidt op echt letsel. In het gesprek met Chris en Lara bleek dat zij heel scherp waren op dit onderscheid. Ze accepteerden dat alles pijn deed, maar bleven alert op signalen die hun gezondheid echt in gevaar brachten.

De psychologie van ultralopen vraagt hier om een eerlijke dialoog met jezelf: stop je omdat het oncomfortabel is, of omdat er echt iets kapot gaat?

5. Wat is het psychologische voordeel van het lopen als team bij een extreme uitdaging?

Samen lopen zorgt voor sociale facilitatie, een fenomeen waarbij de aanwezigheid van een ander je helpt om dieper te gaan dan je in je eentje zou doen. Chris en Lara legden uit dat ze elkaar door de zwaarste momenten sleepten, simpelweg door er te zijn. Jurgen merkte op dat dit ook een risico inhoudt als de emoties hoog oplopen door vermoeidheid.

Hun geheim was het respecteren van elkaars mentale bubbel. Soms zeiden ze urenlang niets tegen elkaar, maar het gedeelde lot gaf een enorme steun. Deze vorm van groepsdynamiek is een essentieel aspect van de psychologie van ultralopen.

Handige bronnen en links:

Doe mee aan de ‘6-uur van Amerongen’ en ervaar zelf wat een ultra-mindset van je vraagt: https://6uursamerongen.nl/

De video die Chris en Lara maakten tijdens en over hun Eigen250 avontuur waarin het mantra “It never always gets worse” (origineel van David Hurton) centraal stond. https://www.youtube.com/watch?v=vdjnmvswAiU

Geschreven verslag van de Eiger 250 in 2025, die voor Chris en Lara zelfs 272 km werd, en 82 uur duurde: https://nextrace.nl/blog/272-kilometer-als-team-onze-eiger-e250-in-82-uur

Het boek “Mental Training for Ultrarunning: your Psychological Skills Guidebook for Ultra Success” van Addie Bracy: https://partner.bol.com/click/click?p=2&t=url&s=1275989&f=TXL&url=https%3A%2F%2Fwww.bol.com%2Fnl%2Fnl%2Ff%2Fmental-training-for-ultrarunning%2F9300000013615957%2F&name=Mental%20Training%20for%20Ultrarunning%2C%20Addie%20J.%20Bracy

Review naar mentale veerkracht en coping strategieën tegen de pijn en vermoeidheid bij ultralopers: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-025-02277-4

Boek ‘Door de barrière’ van Mariska van Sprundel: https://www.mariskavansprundel.nl/door-de-barriere/

Aflevering 74: Boekbespreking “In de ban van de Barkley” met ultra-runner Michiel Panhuysen. Hierin werd de mythische en mentale martelgang van de Barkley Marathons al besproken. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/74-boekbespreking-in-de-ban-van-de-barkley-met-ultra-runner-michiel-panhuysen/

Aflevering 154: Slimmer presteren tijdens het trailrunnen of een ultrarun. Deze aflevering focuste meer op de fysiologie en ondergrond, maar vormt de basiskennis voor deze 'mentale' vervolgsessie. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/154-slimmer-presteren-tijdens-het-trailrunnen-of-een-ultrarun/

Aflevering 66: Weerstand bieden tegen de vermoeidheid: hoe doe je dat? Hierin werd besproken hoe je mentaal omgaat met vermoeide spieren, een kerncompetentie voor ultra-lopers. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 204: Hoe (on)gezond is ‘ultra’ eigenlijk? Met deelnemer aan de 6-uur van Amerongen in 2026, en zeer ervaren Ultra-loper Marijn Sinkeldam: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/204-hoe-ongezond-is-ultra-eigenlijk-met-arts-en-ultrarunner-marijn-sinkeldam/

Aflevering 208: Wetenschappelijk onderzoek naar de back-yard Ultra met Kevin de Pauw. Wat vind je als je alles zou kunnen meten bij ultra-lopers? https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/208-slimmer-presteren-op-een-ultra-volgens-bewegingswetenschapper-kevin-de-pauw-2/

Aflevering 163: De runner’s high: bestaat die nou écht? Over de euforie en stoffen die vrijkomen bij langdurige inspanning, wat een verklaring kan zijn voor de 'verslaving' aan ultra: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/163-de-runners-high-bestaat-die-nou-echt/

Aflevering 199: de lessen van beroepsavonturier Jan Fokke Oosterhof: Dit is de 257e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

De psychologie van de Ultra: slimmer presteren tijdens 272 km trailrunnen in de Alpen

INLEIDING:

Deze week doen we het anders. We schuiven aan bij Chris Leibbrandt en Lara Koopen aan hun keukentafel in Amerongen. Zij liepen afgelopen zomer 272 kilometer door de Alpen tijdens de Eiger E250.

Wij wilden weten hoe je dat mentaal overleeft op slechts drieënhalf uur slaap. Hoe onderhandel je met die Central Governor als je lichaam na zestig uur schreeuwt om te stoppen?

Waarom zie je plotseling kabouters in het bos?

En hoe blijf je dan toch rationeel?

We bespreken of hun mantra "it never always gets worse" ook standhoudt in de modder en het donker.

Ook werpen we een blik op hun nieuwe evenement op 2 mei in de bossen van Amerongen. Misschien de ideale plek om je eigen mentale grens op te zoeken zonder direct naar de Alpen te rijden.

Een gesprek over de weerbarstige praktijk van het afzien.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat verklaart die enorme drang om te stoppen terwijl je medisch gezien nog prima kunt doorlopen?

Jurgen legde ons uit dat dit vaak te maken heeft met de Central Governor. Dit is een soort veiligheidsmechanisme in je brein dat de noodrem aantrekt voordat er werkelijk fysieke schade ontstaat. Aan de keukentafel vertelden Chris en Lara dat ze dit tijdens de Eiger E250 heel bewust meemaakten. Ze voelden zich op sommige momenten totaal opgebrand, maar een half uur later liepen ze weer soepel een berg op.

Het besef dat die stopknop in je hoofd een voorzichtige inschatting is van je brein, en niet per se een keiharde fysieke grens, hielp hen om in beweging te blijven.

2. Wat zijn de meest effectieve mentale tactieken om de moed erin te houden tijdens een meerdaagse race?

Chris en Lara maakten gebruik van een heel simpel maar doeltreffend mantra: it never always gets worse. Dit is een vorm van wat Jurgen cognitieve herwaardering noemt en vormt een kernonderdeel van de psychologie van ultralopen. In plaats van te geloven dat de pijn alleen maar erger wordt, accepteer je dat ellende in golven komt.

Door aan de keukentafel terug te kijken op hun diepste dalen, zagen we dat dit besef hen hielp om niet in paniek te raken. Als je weet dat een dip bijna altijd tijdelijk is, wordt het makkelijker om simpelweg de volgende stap te zetten.

3. Wat is de invloed van extreem slaapgebrek op de mentale toestand van een loper?

Na ruim zeventig uur onderweg waren de hersenen van onze gasten zo vermoeid dat de werkelijkheid begon te vervagen. Lara vertelde ons over kabouters en denkbeeldige gebouwen in het bos die ze onderweg zag. Jurgen legt uit dat de psychologie van ultralopen hier een grens bereikt waarbij het brein visuele prikkels simpelweg niet meer goed kan filteren.

Het interessante is dat Chris en Lara hier niet bang van werden, maar het rationeel konden plaatsen als een onvermijdelijk bijproduct van de inspanning. Door hallucinaties te herkennen voor wat ze zijn, voorkom je dat de vermoeidheid omslaat in desoriëntatie.

4. Wat zijn de psychologische criteria om te bepalen of je veilig door een pijngrens heen kunt gaan?

Dit is een vraag die veel luisteraars, zoals Maarten de Geus, bezighoudt. Jurgen benadrukt dat je onderscheid moet maken tussen functionele pijn, zoals spierpijn en algehele malaise, en structurele pijn die duidt op echt letsel. In het gesprek met Chris en Lara bleek dat zij heel scherp waren op dit onderscheid. Ze accepteerden dat alles pijn deed, maar bleven alert op signalen die hun gezondheid echt in gevaar brachten.

De psychologie van ultralopen vraagt hier om een eerlijke dialoog met jezelf: stop je omdat het oncomfortabel is, of omdat er echt iets kapot gaat?

5. Wat is het psychologische voordeel van het lopen als team bij een extreme uitdaging?

Samen lopen zorgt voor sociale facilitatie, een fenomeen waarbij de aanwezigheid van een ander je helpt om dieper te gaan dan je in je eentje zou doen. Chris en Lara legden uit dat ze elkaar door de zwaarste momenten sleepten, simpelweg door er te zijn. Jurgen merkte op dat dit ook een risico inhoudt als de emoties hoog oplopen door vermoeidheid.

Hun geheim was het respecteren van elkaars mentale bubbel. Soms zeiden ze urenlang niets tegen elkaar, maar het gedeelde lot gaf een enorme steun. Deze vorm van groepsdynamiek is een essentieel aspect van de psychologie van ultralopen.

Handige bronnen en links:

Doe mee aan de ‘6-uur van Amerongen’ en ervaar zelf wat een ultra-mindset van je vraagt: https://6uursamerongen.nl/

De video die Chris en Lara maakten tijdens en over hun Eigen250 avontuur waarin het mantra “It never always gets worse” (origineel van David Hurton) centraal stond. https://www.youtube.com/watch?v=vdjnmvswAiU

Geschreven verslag van de Eiger 250 in 2025, die voor Chris en Lara zelfs 272 km werd, en 82 uur duurde: https://nextrace.nl/blog/272-kilometer-als-team-onze-eiger-e250-in-82-uur

Het boek “Mental Training for Ultrarunning: your Psychological Skills Guidebook for Ultra Success” van Addie Bracy: https://partner.bol.com/click/click?p=2&t=url&s=1275989&f=TXL&url=https%3A%2F%2Fwww.bol.com%2Fnl%2Fnl%2Ff%2Fmental-training-for-ultrarunning%2F9300000013615957%2F&name=Mental%20Training%20for%20Ultrarunning%2C%20Addie%20J.%20Bracy

Review naar mentale veerkracht en coping strategieën tegen de pijn en vermoeidheid bij ultralopers: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-025-02277-4

Boek ‘Door de barrière’ van Mariska van Sprundel: https://www.mariskavansprundel.nl/door-de-barriere/

Aflevering 74: Boekbespreking “In de ban van de Barkley” met ultra-runner Michiel Panhuysen. Hierin werd de mythische en mentale martelgang van de Barkley Marathons al besproken. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/74-boekbespreking-in-de-ban-van-de-barkley-met-ultra-runner-michiel-panhuysen/

Aflevering 154: Slimmer presteren tijdens het trailrunnen of een ultrarun. Deze aflevering focuste meer op de fysiologie en ondergrond, maar vormt de basiskennis voor deze 'mentale' vervolgsessie. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/154-slimmer-presteren-tijdens-het-trailrunnen-of-een-ultrarun/

Aflevering 66: Weerstand bieden tegen de vermoeidheid: hoe doe je dat? Hierin werd besproken hoe je mentaal omgaat met vermoeide spieren, een kerncompetentie voor ultra-lopers. https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 204: Hoe (on)gezond is ‘ultra’ eigenlijk? Met deelnemer aan de 6-uur van Amerongen in 2026, en zeer ervaren Ultra-loper Marijn Sinkeldam: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/204-hoe-ongezond-is-ultra-eigenlijk-met-arts-en-ultrarunner-marijn-sinkeldam/

Aflevering 208: Wetenschappelijk onderzoek naar de back-yard Ultra met Kevin de Pauw. Wat vind je als je alles zou kunnen meten bij ultra-lopers? https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/208-slimmer-presteren-op-een-ultra-volgens-bewegingswetenschapper-kevin-de-pauw-2/

Aflevering 163: De runner’s high: bestaat die nou écht? Over de euforie en stoffen die vrijkomen bij langdurige inspanning, wat een verklaring kan zijn voor de 'verslaving' aan ultra: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/163-de-runners-high-bestaat-die-nou-echt/

Aflevering 199: de lessen van beroepsavonturier Jan Fokke Oosterhof: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/199-een-uitgekiende-voorbereiding-lessen-van-beroepsavonturier-jan-fokke-oosterhof/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Goed trainen maar ook goed slapen: hoe pak je dit slim aan?

INLEIDING:

De spagaat tussen trainingsdrang, slaap en herstel

Nu de voorjaarsmarathons naderen, maken we massaal extra kilometers om die laatste zware blokken af te vinken. Maar hoe vaak doen we dat eigenlijk ten koste van onze nachtrust?

Deze week onderzoeken we waarom ons eerdere advies over avondtraining (aflevering 146) aan herziening toe is. Waarom laat data van duizenden wearables nu wel een negatief effect zien, terwijl labstudies jarenlang beweerden dat het wel meeviel?

Hoe weet je nou of ’s avonds nog moet gaan trainen of beter direct je bed in duikt?

Gerrit deelt zijn persoonlijke ervaring met een haperend autonoom zenuwstelsel en we vragen Guido Vroemen wanneer een extra uur slaap simpelweg een betere investering in je progressie is dan die laatste kilometers op de teller.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Tot hoe laat kun je s avonds nog intensief sporten zonder je slaap te verpesten?

Jurgen legt in deze aflevering uit dat een zware inspanning binnen vier uur voor het slapengaan directe gevolgen heeft voor je herstel. De data van duizenden wearables laat zien dat je hartslag in rust gedurende de nacht hoger blijft en de hartslagvariabiliteit (HRV) flink daalt.

Hoewel we na zo een sessie vaak fysiek uitgeput zijn en snel in slaap vallen, is de werkelijke herstelwaarde van die slaap een stuk minder. Je lichaam is simpelweg nog te druk met de actieve naverbranding van de training om echt diep tot rust te komen.

2. Waarom slaap ik slecht na het hardlopen terwijl ik wel heel moe ben?

In een eerdere aflevering concludeerden we nog dat avondtraining weinig kwaad kon, gebaseerd op onderzoek in een gecontroleerd slaaplab. Jurgen deelt nu het voortschrijdend inzicht uit grootschalig onderzoek onder tienduizenden sporters.

In de echte wereld, waar we ook te maken hebben met werkstress en de hectiek van alledag, zien we wel degelijk een negatief effect van laat sporten op de slaapduur. Je bent fysiek wel moe, maar je autonome zenuwstelsel staat nog te veel in de actiestand om de overgang naar een kwalitatieve diepe slaap te maken.

3. Wat zijn de signalen dat je lichaam een zware training niet meer aankan?

Gerrit deelt zijn persoonlijke ervaring waarbij hij letterlijk flauwvalt na een periode van extreme belasting. Guido Vroemen legt uit dat dit een reactie is van het autonome zenuwstelsel, dat de controle over basisfuncties verliest wanneer de rek er volledig uit is. Dit noemen we ook wel een vegetatieve reactie.

Het onderstreept dat sporten en slapen een delicate balans vormen. Als je de signalen van oververmoeidheid of duizeligheid stelselmatig wegwuift en toch blijft doortrainen in de late uren, trekt je systeem uiteindelijk zelf aan de noodrem.

4. Hoe gebruik je de Body Battery van Garmin om te bepalen of je nog moet trainen?

Guido adviseert om kritisch naar je eigen data te kijken voordat je die late intervallen start. Als je ziet dat je Body Battery aan het begin van de avond al nagenoeg leeg is, levert een extra training je waarschijnlijk meer schade dan rendement op.

De data van je horloge fungeert in dat geval als een objectieve raadgever die je helpt om niet alleen naar je schema te kijken, maar ook naar je werkelijke herstelcapaciteit op dat moment. Soms is de meest effectieve training voor je marathon simpelweg een uur eerder naar bed gaan.

5. Wat is de beste training voor de late avond als je toch je nachtrust wilt bewaken?

Wanneer een late sessie onvermijdelijk is, wijst Jurgen op de intensiteit als de belangrijkste knop om aan te draaien. Een rustige duurloop heeft een veel minder grote impact op je autonome zenuwstelsel dan een intervaltraining op hoge intensiteit.

Als je merkt dat sporten en slapen bij jou vaker conflicteren, probeer dan de zware prikkels naar het weekend of de vroege ochtend te verplaatsen. Zo geef je je lichaam de ruimte om de nacht te gebruiken waarvoor deze bedoeld is: herstellen van de dag in plaats van het verwerken van een late prikkel.

Handige bronnen en links:

Interactie tussen aantal uren slaap en aantal stappen per dag bij 70 duizend ‘doorsnee’ groep mensen: https://www.nature.com/articles/s43856-025-01226-6

Studie onder 14 duizend Whoop gebruikers naar relatie tussen tijdstip van de dag sporten en

hoeveelheid slaap: https://www.nature.com/articles/s41467-025-58271-x

Onze eerdere aflevering over de invloed van laat sporten op je slaap: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/146-sporten-in-de-avond-wat-maakt-het-uit-voor-je-slaap/

Aflevering 31 met Special Guest Kasper Janssen over o.a. de Powernap: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/slimmer-presteren-door-goed-slapen/

Aflevering 164 over de mentale risicofactoren (waaronder een slaapgebrek) van hardloopblessures: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/164-mentale-risicofactoren-van-hardloopblessures-met-special-guest-jan-de-jonge/

Aflevering 146 over het effect van sporten in de avond op je slaap, waarin geen effect werd gevonden: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/146-sporten-in-de-avond-wat-maakt-het-uit-voor-je-slaap/

Aflevering 235 over de invloed van een jetlag op de sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/235-met-een-jetlag-aan-de-start-in-renkum-wat-doet-het-met-je-prestatie/

Validatiestudie van de Whoop wat betreft betrouwbaar meten van de slaap: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02640414.2020.1797448

Nog een validatiestudie van de Whoop plus andere wearables wat betreft betrouwbaar meten van de slaap: https://www.mdpi.com/1424-8220/22/16/6317

Review naar de effecten van alcohol op de verschillende slaapfases: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39631226/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Onderzoeker Ellen Ricke over consistent trainen: hoe hou je het vol?

INLEIDING:

Veel luisteraars zitten nu midden in het ‘voorjaars-marathon-schema’, en dan voelen we het bekende gevaar: wat als je een training mist?

Deze week bespreken we waarom het blind volgen van een schema vaak de snelste weg is naar een blessure of oververmoeidheid. En hoe zit het met de running streak? Is elke dag lopen een slimme methode om drempels te verlagen, of een dwangmatige obsessie die je herstel juist in de weg staat?

Onderzoeker Ellen Ricke legt uit waarom de 80 procent ‘therapietrouw’ wetenschappelijk gezien vaak al ruim voldoende is voor serieuze progressie.

We kijken daarbij ook naar de beperkingen van AI-apps: snapt zo’n algoritme wel dat je hoofd soms simpelweg te vol zit voor zware intervallen?

Luister nu en leer hoe je vooruitgang boekt, zonder dat je schema een obsessie wordt.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat verstaat expert Ellen Ricke onder de term therapietrouw voor een sporter?

Hoewel therapietrouw klinkt als een term uit de spreekkamer van de dokter, legt Ellen Ricke uit dat dit in de sport simpelweg draait om het doen wat je met jezelf of je coach hebt afgesproken. In haar onderzoek ziet ze dat dit verder gaat dan alleen maar ijzeren discipline. Het is een samenspel tussen je eigen motivatie, de steun van je omgeving en de haalbaarheid van je plan.

Ellen benadrukt dat we vaak te streng voor onszelf zijn als een training niet lukt, terwijl de oorzaak vaak in de omgevingsfactoren ligt in plaats van in een gebrek aan ruggengraat.

2. Wat is het wetenschappelijke fundament achter de 80 procent-regel bij consistentie?

De neiging om elk blokje in TrainingPeaks groen te willen kleuren is herkenbaar, maar volgens Ellen Ricke hoeft dat helemaal niet voor een optimaal resultaat. Ze stelt dat je bij een naleving van ongeveer 75 tot 80 procent van je schema al het overgrote deel van de beoogde progressie pakt.

Die laatste twintig procent levert in de praktijk vaak meer stress en risico op blessures op dan extra conditie. Jurgen vult aan dat deze nuance cruciaal is voor de duursporter die ook een baan en een gezin heeft; rust en flexibiliteit zijn ook een wezenlijk onderdeel van de training.

3. Wat is de grootste valkuil van het trainen met AI-gestuurde apps?

Ellen ziet dat apps en algoritmes een krachtig hulpmiddel kunnen zijn, maar ze missen vaak de context van het dagelijks leven. Een app ziet je hartslagvariabiliteit wel, maar weet niet dat je een emotioneel zware dag hebt gehad of slecht hebt geslapen door stress op je werk. Als je dan blind het advies van een algoritme volgt om toch die zware intervallen te doen, negeer je belangrijke signalen van je eigen lichaam.

De expert waarschuwt dat techniek de menselijke maat nooit helemaal mag vervangen; je eigen gevoel en gezonde verstand blijven bij consistentie de belangrijkste leidraad.

4. Wat levert een methode zoals een running streak op voor je regelmaat?

Luisteraar Jacco deelt zijn ervaring met de running streak, waarbij hij elke dag minimaal een kwartier loopt. Ellen Ricke ziet dat dergelijke simpele regels helpen om de beslis-stress weg te nemen: je gaat gewoon omdat het in je routine zit.

Toch waarschuwt ze voor de schaduwzijde. Wanneer de streak een doel op zich wordt, loop je het risico om door pijn of oververmoeidheid heen te trainen. Het is volgens haar een uitstekende manier om de drempel te verlagen, mits je eerlijk genoeg naar jezelf durft te zijn om te stoppen als je lichaam daar echt om vraagt.

5. Wat zijn volgens de wetenschap de meest effectieve manieren om gedrag te veranderen?

In plaats van te hopen op een plotselinge vlaag van motivatie, adviseert Ellen Ricke om te focussen op je directe omgeving. Motivatie is onbetrouwbaar, zeker op koude regendagen. Effectieve gedragsverandering zit hem in het verkleinen van de drempel, zoals je sportkleding alvast klaarleggen of afspreken met een loopmaatje.

Ellen wijst erop dat sociale controle en een goede klik met een coach veel krachtiger zijn dan welk schema dan ook. Door sporten de makkelijkste keuze van je dag te maken, houd je het op de lange termijn vol zonder dat het elke dag een gevecht wordt.

Handige bronnen en links:

Proefschrift van Ellen: https://books.ipskampprinting.nl/thesis/601412-ricke/125/

Ellen’s huidige werk: https://unc-zh.nl/actueel/maak-kennis-met-nieuwe-senior-onderzoeker-ellen-ricke/

Aflevering 82 over motivatie en passie om te sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/82-sportpsychologie-onderzoeker-lieke-schiphof-godart-over-passie-om-gezond-te-blijven-sporten/

Aflevering 140 over de inzet van gamification als motivator om in beweging te komen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/140-meer-motivatie-om-te-sporten-met-behulp-van-gamification/

Onderzoek naar de ‘running streak’: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39439910/

Website die alle running streaks bijhoudt: https://www.runeveryday.com/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Mysterie: waarom pakt krachttraining zo divers uit bij sporters

INLEIDING:

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat zijn de belangrijkste oorzaken voor de enorme verschillen in spiergroei tussen sporters?

Jurgen legt uit dat genetica de doorslaggevende factor is. De Finse studie waar we het over hebben, laat zien dat sommige mensen simpelweg meer aanleg hebben voor hypertrofie, oftewel het groter worden van de spieren, dan anderen. Het is een soort genetische loterij. Zelfs bij exact hetzelfde trainingsschema zagen de onderzoekers dat de een tien procent aan spiermassa won, terwijl de ander op nul bleef steken. Dat is voor de zwoegende sporter frustrerend, maar het is een fysiologische realiteit waar we niet omheen kunnen.

2. Wat heb je aan krachttraining als je een zogeheten non-responder bent op het gebied van spiermassa?

Dit is een cruciaal punt dat Jurgen in de uitzending aanstipt om de boel te relativeren. Hoewel de groei van spiermassa heel grillig verloopt, stijgt de pure kracht bij bijna iedereen die traint. Voor ons als duursporters is dat eigenlijk heel goed nieuws. Guido Vroemen vult aan dat we meestal helemaal niet zwaarder willen worden door extra spiermassa. Zolang je sterker wordt en je zenuwstelsel de spieren beter leert aansturen, boek je progressie die je op de fiets of tijdens het lopen echt gaat merken.

3. Wat is het effect van een trainingspauze op de opgebouwde winst in de sportschool?

Jurgen haalde een onderzoek aan waaruit bleek dat spiermassa na tien weken volledige rust grotendeels verdwijnt, wat natuurlijk pijnlijk is om te horen. Maar er is een belangrijke nuance: de pure kracht bleef bij de proefpersonen veel beter behouden dan de omvang van de spieren. Het fundament dat je hebt gelegd, stort dus niet zomaar in. Zodra je na een vakantie of blessure de draad weer oppakt, merk je dat je veel sneller terug bent op je oude niveau dan toen je ooit begon.

4. Wat is de rol van het spiergeheugen bij het hervatten van de training na een rustperiode?

Het concept van spiergeheugen is geen fabeltje, zo legt Jurgen uit. Tijdens het trainen maak je nieuwe celkernen aan in je spiervezels. Als je stopt met trainen, wordt de spier weliswaar dunner, maar die extra celkernen blijven waarschijnlijk gewoon aanwezig. Ze staan als het ware in de stand-by modus. Zodra je weer met gewichten gaat smijten, zorgen deze kernen ervoor dat de eiwitproductie direct weer op gang komt. Je lichaam onthoudt dus het werk dat je eerder hebt verzet.

5. Wat raadt Guido Vroemen aan voor duursporters die specifiek willen trainen zonder zwaarder te worden?

Guido is daar heel nuchter in: train voor de functie, niet voor de spiegel. Hij ziet in zijn praktijk dat sporters vaak algemene schema's volgen die gericht zijn op uiterlijk. Voor een triatleet of wielrenner is specifieke kracht echter veel belangrijker dan een dikke biceps. Guido noemt het voorbeeld van Jetze Plat, die enorm krachtig is maar niet onnodig zwaar. Focus je op de oefeningen die jouw sportprestatie verbeteren en vertrouw erop dat die krachtwinst er is, ook als je geen gram aankomt.

Handige bronnen en links:

Finse studie uit 2025 waarin naar de individuele variatie en reproduceerbaarheid van weerstandstraining is gekeken: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ejsc.70095

Studie van dezelfde Finse groep waaruit blijkt dat het spierverlies tijdens een break van 10 weken weer snel opgebouwd kan worden:https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/sms.14739

Onze eerdere aflevering over ‘responders’ en ‘non-responders’ in trainingsstudies: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/trainingsleer-hoe-train-je-altijd-met-resultaat/

Aflevering 219 over het nut van krachttraining met Jeroen Rietvelt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/219-slimmer-presteren-met-de-juiste-krachttraining-volgens-special-guest-jeroen-rietvelt/

Aflevering 234 over spiergeheugen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/243-spiergeheugen-hoe-kun-je-slim-profiteren-van-je-eerdere-trainingsarbeid/

Aflevering 237 over de verschillende type spiervezels: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/237-slimmer-presteren-met-kennis-van-je-spiervezeltype-met-special-guest-eline-lievens/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer presteren op de 1500m schaatsen: waar moet je op letten?

INLEIDING:

In deze aflevering bespreken Gerrit, Jurgen en Guido de laatste ontwikkelingen en hoogtepunten van de Winterspelen, met een focus op de ploegenachtervolging en de 1500 meter schaatsen.

Ze duiken in de wetenschap achter de sport, de rol van coaching en de innovaties die de schaatssport kunnen verbeteren. Ook wordt er kritisch gekeken naar de huidige startmethoden en de rol van jury's in de sportbeoordeling.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat maakt de 1500 meter schaatsen fysiologisch zo extreem?

Jurgen van Teeffelen legt uit dat de schaatsmijl een brug slaat tussen twee uitersten in de sportwetenschap. Je hebt de explosieve start van een sprinter nodig, maar moet die snelheid bijna twee minuten lang verdedigen met de motor van een stayer.

In de fysiologie vergelijken we dit vaak met een Wingate-test. Waar die dertig seconden op een fietsergometer voor de meeste mensen al als een marteling voelen, trekken deze schaatsers die inspanning door tot het drievoudige. Het resultaat is een lactaatopbouw die techniek en coördinatie tot het uiterste test terwijl de vermoeidheid genadeloos toeslaat.

2. Wat is de reden dat de wereldrecords op de 1500 meter al sinds 2019 bevroren lijken?

Het valt ons op dat de tijden van Kjeld Nuis en Miho Takagi ondanks alle technologische innovaties al jarenlang onaangetast blijven. Volgens Jurgen en Guido komt dit doordat wereldrecords vaak een zeldzame samenkomst zijn van perfecte omstandigheden, zoals de lage luchtdruk in Salt Lake City.

In de weerbarstige praktijk van een laaglandbaan zoals in Milaan verschuift de nadruk van pure topsnelheid naar efficiëntie en pacing. Het fysiologische plafond is misschien nog niet bereikt, maar de perfecte storm van 2019 is simpelweg niet meer voorbijgekomen op het ijs.

3. Wat leert de legendarische race van Mark Tuitert uit 2010 ons over moderne pacing?

Guido Vroemen benadrukt dat de gouden race van Mark Tuitert nog altijd het ultieme schoolvoorbeeld is van slimme zelfregulatie op het ijs. Tuitert won destijds niet door de snelste opening te rijden, maar door zijn verval in de beslissende laatste ronde tot een minimum te beperken. Veel sporters laten zich in de praktijk nog steeds leiden door adrenaline en angst, waardoor ze te hard starten en in de laatste bocht volledig stilvallen. De les van Tuitert is dat je moet durven ontspannen in de eerste duizend meter om aan het eind nog techniek over te hebben.

4. Wat is de rol van zelfregulatie en RPE tijdens de schaatsmijl?

Jurgen legt uit dat een schaatser op de 1500 meter constant zijn gevoel van inspanning, ook wel de Rate of Perceived Exertion genoemd, moet managen. Het is een mentale balanceeract tussen de drang om te versnellen en de wetenschap dat elke extra versnelling je later in de race fataal kan worden. Het gaat erom dat een atleet leert luisteren naar de signalen van het lichaam, zoals de opbouw van lactaat, zonder in paniek te raken. Topatleten gebruiken deze zelfregulatie om precies op de kritieke grens te balanceren tot ze de eindstreep passeren.

5. Wat kunnen schaatsers leren van de startprocedures bij het alpineskiën?

Tijdens de Spelen in Milaan zagen we veel discussie over de startregels bij het skiën, waarbij een startmoment soms willekeurig kan aanvoelen. Gerrit en Jurgen trekken de parallel naar het schaatsen, waar de focus vaak volledig op de fysieke data ligt, maar de mentale component van de start cruciaal blijft.

Het herinnert ons eraan dat topsport niet alleen een optelsom is van wattages en zuurstofopname, maar vooral draait om het bewaren van je koelbloedigheid onder druk. Wie zijn rust bewaart bij het vertrek, heeft een enorme voorsprong zodra de verzuring in de benen schiet.

Handige bronnen en links:

Zeer actuele studie naar alle innovaties op de Winterspelen in Milaan Cortina 2026: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/sms.70218?domain=p2p_domain&token=RY7YTPIPXIZSMSTZNE8R

Analyse van de progressie in de tijd van het wereldrecord op de 1500 meter bij de mannen door Jos de Koning: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20625198/

Groningse studie naar de ontwikkeling van het pacinggedrag op 1500 meter van junior tot senior: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28253043/

Verbetering in de Wingate test als voorspeller van de 1500 meter prestatie op het ijs: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28253027/

Voorspellers voor hoogste waarde Wingate test bij Mark Tuitert in de aanloop naar Olympisch goud: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33004683/

Onderzoek uit 2015 naar relatie tussen moment dat startschot klinkt en 500 meter tijd: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26579009/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren in het Skimo: hoe doe je dat?

INLEIDING:

In deze aflevering bespreken Gerrit, Jurgen en Guido de laatste ontwikkelingen en innovaties tijdens de Olympische Spelen in Milaan, met een focus op de nieuwe sport skimo.

Ze reflecteren op de prestaties van atleten, de impact van technologie op de sport en de mogelijkheden voor talentoverdracht tussen verschillende disciplines.

De aflevering biedt een diepgaande analyse van de fysieke en mentale vereisten voor skimo en andere winterse sporten.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

Hoe verhouden de prestaties in extreme sporten zich tot de onderliggende fysiologie en techniek?

Jurgen benadrukt dat de controle over het lichaam en de aerobe- en anaerobe capaciteit belangrijke factoren zijn bij topprestaties, vooral in sporten zoals skeleton en langlaufen. Wetenschappelijk onderzoek suggereert dat veel van deze sporten vooral een hoog niveau van technologische controle en energiebeheer vereisen.

Is korte en snelle training het toekomstbeeld voor veel nieuwe olympische sporten?

Jurgen fantaseert over de trend dat sporten steeds meer gericht worden op kortere, intensievere wedstrijden, zoals het nieuwe skialpinsport skimo. De samenleving en sporttechnologie lijken de voorkeur te krijgen voor medaillewinnen binnen kortere, intensievere inspanningen.

Hoe belangrijk is technisch kunnen in het succesvol overstappen tussen sporten?

Guido en Jurgen bespreken dat veel overstappers in de sportwereld vooral technisch en conditioneel moeten kunnen overstappen. Wetenschappelijk lijkt het erop dat technische vaardigheden en basiscoördinatie cruciaal zijn voor transfer.

Kan de ontwikkeling van nieuwe sporten en technieken de kansen op medaillewinst vergroten?

Jurgen en Gerrit kijken naar de ontwikkeling binnen nieuwe sporten zoals skimo. Onderzoek wijst uit dat het snel opzetten van nieuwe sporten en de bijbehorende technologieën de kansen voor kleinere landen en minder gevestigde sporters vergroot.

Hoeveel belang heeft de mentale veerkracht in topsport, en kan dat gemakkelijker worden beïnvloed dan fysieke capaciteiten?

Verschillende sporters benadrukken dat motivatie, flow en mentale kracht cruciaal zijn. Wetenschappelijk onderzoek suggereert dat mentale vaardigheden en draagkracht aantrekkelijk zijn om te trainen en te ontwikkelen.

Handige bronnen en links:

Video analyse van de Skimo prestatie; waar moet je goed zijn?: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38086366/

Italiaanse studie naar de fysiologische capaciteiten van Skimo toppers: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40139202/

M/V verschillen in Skimo prestatie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40017814/

Onderzoek van de HAN naar overlappende eigenschappen die van belang zijn bij verschillende sporten (Talent Transfer): https://www.frontiersin.org/journals/sports-and-active-living/articles/10.3389/fspor.2024.1445510/full

De veelzijdige sportachtergrond van Kimberley Bos: https://www.sportenstrategie.nl/coaching/de-goedgevulde-beweegrugzak-van-kimberley-bos/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren met aerodynamica op het ijs in Milaan volgens expert Wouter Terra

INLEIDING:

Midden in de Winterspelen van Milaan trappen we vandaag eindelijk seizoen 13 af. In de aflevering van deze week gaan we de strijd aan met onze grootste onzichtbare vijand: de luchtweerstand. Aerodynamica expert Wouter Terra van de TU Delft en TeamNL schuift bij ons aan om de logica achter de records te ontleden.

Want waarom levert een simpele verandering van je handpositie direct vijf procent winst op?

Wat is het nut van tienduizenden helium bellen op het ijs van Thialf?

En hoe kan een schaatspak sneller gaan door een specifiek trillingseffect in de stof?

Wouter neemt ons mee van de windtunnel naar de praktijk op het ijs en de weg. Of je nu droomt van goud of gewoon je eigen wattages op de fiets wilt optimaliseren, deze inzichten bieden een broodnodige dosis nuchtere wetenschap.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat maakt de Ring of Fire in Thialf zo bijzonder voor het onderzoek naar aerodynamica?

Wouter Terra legt ons uit dat we voorheen vooral naar statische situaties in windtunnels keken. Met de Ring of Fire, waarbij honderdduizenden met helium gevulde zeepbelletjes door de lucht zweven en door camera's worden gevolgd, krijgt hij een uniek beeld van de werkelijke luchtstroom rond een bewegende schaatser. Wouter benadrukt dat juist die interactie tussen de schaatser en de lucht cruciaal is om te begrijpen waar de winst zit. Het is een noodzakelijke stap van theoretische modellen naar de weerbarstige praktijk op het ijs.

2. Wat is het voordeel van de specifieke handpositie die Wouter in zijn onderzoek noemt?

Tijdens ons gesprek met Wouter komt een verrassend simpel inzicht naar boven: je handen zijn een van de grootste boosdoeners als het gaat om luchtweerstand. Volgens de berekeningen van Wouter kan het strak op de rug leggen van de handen in plaats van ze losjes aan de zijkant te houden, de weerstand met maar liefst 5 procent verlagen. Wouter stelt dat dit soort details vaak meer impact hebben dan duurder materiaal. Het laat zien dat aerodynamica voor een groot deel gaat over het verkleinen van je frontaal oppervlak en het optimaliseren van je houding.

3. Wat houdt het trommelvel-effect in bij de ontwikkeling van moderne schaatspakken?

Wouter neemt ons mee in de techniek achter de nieuwste pakken van de Nederlandse ploeg. Hij spreekt over het trommelvel-effect, waarbij de stof op strategische plekken onder een specifieke spanning wordt gezet. Hierdoor gaat de stof gecontroleerd trillen, wat ervoor zorgt dat de luchtstroom langer aan het lichaam blijft kleven. Dit verkleint de zuigende werking achter de sporter. Wouter benadrukt dat een pak niet alleen glad moet zijn, maar juist de juiste textuur moet hebben om de grenslaag van de lucht gunstig te beïnvloeden.

4. Wat is de meerwaarde van het generieke model van een wielrenner waar Wouter aan werkt?

In de wielersport houden ploegen hun data over aerodynamica vaak voor zichzelf. Wouter ontwikkelde daarom een generiek model dat de principes van luchtweerstand inzichtelijk maakt zonder bedrijfsgeheimen te schenden. Hij legt ons uit dat dit model helpt om te begrijpen hoe de interactie tussen de renner, de fiets en accessoires zoals een rugzak werkt. Wouter ziet dit als een manier om wetenschappelijke kennis breder toegankelijk te maken, zodat ook amateurwielrenners begrijpen waarom bepaalde aanpassingen in hun houding wel of niet effectief zijn.

5. Wat is de belangrijkste les die een recreatieve sporter kan trekken uit het werk van Wouter?

Volgens Wouter staart de gemiddelde sporter zich te vaak blind op dure gadgets, terwijl de grootste winst in de basis ligt. Hij adviseert ons om vooral kritisch te kijken naar kleding en houding. Wapperende kleding fungeert als een remparachute en een verkeerde hoofdhouding kan je aerodynamische voordeel in één klap tenietdoen. Wouter stelt dat slimmer presteren begint bij het begrijpen van de lucht als een muur waar je met een compacte vorm en strakke materialen zo efficiënt mogelijk doorheen moet snijden.

Handige bronnen en links:

Publicaties van Wouter Terra:https://www.tudelft.nl/staff/w.terra/

Uitleg van Ring of Fire op ijs van Thialf: https://www.youtube.com/watch?v=HzuMYHmgrHY

Uitleg over totstandkoming van het pak van Kimberley Bos met behulp van de windtunnel: https://nocnsf.nl/nieuws/2021/10/replica-van-skeletonster-kimberley-bos-helpt-in-jacht-op-olympisch-eremetaal

Artikel van Wouter over het generieke aerodynamische model van een wielrenner: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0167610524001922?via%3Dihub

Aflevering 195 over de rol van aerodynamica bij het hardlopen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/195-strakke-shirts-korte-kapsels-en-slimme-sleeves-tijdens-het-hardlopen-zinvol-of-onzin/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Kom in actie voor de Hersenstichting

Welke sportieve uitdaging heb jij dit jaar op de planning? Maak jouw kilometers extra waardevol, door daarmee geld op te halen voor belangrijk hersenonderzoek. Maak jouw actie aan via voordehersenstichting.nl

Voordehersenstichting.nl

Hoe gevaarlijk zijn de Olympische Winterspelen echt volgens de wetenschap?

INLEIDING:

De Olympische Winterspelen zijn niet alleen een spektakel van snelheid en vaardigheid, maar ook een arena waar de risico's en gevaren van extreme sporten onder de loep worden genomen. Jurgen en Gerrit duiken in de cijfers en trends van blessures, waarbij ze de balans zoeken tussen risico's nemen en een bewuste aanpak van blessures.

Guido voegt hieraan toe dat de praktijk vaak complexer is dan de theorie, en dat de ervaring van atleten en trainers een cruciale rol speelt in het begrijpen en minimaliseren van deze risico's.

In deze aflevering bespreken we niet alleen de impact van blessures op sportcarrières, maar ook de effectiviteit van alternatieve behandelmethoden. Guido benadrukt dat hoewel sommige technieken nog niet volledig evidence-based zijn, ze in de praktijk vaak waardevol blijken.

Samen onderzoeken ze hoe we de gezondheid van atleten kunnen prioriteren zonder de essentie van de sport te verliezen, en hoe een kritische blik en gedeelde kennis kunnen bijdragen aan veiligere sportomstandigheden.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Hoe gevaarlijk zijn de Olympische winterspelen eigenlijk?

De vraag is of de winterspelen inderdaad gevaarlijker zijn dan andere sporten en hoe dat in verhouding staat tot de werkelijkheid. Jurgen suggereert dat de incidentie van blessures waarschijnlijk hoger is bij extreme sporten en nieuwe disciplines, maar dat het nooit helemaal statistisch eenduidig kan worden vastgesteld. Gerrit merkt op dat blessures altijd aanwezig zijn, maar dat een deel van de risico's – zoals snelle valpartijen of sportspecifieke incidenten – inherent aan de sport blijven.

In praktijk betekent dat we moeten kijken naar de context en niet meteen spreken van een gevaar dat buitenproportioneel is. Het gevaar is waarschijnlijk realistisch, maar niet zo extreem dat het niet binnen de normale sportrisico's past.

2. Wat zegt de wetenschap over het risico op blessures en hoe dat zich ontwikkelt?

Jurgen licht toe dat recente studies laten zien dat blessures bij topatleten niet heel verschillend lijken te zijn over meerdere Olympische Spelen, maar dat het gemiddelde incidentieverhoogd kan zijn door nieuwe disciplines en hogere snelheden. Daarnaast wordt het risico op blessures in de jeugd en bij recreatief sporten geraamd op zo'n 30 procent per jaar, afhankelijk van de sport en blessures. Gerrit vult aan dat de meeste blessures kneuzingen en verstuikingen zijn, met een relatief klein percentage ernstigere blessures.

In de praktijk zien we dat vooral de ontwikkeling van de sport en technologische verbeteringen op termijn mogelijk blessures kunnen verminderen, maar dat het risico nooit volledig weg te nemen is. Preventie en goede begeleiding blijven daarom essentieel.

3. Hoe verhouden blessurecijfers zich tot andere sporten en is de focus op blessurepreventie terecht?

Jurgen geeft aan dat Olympische sporten als snowboarden, freestyle skiën en slope style een incidentie van rond de 30 procent hebben. Hij waarschuwt dat dat niet betekent dat blessures onvermijdelijk zijn, maar dat ze de risico’s van extreme sporten onderstrepen. Gerrit benadrukt dat in veel sporten de verwachting is dat blessures voorkomen, maar dat het niet altijd makkelijk is ze volledig te voorkomen zonder stop te zetten of de sport anders in te richten. Wat verandert indien men dit serieus neemt?

Het onderstreept dat blessures onderdeel vormen van topsport en dat ultieme preventie onrealistisch is. Het focus moet eerder liggen op het goed managen van risico’s en het aanpassen van technieken en uitrusting, zonder dat dat de sport zelf op zich tenietdoet.

4. In hoeverre zijn medische en technische interventies effectief gebleken bij blessures in topsport?

Jurgen wijst erop dat de wetenschap aangeeft dat de meeste blessures, zoals scheuren en verstuikingen, hersteld kunnen worden binnen 11 maanden, met een zeer hoog slagingspercentage. Gerrit illustreert dat verschillende medische technieken, zoals het gebruik van hammer en beitel, onderbouwd worden met wetenschappelijke literatuur, maar dat de toepassing ervan altijd kritisch bekeken moet worden. Gido deelt dat praktijk en wetenschap soms verschillend zijn, en dat de bewijskracht voor sommige behandelingen beperkt blijft. In praktijk betekent dit dat medisch herstel doorgaans succesvol is, maar dat het verrichten van onorthodoxe behandelingen zonder goede bewijsbasis riskant en mogelijk contraproductief kan zijn. Een gezonde twijfel blijft geboden.

5. Wat zeggen de gegevens over de invloed van mentale en fysieke conditie op blessure- en incidentenrisico?

Jurgen laat zien dat veel blessures en ziekmeldingen bij topsporters gerelateerd zijn aan fysieke en mentale belasting. Gerrit voegt toe dat kleine lichamelijke klachten of mentale spanning een grote invloed kunnen hebben op de prestatie en het risico op blessures. Verder wordt beschreven dat veel atleten niet volledig topfit zijn, wat het risico op blessures verhoogt. In praktijk betekent dat aandacht voor mentale gezondheid en goede ziekte- en blessurepreventie niet ondergeschikt moet zijn. Het regelmatig monitoren van de fysieke en mentale gesteldheid van atleten kan uitdoving en nieuwe blessures voorkomen of uitstellen.

Handige bronnen en links:

Onze eerdere aflevering tijdens de Olympische 10 kilometer schaatsen in Beijing in 2022: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/85-slimmer-presteren-op-de-schaats-de-olympische-10-kilometer/

Aflevering 195 over de rol van aerodynamica bij het hardlopen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/195-strakke-shirts-korte-kapsels-en-slimme-sleeves-tijdens-het-hardlopen-zinvol-of-onzin/

Aflevering 213 over de Noorse sporten met Gert-Jan Ettema: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/213-slimmer-presteren-volgens-de-noren-met-gertjan-ettema/

Review over aantallen blessures tijdens vier Olympische Winterspelen: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10722932/

Aantal blessures en ziektegevallen in de aanloop naar de Winterspelen in Beijing: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41001252/

Gezondheidsproblemen bij jeugd langebaanschaatsers gedurende 1 seizoen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38777387/

Alle vallen tijdens het shorttracken tussen 2021 en 2023: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41416951/

Terugkeer op het hoogste niveau na een voorste kruisband reconstructie? https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41092185/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren op de Winterspelen: wat is de rol van innovatie en wetenschap?

INLEIDING:

waar en hoe draagt wetenschap bij aan het beter begrijpen van winterspelen? Jurgen en Gerrit praten over de korte termijn innoveren versus de lange termijn wetenschappelijk onderzoek, en je merkt dat die twee vaak niet goed op elkaar aansluiten. Terwijl atleten op de ijsbaan of het ski-piste soms jaar in, jaar uit met sensoren en biomechanisch onderzoek bezig zijn, blijft het in de praktijk vaak heel beperkt zichtbaar en wordt de kennis niet altijd snel doorgevoerd.

In deze aflevering raakt vooral de paradox tussen de wetenschap en de praktijk je: sporters en coaches lijken vaak nog vooral te vertrouwen op ervaring en traditie, terwijl onderzoek suggereert dat er bij veel onderdelen juist nog flinke 'winst te boeken' is, als men de juiste data en technieken gebruikt. We bespreken onder meer de impact van de samenstelling van sporten, zoals de skiathlon en Noordse combinatie, waar biomechanica en fysiologie onderling botsen tussen mannen en vrouwen. Daarnaast kijken we naar de beperkte data over het effect van thuisvoordeel, dat voor veel onderdelen waarschijnlijk minder groot is dan vaak gedacht wordt, ondanks de grote fanfare die er soms om wordt geblazen.

Wat we nog niet weten, blijft vooral de grote vraag: hoe snel en efficiënt kunnen we wetenschap, innovatie en de praktijk laten samenwerken? En in hoeverre kunnen we maskeren dat bij sommige sporten nog veel onderzoek ontbreekt of achterloopt? Het retorische 'veel is mogelijk' klinkt aantrekkelijk, maar de realiteit laat vooral zien dat we met gezonde twijfel moeten blijven kijken naar claims over snelheid, blessures, en performanceverbetering in de winterspelen.

Deze aflevering is niet bedoeld om bluffende claims te geloven, maar om te laten zien dat wetenschap vooral een hulpmiddel is dat langzaam zijn weg zoekt in de sportpraktijk. Het is boeiend om te zien waar nog veel ruimte ligt, en vooral waar de brug tussen weten en doen nog stevig gebouwd moet worden. Als je geïnteresseerd bent in de meer wetenschappelijke kant van sportprestaties en kritisch wilt kijken naar die schijnbaar spectaculaire innovaties, dan is dit een aflevering om niet te missen.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Hoe concreet is de rol van wetenschap en innovatie in het verbeteren van de prestaties bij de Olympische Winterspelen?

Jurgen suggereert dat er wel onderzoek is gedaan, maar het is vaak beperkt tot specifieke onderdelen zoals biotechnologie en biomechanica. Gerrit benadrukt dat het veld nog steeds grotendeels van de basiswetenschap afhankelijk is en dat veel animaties, sensoren en modellen nog niet echt doorslaggevend zijn in de top.

Dit laat zien dat veel sportinnovaties, zeker op hoog niveau, waarschijnlijk meer iteratief en contextafhankelijk zijn dan revolutionair. Het impliceert dat we niet zomaar kunnen verwachten dat sensoren of nieuwe materialen direct tot medaillewinst leiden.

Bijvoorbeeld het gebruik van sensoren in schaatsen of snowboarden geeft waardevolle data, maar het grootste effect zit in training en techniek optimaliseren, niet in de apparatuur alleen. Innovatie is vaak een puzzelstuk dat goed moet passen binnen het trainingstraject.

2. Hoe verhouden prestatieverschillen tussen mannen en vrouwen zich tot de sporttechniek en fysiologie?

Jurgen benoemt dat onderzoek meer inzicht geeft in de fysiologische verschillen en dat wetenschappelijke data vaak nog in vroege fases zit, maar dat bepaalde technische verschillen nu al zichtbaar zijn. Gerrit wijst erop dat de verschillen breed gaan en dat voor sommige onderdelen, zoals de langlauf of schaatsen, we nog geen definitieve conclusies kunnen trekken.

Het duidt erop dat gelijkstelling van prestaties niet alleen een kwestie van afstand aanpassen is, maar dat de technische en fysiologische verschillen diep verankerd blijven, ook in de training en selectie. Het onderstreept dat gendergelijkheid in sport meer complex is dan alleen de afstand of het aantal medailles.

De nieuwe regelingen voor gelijke afstanden in schaats en schansspringen illustreren dat de sport zich aanpast, maar dat er nog wetenschappelijke onduidelijkheden bestaan over het optimale en eerlijke evenwicht.

3. Is er bewijs dat thuisvoordeel bij de Olympische Spelen bestaat, en in hoeverre speelt dat een rol?

Jurgen geeft aan dat er onderzoek is gedaan, maar dat het effect heel klein zou zijn – ongeveer 0,2 procent. Gerrit bevestigt dat factors zoals reizen, accommodatie en publiek impact kunnen hebben, maar dat het vooral een klein voordeel is dat niet alle prestaties significant beïnvloedt.

Het benadrukt dat thuisvoordeel niet eenvoudig te kwantificeren is, maar dat het vooral een psychologisch en logistiek effect kan zijn. Het ondermijnt de vaak gehoorde claims dat het een grote factor is, waardoor sporters en coaches misschien te weinig rekening houden met de complexiteit.

In de praktijk betekent dat dat een sporter mogelijk iets meer rust of comfort heeft, maar dat dit waarschijnlijk niet de doorslag geeft bij resultaat. Het benadrukt dat prestaties vooral afhangen van vaardigheid, voorbereiding en omstandigheden.

4. Wat zegt de wetenschappelijke blik over blessures en prestaties in de wintersport?

Jurgen haalt onder andere blessures bij skiërs en de invloed van biomechanica aan. Gerrit wijst op dat veel van het wetenschappelijke onderzoek vooral over blessures en biomechanische optimalisatie gaat, maar dat de toepassing beperkt blijft, mede door de complexiteit van de bewegingen.

Het betekent dat preventie en prestatieverbetering in de breedte sport nog vooral een uitdaging is, mede doordat de sporters vele verschillende mechanische en medische factoren meebrengen. Het onderstreept dat innovatie niet zomaar leidt tot directe resultaten, maar dat veel ingrijpende verandering tijd en veel onderlinge afstemming vereist.

Bijvoorbeeld het gebruik van sensoren en biofeedback kan helpen, maar veel topsporters maken nog altijd vooral op basis van ervaring en coaching hun keuzes. Wetenschap ondersteunt, maar vervangt niet de praktijk.

5. Hoe ontwikkelt de wetenschap zich rondom gendergelijkheid en prestatieverschillen in de wintersporten?

Jurgen benoemt dat de Olympische Spelen qua geslachtsgelijkheid de ‘meest gendergelijke ooit’ worden genoemd, maar dat nog altijd bepaalde onderdelen, zoals de Noordse combinatie en bob, alleen voor mannen blijven bestaan. Gerrit wijst erop dat onderzoek naar man-vrouw verschillen nog volop in ontwikkeling is en dat technische optimalisaties voor beide geslachten nog niet volledig gelijkwaardig zijn.

Het toont dat sportwetenschap en beleid elkaar beïnvloeden, maar dat de fysieke en technische verschillen niet zomaar te neutraliseren zijn. Het onderstreept dat echte gelijkheid meer vraagt dan alleen rules aanpassen; het vraagt om uitgebreide wetenschappelijke kennis en praktische vertalingen.

Het voorbeeld van gelijktijdige wedstrijden en de selectie van onderdelen onderlijn dat de sport nog steeds in verandering is, en dat wetenschappelijk onderzoek daarin een belangrijke rol heeft, maar dat dit niet altijd snel gaat.

Handige bronnen en links:

Onze eerdere aflevering tijdens de Olympische 10 kilometer schaatsen in Beijing in 2022: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/85-slimmer-presteren-op-de-schaats-de-olympische-10-kilometer/

Aflevering 195 over de rol van aerodynamica bij het hardlopen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/195-strakke-shirts-korte-kapsels-en-slimme-sleeves-tijdens-het-hardlopen-zinvol-of-onzin/

Aflevering 213 over de Noorse sporten met Gert-Jan Ettema: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/213-slimmer-presteren-volgens-de-noren-met-gertjan-ettema/

Analyse van alle sportwetenschappelijke artikelen met betrekking tot sportdiscipline: https://www.frontiersin.org/journals/sports-and-active-living/articles/10.3389/fspor.2021.772140/full

Studie naar de overgang van klassieke stijl naar schaatsstijl tijdens de skiathlon: https://cdnsciencepub.com/doi/10.1139/apnm-2013-0550

Sensoren voor de perfecte sprong tijdens het snowboarden met Snowtrixx: https://nocnsf.nl/nieuws/2026/01/alles-voor-de-perfecte-sprong-snowtrixx-maakt-freestyle-snowboarden-meetbaar

Aflevering 28 over m/v verschillen in (duur)sportprestatie: Dit is een bonus aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren op de Winterspelen: wat is de rol van innovatie en wetenschap?

INLEIDING:

waar en hoe draagt wetenschap bij aan het beter begrijpen van winterspelen? Jurgen en Gerrit praten over de korte termijn innoveren versus de lange termijn wetenschappelijk onderzoek, en je merkt dat die twee vaak niet goed op elkaar aansluiten. Terwijl atleten op de ijsbaan of het ski-piste soms jaar in, jaar uit met sensoren en biomechanisch onderzoek bezig zijn, blijft het in de praktijk vaak heel beperkt zichtbaar en wordt de kennis niet altijd snel doorgevoerd.

In deze aflevering raakt vooral de paradox tussen de wetenschap en de praktijk je: sporters en coaches lijken vaak nog vooral te vertrouwen op ervaring en traditie, terwijl onderzoek suggereert dat er bij veel onderdelen juist nog flinke 'winst te boeken' is, als men de juiste data en technieken gebruikt. We bespreken onder meer de impact van de samenstelling van sporten, zoals de skiathlon en Noordse combinatie, waar biomechanica en fysiologie onderling botsen tussen mannen en vrouwen. Daarnaast kijken we naar de beperkte data over het effect van thuisvoordeel, dat voor veel onderdelen waarschijnlijk minder groot is dan vaak gedacht wordt, ondanks de grote fanfare die er soms om wordt geblazen.

Wat we nog niet weten, blijft vooral de grote vraag: hoe snel en efficiënt kunnen we wetenschap, innovatie en de praktijk laten samenwerken? En in hoeverre kunnen we maskeren dat bij sommige sporten nog veel onderzoek ontbreekt of achterloopt? Het retorische 'veel is mogelijk' klinkt aantrekkelijk, maar de realiteit laat vooral zien dat we met gezonde twijfel moeten blijven kijken naar claims over snelheid, blessures, en performanceverbetering in de winterspelen.

Deze aflevering is niet bedoeld om bluffende claims te geloven, maar om te laten zien dat wetenschap vooral een hulpmiddel is dat langzaam zijn weg zoekt in de sportpraktijk. Het is boeiend om te zien waar nog veel ruimte ligt, en vooral waar de brug tussen weten en doen nog stevig gebouwd moet worden. Als je geïnteresseerd bent in de meer wetenschappelijke kant van sportprestaties en kritisch wilt kijken naar die schijnbaar spectaculaire innovaties, dan is dit een aflevering om niet te missen.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Hoe concreet is de rol van wetenschap en innovatie in het verbeteren van de prestaties bij de Olympische Winterspelen?

Jurgen suggereert dat er wel onderzoek is gedaan, maar het is vaak beperkt tot specifieke onderdelen zoals biotechnologie en biomechanica. Gerrit benadrukt dat het veld nog steeds grotendeels van de basiswetenschap afhankelijk is en dat veel animaties, sensoren en modellen nog niet echt doorslaggevend zijn in de top.

Dit laat zien dat veel sportinnovaties, zeker op hoog niveau, waarschijnlijk meer iteratief en contextafhankelijk zijn dan revolutionair. Het impliceert dat we niet zomaar kunnen verwachten dat sensoren of nieuwe materialen direct tot medaillewinst leiden.

Bijvoorbeeld het gebruik van sensoren in schaatsen of snowboarden geeft waardevolle data, maar het grootste effect zit in training en techniek optimaliseren, niet in de apparatuur alleen. Innovatie is vaak een puzzelstuk dat goed moet passen binnen het trainingstraject.

2. Hoe verhouden prestatieverschillen tussen mannen en vrouwen zich tot de sporttechniek en fysiologie?

Jurgen benoemt dat onderzoek meer inzicht geeft in de fysiologische verschillen en dat wetenschappelijke data vaak nog in vroege fases zit, maar dat bepaalde technische verschillen nu al zichtbaar zijn. Gerrit wijst erop dat de verschillen breed gaan en dat voor sommige onderdelen, zoals de langlauf of schaatsen, we nog geen definitieve conclusies kunnen trekken.

Het duidt erop dat gelijkstelling van prestaties niet alleen een kwestie van afstand aanpassen is, maar dat de technische en fysiologische verschillen diep verankerd blijven, ook in de training en selectie. Het onderstreept dat gendergelijkheid in sport meer complex is dan alleen de afstand of het aantal medailles.

De nieuwe regelingen voor gelijke afstanden in schaats en schansspringen illustreren dat de sport zich aanpast, maar dat er nog wetenschappelijke onduidelijkheden bestaan over het optimale en eerlijke evenwicht.

3. Is er bewijs dat thuisvoordeel bij de Olympische Spelen bestaat, en in hoeverre speelt dat een rol?

Jurgen geeft aan dat er onderzoek is gedaan, maar dat het effect heel klein zou zijn – ongeveer 0,2 procent. Gerrit bevestigt dat factors zoals reizen, accommodatie en publiek impact kunnen hebben, maar dat het vooral een klein voordeel is dat niet alle prestaties significant beïnvloedt.

Het benadrukt dat thuisvoordeel niet eenvoudig te kwantificeren is, maar dat het vooral een psychologisch en logistiek effect kan zijn. Het ondermijnt de vaak gehoorde claims dat het een grote factor is, waardoor sporters en coaches misschien te weinig rekening houden met de complexiteit.

In de praktijk betekent dat dat een sporter mogelijk iets meer rust of comfort heeft, maar dat dit waarschijnlijk niet de doorslag geeft bij resultaat. Het benadrukt dat prestaties vooral afhangen van vaardigheid, voorbereiding en omstandigheden.

4. Wat zegt de wetenschappelijke blik over blessures en prestaties in de wintersport?

Jurgen haalt onder andere blessures bij skiërs en de invloed van biomechanica aan. Gerrit wijst op dat veel van het wetenschappelijke onderzoek vooral over blessures en biomechanische optimalisatie gaat, maar dat de toepassing beperkt blijft, mede door de complexiteit van de bewegingen.

Het betekent dat preventie en prestatieverbetering in de breedte sport nog vooral een uitdaging is, mede doordat de sporters vele verschillende mechanische en medische factoren meebrengen. Het onderstreept dat innovatie niet zomaar leidt tot directe resultaten, maar dat veel ingrijpende verandering tijd en veel onderlinge afstemming vereist.

Bijvoorbeeld het gebruik van sensoren en biofeedback kan helpen, maar veel topsporters maken nog altijd vooral op basis van ervaring en coaching hun keuzes. Wetenschap ondersteunt, maar vervangt niet de praktijk.

5. Hoe ontwikkelt de wetenschap zich rondom gendergelijkheid en prestatieverschillen in de wintersporten?

Jurgen benoemt dat de Olympische Spelen qua geslachtsgelijkheid de ‘meest gendergelijke ooit’ worden genoemd, maar dat nog altijd bepaalde onderdelen, zoals de Noordse combinatie en bob, alleen voor mannen blijven bestaan. Gerrit wijst erop dat onderzoek naar man-vrouw verschillen nog volop in ontwikkeling is en dat technische optimalisaties voor beide geslachten nog niet volledig gelijkwaardig zijn.

Het toont dat sportwetenschap en beleid elkaar beïnvloeden, maar dat de fysieke en technische verschillen niet zomaar te neutraliseren zijn. Het onderstreept dat echte gelijkheid meer vraagt dan alleen rules aanpassen; het vraagt om uitgebreide wetenschappelijke kennis en praktische vertalingen.

Het voorbeeld van gelijktijdige wedstrijden en de selectie van onderdelen onderlijn dat de sport nog steeds in verandering is, en dat wetenschappelijk onderzoek daarin een belangrijke rol heeft, maar dat dit niet altijd snel gaat.

Handige bronnen en links:

Onze eerdere aflevering tijdens de Olympische 10 kilometer schaatsen in Beijing in 2022: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/85-slimmer-presteren-op-de-schaats-de-olympische-10-kilometer/

Aflevering 195 over de rol van aerodynamica bij het hardlopen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/195-strakke-shirts-korte-kapsels-en-slimme-sleeves-tijdens-het-hardlopen-zinvol-of-onzin/

Aflevering 213 over de Noorse sporten met Gert-Jan Ettema: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/213-slimmer-presteren-volgens-de-noren-met-gertjan-ettema/

Analyse van alle sportwetenschappelijke artikelen met betrekking tot sportdiscipline: https://www.frontiersin.org/journals/sports-and-active-living/articles/10.3389/fspor.2021.772140/full

Studie naar de overgang van klassieke stijl naar schaatsstijl tijdens de skiathlon: https://cdnsciencepub.com/doi/10.1139/apnm-2013-0550

Sensoren voor de perfecte sprong tijdens het snowboarden met Snowtrixx: https://nocnsf.nl/nieuws/2026/01/alles-voor-de-perfecte-sprong-snowtrixx-maakt-freestyle-snowboarden-meetbaar

Aflevering 28 over m/v verschillen in (duur)sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-sterke-sportgeslacht-aandacht-voor-de-vrouwen/

Prestatieverschillen tussen vrouwen en mannen tijdens de duurnummers op de Olympische Winterspelen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39565528/

Gronings onderzoek uit 2005 naar het mogelijk thuisvoordeel bij het langebaanschaatsen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16089186/

Onderzoek wijst uit: loting kan Leerdam, Schulting of Kok olympisch goud kosten

https://nos.nl/artikel/2601549-onderzoek-wijst-uit-loting-kan-leerdam-schulting-of-kok-olympisch-goud-kosten

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Kom in actie voor de Hersenstichting

Welke sportieve uitdaging heb jij dit jaar op de planning? Maak jouw kilometers extra waardevol, door daarmee geld op te halen voor belangrijk hersenonderzoek. Maak jouw actie aan via voordehersenstichting.nl

Voordehersenstichting.nl

Slimmer presteren met sportboeken die het lezen waard zijn - Eindejaarsaflevering

INLEIDING:

Wat kun je doen om je wekelijkse dosis sportinspiratie op te doen, nu de Slimmer Presteren Podcast vijf weken met winterstop gaat?

Inderdaad: lees of luister eens een boek.

Weet je niet bij welk inspirerend sportboek je moet beginnen? Of zie je juist door de stapel boeken op je nachtkastje het boek niet meer?

Deze week delen we een hele reeks boekentips die zijn ingestuurd door luisteraars. Van training en sportpsychologie tot biografieën en inspirerende verhalen. Boeken die blijven hangen en waar sporters zelf echt iets aan hebben gehad.

Ook als je niet makkelijk leest, zit er iets voor je bij. Sommige boeken helpen je beter begrijpen waarom je traint zoals je traint. Andere zetten je sport in perspectief of geven gewoon weer zin om te bewegen.

Benieuwd welke boeken dat zijn, en wat je eruit kunt halen?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Welke sportboeken zijn het lezen waard als sporter?

In deze aflevering worden veel sportboeken genoemd, maar een aantal springt eruit. The Science of Running van Steve Magness komt terug omdat het training uitlegt zonder vast te zitten aan schema’s. Wielertraining anno 2025 wordt genoemd als boek dat theorie en praktijk verbindt. Door de barrière laat zien hoe mentale aspecten en wetenschap samenkomen, terwijl Winnen met je hoofd inzicht geeft in zelfregie en topsport. Het zijn sportboeken die niet voorschrijven wat je moet doen, maar helpen begrijpen waarom je traint zoals je traint.

2. Wat zijn goede sportboeken als je meer wilt begrijpen van training?

Als je verdieping zoekt, maar geen kant en klare schema’s wilt volgen, zijn sportboeken die principes uitleggen het meest geschikt. In de aflevering bespreken Gerrit en Jurgen boeken die laten zien hoe belasting, herstel en adaptatie samenhangen. Guido vult aan dat zulke sportboeken helpen om betere keuzes te maken als trainingen niet lopen zoals gepland. Ze geven context, zodat je minder afhankelijk wordt van vaste formats en apps.

3. Ik lees niet graag, waarom zou ik toch sportboeken proberen?

Dit komt expliciet ter sprake in de aflevering. Gerrit geeft toe dat hij zelf weinig leest, en juist dat maakt het herkenbaar. Guido benadrukt dat sportboeken geen verplichting zijn. Het gaat niet om het uitlezen van een boek, maar om nieuwsgierigheid. Een paar hoofdstukken, grasduinen of een luisterboek kan al voldoende zijn om anders naar je sport te kijken. De waarde zit in het perspectief dat je oppikt, niet in het aantal pagina’s.

4. Welke sportboeken gaan over motivatie en mentale aspecten?

Sportboeken over psychologie richten zich vaak op doorgaan, twijfel en motivatie. Door de barrière combineert wetenschap met ervaringen van duursporters. Do Hard Things zet aan tot nadenken over mentale veerkracht zonder slogans. In de aflevering komt ook Mysterieuze krachten in de sport langs, een klassieker vol anekdotes die laat zien hoe sporters elkaar mentaal beïnvloeden. Deze boeken helpen sporters begrijpen wat er mentaal gebeurt tijdens training en wedstrijd.

5. Wat voegen sportbiografieën en sportverhalen toe?

Sportbiografieën laten zien wat er achter prestaties schuilgaat. Boeken als Winnen met je hoofd en Watergevoel maken duidelijk dat succes zelden alleen draait om talent of hard werken. Guido benadrukt dat dit soort sportboeken helpen relativeren. Ze geven context aan keuzes, druk en verwachtingen. Voor veel sporters is dat minstens zo waardevol als een technisch trainingsboek.

6. Welke sportboeken zijn geschikt als je vooral inspiratie zoekt?

Niet elk sportboek is bedoeld om iets te leren in technische zin. Sommige boeken zijn er om zin te krijgen om te bewegen. Born to Run en Niet de race maar de reis worden genoemd als voorbeelden van sportboeken die inspireren zonder instructief te zijn. Ook De hartslag van een ander laat zien hoe sport betekenis kan geven, juist als trainen even niet centraal staat.

7. Wat haal ik als sporter uit populair wetenschappelijke sportboeken?

Populair wetenschappelijke sportboeken slaan een brug tussen onderzoek en dagelijkse sportpraktijk. The Explorer’s Gene van Alex Hutchinson gaat over nieuwsgierigheid en ontdekken, thema’s die volgens Jurgen herkenbaar zijn voor veel sporters. Exercised en De beweegreden plaatsen bewegen in een breder menselijk perspectief. Ze helpen begrijpen waarom sport belangrijk voelt, ook als je even geen concrete doelen hebt.

Handige bronnen en links:

Training

The Science of Running – Steve Magness

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=The+Science+of+Running+Steve+Magness

Hardlopen, biomechanica en inspanningsfysiologie – Frans Bosch & Ronald Klomp

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Hardlopen+biomechanica+en+inspanningfysiologie+Bosch+Klomp

Wielertraining anno 2025 – Frank van de Wiel

https://www.sportim.be/book-store/p/wielertraining-anno-2025-

Daniels’ Running Formula – Jack Daniels

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Daniels%27+Running+Formula+Jack+Daniels

Training for the Uphill Athlete – Steve House

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Training+for+the+Uphill+Athlete+Steve+House

Psychologie

Do Hard Things – Steve Magness

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Do+Hard+Things+Steve+Magness

Door de barrière – Mariska van Sprundel

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Door+de+barri%C3%A8re+Mariska+van+Sprundel

Mysterieuze krachten in de sport – Joris van den Bergh

https://www.dbnl.org/tekst/berg103myst01_01/berg103myst01_01.pdf

Sporters & biografieën

Watergevoel – Arthur van den Boogaard

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Watergevoel+Arthur+van+den+Boogaard

Winnen met je hoofd – Marit Bouwmeester & Nico van Yperen

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Winnen+met+je+hoofd+Bouwmeester+Van+Yperen

The Perfect Mile – Neal Bascomb

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=The+Perfect+Mile+Neal+Bascomb

Goud – Worthy de Jong

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Goud+Worthy+de+Jong

Inspiratie

Born to Run – Christopher McDougall

Dit is de 252e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren met sportboeken die het lezen waard zijn - Eindejaarsaflevering

INLEIDING:

Wat kun je doen om je wekelijkse dosis sportinspiratie op te doen, nu de Slimmer Presteren Podcast vijf weken met winterstop gaat?

Inderdaad: lees of luister eens een boek.

Weet je niet bij welk inspirerend sportboek je moet beginnen? Of zie je juist door de stapel boeken op je nachtkastje het boek niet meer?

Deze week delen we een hele reeks boekentips die zijn ingestuurd door luisteraars. Van training en sportpsychologie tot biografieën en inspirerende verhalen. Boeken die blijven hangen en waar sporters zelf echt iets aan hebben gehad.

Ook als je niet makkelijk leest, zit er iets voor je bij. Sommige boeken helpen je beter begrijpen waarom je traint zoals je traint. Andere zetten je sport in perspectief of geven gewoon weer zin om te bewegen.

Benieuwd welke boeken dat zijn, en wat je eruit kunt halen?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Welke sportboeken zijn het lezen waard als sporter?

In deze aflevering worden veel sportboeken genoemd, maar een aantal springt eruit. The Science of Running van Steve Magness komt terug omdat het training uitlegt zonder vast te zitten aan schema’s. Wielertraining anno 2025 wordt genoemd als boek dat theorie en praktijk verbindt. Door de barrière laat zien hoe mentale aspecten en wetenschap samenkomen, terwijl Winnen met je hoofd inzicht geeft in zelfregie en topsport. Het zijn sportboeken die niet voorschrijven wat je moet doen, maar helpen begrijpen waarom je traint zoals je traint.

2. Wat zijn goede sportboeken als je meer wilt begrijpen van training?

Als je verdieping zoekt, maar geen kant en klare schema’s wilt volgen, zijn sportboeken die principes uitleggen het meest geschikt. In de aflevering bespreken Gerrit en Jurgen boeken die laten zien hoe belasting, herstel en adaptatie samenhangen. Guido vult aan dat zulke sportboeken helpen om betere keuzes te maken als trainingen niet lopen zoals gepland. Ze geven context, zodat je minder afhankelijk wordt van vaste formats en apps.

3. Ik lees niet graag, waarom zou ik toch sportboeken proberen?

Dit komt expliciet ter sprake in de aflevering. Gerrit geeft toe dat hij zelf weinig leest, en juist dat maakt het herkenbaar. Guido benadrukt dat sportboeken geen verplichting zijn. Het gaat niet om het uitlezen van een boek, maar om nieuwsgierigheid. Een paar hoofdstukken, grasduinen of een luisterboek kan al voldoende zijn om anders naar je sport te kijken. De waarde zit in het perspectief dat je oppikt, niet in het aantal pagina’s.

4. Welke sportboeken gaan over motivatie en mentale aspecten?

Sportboeken over psychologie richten zich vaak op doorgaan, twijfel en motivatie. Door de barrière combineert wetenschap met ervaringen van duursporters. Do Hard Things zet aan tot nadenken over mentale veerkracht zonder slogans. In de aflevering komt ook Mysterieuze krachten in de sport langs, een klassieker vol anekdotes die laat zien hoe sporters elkaar mentaal beïnvloeden. Deze boeken helpen sporters begrijpen wat er mentaal gebeurt tijdens training en wedstrijd.

5. Wat voegen sportbiografieën en sportverhalen toe?

Sportbiografieën laten zien wat er achter prestaties schuilgaat. Boeken als Winnen met je hoofd en Watergevoel maken duidelijk dat succes zelden alleen draait om talent of hard werken. Guido benadrukt dat dit soort sportboeken helpen relativeren. Ze geven context aan keuzes, druk en verwachtingen. Voor veel sporters is dat minstens zo waardevol als een technisch trainingsboek.

6. Welke sportboeken zijn geschikt als je vooral inspiratie zoekt?

Niet elk sportboek is bedoeld om iets te leren in technische zin. Sommige boeken zijn er om zin te krijgen om te bewegen. Born to Run en Niet de race maar de reis worden genoemd als voorbeelden van sportboeken die inspireren zonder instructief te zijn. Ook De hartslag van een ander laat zien hoe sport betekenis kan geven, juist als trainen even niet centraal staat.

7. Wat haal ik als sporter uit populair wetenschappelijke sportboeken?

Populair wetenschappelijke sportboeken slaan een brug tussen onderzoek en dagelijkse sportpraktijk. The Explorer’s Gene van Alex Hutchinson gaat over nieuwsgierigheid en ontdekken, thema’s die volgens Jurgen herkenbaar zijn voor veel sporters. Exercised en De beweegreden plaatsen bewegen in een breder menselijk perspectief. Ze helpen begrijpen waarom sport belangrijk voelt, ook als je even geen concrete doelen hebt.

Handige bronnen en links:

Training

The Science of Running – Steve Magness

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=The+Science+of+Running+Steve+Magness

Hardlopen, biomechanica en inspanningsfysiologie – Frans Bosch & Ronald Klomp

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Hardlopen+biomechanica+en+inspanningfysiologie+Bosch+Klomp

Wielertraining anno 2025 – Frank van de Wiel

https://www.sportim.be/book-store/p/wielertraining-anno-2025-

Daniels’ Running Formula – Jack Daniels

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Daniels%27+Running+Formula+Jack+Daniels

Training for the Uphill Athlete – Steve House

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Training+for+the+Uphill+Athlete+Steve+House

Psychologie

Do Hard Things – Steve Magness

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Do+Hard+Things+Steve+Magness

Door de barrière – Mariska van Sprundel

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Door+de+barri%C3%A8re+Mariska+van+Sprundel

Mysterieuze krachten in de sport – Joris van den Bergh

https://www.dbnl.org/tekst/berg103myst01_01/berg103myst01_01.pdf

Sporters & biografieën

Watergevoel – Arthur van den Boogaard

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Watergevoel+Arthur+van+den+Boogaard

Winnen met je hoofd – Marit Bouwmeester & Nico van Yperen

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Winnen+met+je+hoofd+Bouwmeester+Van+Yperen

The Perfect Mile – Neal Bascomb

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=The+Perfect+Mile+Neal+Bascomb

Goud – Worthy de Jong

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Goud+Worthy+de+Jong

Inspiratie

Born to Run – Christopher McDougall

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Born+to+Run+Christopher+McDougall

Niet de race maar de reis – Jolanda Linschooten

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Niet+de+race+maar+de+reis+Jolanda+Linschooten

Het hoofd weegt zwaarder dan de benen – Olivier Verhaeghe

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Het+hoofd+weegt+zwaarder+dan+de+benen+Olivier+Verhaeghe

De hartslag van een ander – Wouter van Marken Lichtenbelt

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=De+hartslag+van+een+ander+Wouter+van+Marken+Lichtenbelt

Populair wetenschappelijk

Endure – Alex Hutchinson

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Endure+Alex+Hutchinson

The Explorer’s Gene – Alex Hutchinson

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=The+Explorer%27s+Gene+Alex+Hutchinson

Exercised – Daniel Lieberman

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=Exercised+Daniel+Lieberman

De beweegreden – Eline Lievens & Wim de Rave

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=De+beweegreden+Lievens+de+Rave

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Sporten met pijnstillers tegen de pijn en ontsteking: slim of gevaarlijk?

INLEIDING:

Een pijnstiller vóór je training of wedstrijd. Veel sporters doen het. Maar slim is het zelden.

Als je pijnstillers nodig denkt te hebben om een wedstrijd te kunnen doen, is dat een belangrijk signaal. Misschien heeft je lichaam iets anders nodig dan een pil. Rust, aanpassing van training of soms zelfs het besluit om niet te starten.

In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit en Jurgen wat er écht gebeurt als je sport met pijnstillers. Helpen NSAID’s of paracetamol je prestatie, of maskeren ze vooral signalen die je juist serieus moet nemen?

Samen met sportarts Guido Vroemen hoor je welke risico’s toenemen bij ultralopen, marathons en triatlons met pijnstillers. En waarom doorgaan soms meer kost dan het oplevert.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat kan er misgaan als je preventief een pijnstiller neemt vóór een wedstrijd?

Preventief gebruik komt vaker voor dan veel sporters denken. Het idee is dat je pijn voor bent en daardoor beter presteert. In de aflevering wordt duidelijk dat dit een gevaarlijke aanname is. Preventief gebruik verhoogt het risico op bijwerkingen, terwijl er geen bewezen prestatievoordeel tegenover staat. Zeker bij marathons en triatlons kan het combineren van pijnstillers, warmte en uitdroging leiden tot ernstige medische problemen.

2. Wat is het verschil tussen NSAID’s en paracetamol voor sporters?

NSAID’s remmen ontstekingen en beïnvloeden daarmee ook herstelprocessen in het lichaam. Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend, maar remt ontsteking niet op dezelfde manier. Dat maakt paracetamol niet automatisch veilig tijdens sport. Volgens sportarts Guido Vroemen kan paracetamol signalen van oververhitting maskeren, wat juist tijdens lange inspanningen gevaarlijk kan zijn. Beide middelen zijn dus geen slimme standaardoplossing voor sporters.

3. Wat zegt de wetenschap over prestatieverbetering door pijnstillers?

De wetenschap laat geen overtuigend prestatievoordeel zien van pijnstillers bij sport. In sommige onderzoeken worden kleine effecten gevonden bij uitputtingstesten, maar die zijn wisselend en beperkt. Belangrijker is dat minder pijn voelen niet hetzelfde is als beter presteren. In de aflevering wordt benadrukt dat cafeïne consistenter effect laat zien dan pijnstillers. Pijnstillers kunnen het gevoel veranderen, maar maken je lichaam niet beter voorbereid op inspanning.

4. Wat zijn de grootste risico’s van pijnstillers tijdens marathons en triatlons?

Volgens Guido Vroemen nemen de risico’s vooral toe bij langdurige inspanning. NSAID’s verhogen de kans op maag en darmbloedingen, nierproblemen en in sommige gevallen hartproblemen. Die risico’s worden groter bij warmte en uitdroging, omstandigheden die juist bij marathons, triatlons en ultralopen vaak voorkomen. In marathonstudies zijn ernstige complicaties vooral gezien bij sporters die ontstekingsremmers gebruikten, niet bij deelnemers die dat niet deden.

5. Wat is een verstandige keuze als je pijn hebt rond een wedstrijd?

De belangrijkste boodschap uit de aflevering is dat pijnstillers vaak een signaal maskeren. Als je pijn ervaart waarvoor je denkt een pil nodig te hebben, is dat een moment om kritisch te zijn. Soms is extra rust, het aanpassen van je doel of zelfs niet starten de slimste keuze. Slimmer Presteren betekent luisteren naar je lichaam en beseffen dat doorgaan met pijnstilling op de lange termijn meer kan kosten dan het oplevert.

Handige bronnen en links:

Aflevering 229 over pijn met Robert van der Noord: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/229-slimmer-omgaan-met-pijn-en-blessures-volgens-special-guest-robert-van-der-noord/

Onze Doping Specials: https://slimmer-presteren-podcast.nl/doping-specials/

Studie naar het gebruik en de bijeffecten van NSAID’s bij deelnemers aan de marathon van Bonn: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23604350/

Recent onderzoek naar het gebruik van NSAIS’s bij ultralopers: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15438627.2025.2561040

Recente Engelse studie naar het effect van diclofenac op de spieren tijdens een krachttrainingsprogramma: https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1113/JP289542

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

‘Omarm de kou!’: zin en onzin volgens thermofysioloog Wouter van Marken Lichtenbelt

INLEIDING:

Koud douchen, ijsbaden, trainen in de kou.Het klinkt stoer, het voelt extreem en het zou je beter maken als sporter. Maar klopt dat eigenlijk wel?

In de aflevering van deze week duiken Gerrit en Jurgen in de wetenschap achter kou. Ze spreken met hoogleraar thermofysiologie Wouter van Marken Lichtenbelt, die al decennialang onderzoekt wat kou écht doet met het menselijk lichaam. Geen challenges, geen Instagram-hypes, maar feiten.

Je hoort waarom kou wel degelijk een prikkel is, maar geen wondermiddel. Waarom wennen aan kou iets anders is dan fitter worden.

En waarom veel populaire claims over ijsbaden en koud douchen verder gaan dan de wetenschap toelaat.

Een nuchter, helder en soms confronterend gesprek voor iedereen die zich afvraagt of koude

training zinvol of onzin is.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat gebeurt er in je lichaam als je jezelf blootstelt aan kou?

Volgens Wouter van Marken Lichtenbelt reageert het lichaam op kou vooral door warmte te willen behouden. Dat gebeurt via rillen en via processen in spieren en vetweefsel die extra energie kosten. Het energieverbruik stijgt daardoor tijdelijk, maar keert daarna snel terug naar normaal. Kou werkt dus als een acute stressprikkel. Het zet het lichaam even aan, maar leidt niet vanzelf tot langdurige aanpassingen zoals training dat wel doet.

2. Wat is het verschil tussen wennen aan kou en fitter worden door training?

Wouter benadrukt dat koude acclimatisatie iets anders is dan training. Door herhaalde blootstelling aan kou voelen mensen zich sneller comfortabel en gaan ze minder rillen. Dat is vooral een aanpassing in het zenuwstelsel en in gedrag. Bij training en hitte-acclimatisatie neemt de fysieke capaciteit aantoonbaar toe. Kou verandert dus vooral de tolerantie, niet de conditie of prestatiecapaciteit van sporters.

3. Wat zegt de wetenschap over koud douchen of ijsbaden na het sporten?

Koud douchen en ijsbaden kunnen pijn tijdelijk verminderen en als prettig worden ervaren. Dat betekent volgens Wouter niet automatisch dat het herstel beter verloopt. Koude onderdrukt ontstekingsreacties die juist nodig zijn voor trainingseffecten. Bij krachtsport is dat duidelijk aangetoond, bij duursporters is het bewijs minder sterk maar ook daar is het voordeel onzeker. Kou kan comfort geven, maar draagt niet vanzelf bij aan beter worden.

4. Wat is de rol van bruin vet bij blootstelling aan kou?

Bruin vet helpt bij warmteproductie en wordt actiever bij kou. Wouter nuanceert het idee dat dit een grote invloed heeft op het metabolisme van volwassenen. De hoeveelheid bruin vet is beperkt en het effect op het totale energieverbruik is klein. Kou kan bruin vet activeren, maar dat weegt niet op tegen de effecten van bewegen en trainen. Het idee dat kou je stofwisseling structureel versnelt is wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd.

5. Wat kan een sporter praktisch meenemen uit dit gesprek over koude training?

De belangrijkste les is volgens Wouter realistisch blijven. Kou is geen wondermiddel en vervangt training niet. Voor sporters zit de waarde vooral in het leren omgaan met kou en stress, bijvoorbeeld bij wintertrainingen of wedstrijden in koude omstandigheden. Wie beter wil presteren, haalt meer winst uit consistente training, goede slaap en passende voeding. Kou kan een aanvulling zijn, zolang je weet wat het wel en niet doet.

Handige bronnen en links:

Aflevering 121 over sporten in de kou en waar je op moet letten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/sporten-in-de-kou-waar-moet-je-op-letten/

Aflevering 130 over spieropbouw en -herstel met Cas Fuchs: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/130-slimmer-herstellen-na-het-sporten-met-special-guest-cas-fuchs/

Aflevering 148 over mitochondriën met Matthijs Hesselink: https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/148-meer-energie-tijdens-het-sporten-door-efficientere-mitochondrien/

Aflevering 177 over de effecten van een koudwaterbad op het herstel en de spieradaptatie na het sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/177-sneller-herstellen-van-het-sporten-door-een-koudwaterbad-zinvol-of-onzin/

Recente studie van Van Marken Lichtenbelt naar de effecten van rillen op het metabolisme: : https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39643644/

Vergelijking tussen de effecten van 10 dagen de kou opzoeken versus 12 weken training op de spier: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32887608/

Maastrichtse studie naar het bruine vet van Wim Hof en zijn tweelingbroer: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25014028/

Filmpje van de Universiteit van Nederland waarin Wouter uitlegt waarom iedereen zijn thermostaat op 17 graden moet zetten: https://www.universiteitvannederland.nl/college/is-de-verwarming-op-17-degc-wel-gezond

Wouters boek ‘Van rillen tot zweten’: https://www.newscientist.nl/product/van-rillen-tot-zweten/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer Presteren met een biertje van Thrive

INLEIDING:

Deze weken nemen we je mee naar Gent. Achter de schermen hebben we gewerkt aan een nieuwe manier om slimmer te presteren. Geen nieuwe trainingsmethode, geen revolutionaire ademtechniek en geen obscure gadget van honderden euro’s.

Na menig verzoek tot commerciële samenwerking te hebben afgewimpeld, presenteren we deze week met trots onze nieuwe partner: Thrive Beer.

Ontwikkeld op wetenschappelijke basis bij de KU Leuven. Bier dat je beter maakt omdat het:

• alcoholvrij is (afl 72)
• eiwitten bevat (afl 172)
• vitamines B en D toevoegt (afl 52)
• of magnesium voor ontspanning biedt (afl 129)

In de aflevering van deze week hoor je van oprichter en CEO Laurens D’Hoore en salesmanager Cedric Schatteman hoe zij sportbier ontwikkelden dat past bij herstel, een sportieve leefstijl én bij gezellige momenten.

Wij zijn enthousiast.

Probeer het zelf met kortingscode ‘slimmerpresteren’ en ontvang 15% korting op je hele bestelling. Ideaal voor Dry January of in de aanloop naar je volgende marathon of triathlon.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat maakt sportbier anders dan gewoon alcoholvrij bier?

Volgens Laurens en Cedric gaat het vooral om de functie. Thrive bevat geen alcohol, wel ingrediënten die passen bij het herstelmoment. Denk aan proteïne voor spierherstel, vitamines voor dagelijkse energie of magnesium voor ontspanning. Alles is ontwikkeld in samenwerking met wetenschappers, zodat smaak en voedingswaarde elkaar versterken. Voor sporters voelt het daardoor natuurlijker dan een shake, terwijl het ook past bij een sociaal moment.

2. Helpt sportbier echt bij herstel na training?

Thrive beweert niet dat één biertje al je herstel regelt. Dat blijft afhankelijk van je totale voeding en training. Wel zorgt de samenstelling ervoor dat je lichaam iets krijgt dat het op dat moment gebruiken kan. In Peak zit proteïne dat bijdraagt aan het herstel van spieren. Play biedt vitamines die je dagelijkse energie ondersteunen en Unwind helpt ontspannen met magnesium. Het idee is simpel: een drankje dat past bij hoe sporters leven.

3. Voor wie is Thrive vooral bedoeld?

De oprichters richtten zich vanaf het begin op sporters die bewust bezig zijn met gezondheid, maar wél willen genieten van een smaakvol drankje. Dat kan een loper zijn die traint voor een marathon, een triatleet die lange dagen maakt of iemand die meedoet aan Dry January. Ook sporters die na een training nog moeten rijden herkennen het voordeel. Thrive is vooral gemaakt voor momenten waarop je iets lekkers wilt drinken dat je herstel niet in de weg zit.

4. Hoe gezond is Thrive vergeleken met andere herstelproducten?

Thrive vervangt geen volledig herstelmaal, maar het is een logische optie wanneer je iets lichts en functioneels wilt drinken. Het bevat uitsluitend natuurlijke ingrediënten en elke variant heeft een duidelijke voedingsfunctie. Het past daardoor goed in een actieve leefstijl. Vooral sporters die shakes vaak te zwaar vinden of die liever iets fris drinken, ervaren het als een prettig alternatief. Het maakt herstel laagdrempelig zonder kunstmatig te voelen.

5. Wanneer kies je voor Peak, Play of Unwind van Thrive?

Dat hangt af van het moment:

• Na een zware training past Peak, door de proteïne die helpt bij het herstel van spieren.
• Play is bedoeld voor dagelijkse energie en sluit goed aan bij lichte trainingen of drukke dagen.
• Unwind is juist gemaakt voor het moment waarop je wilt ontspannen, bijvoorbeeld in de avond of op een rustdag.

De varianten sluiten aan bij verschillende behoeftes in de week van een sporter.

6. Is er een kortingscode voor Thrive?

Ja. Wie Thrive wil proberen kan gebruikmaken van de kortingscode slimmerpresteren. Daarmee krijg je een flinke korting op je bestelling en steun je tegelijk de podcast. Thrive ziet dankzij de code dat jij via Slimmer Presteren komt. Het is dus een manier om zelf iets nieuws te ontdekken én direct bij te dragen aan het voortbestaan van de show.

Handige bronnen en links:

De website van Thrive: https://www.thrivebeer.com/

Aflevering over alcohol en biertje na het sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/alcohol-na-het-sporten-gewoon-doen-of-liever-laten-staan/

Alle afleveringen van Slimmer Presteren over sportvoeding op een rijtje: https://slimmer-presteren-podcast.nl/de-feiten-en-fabels-van-sportvoeding/

Aflevering over sterkere spieren: misvattingen rondom eiwitinname: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/sterkere-spieren-misvattingen-rondom-eiwitinname/

Aflevering over extra vitamine D voor een betere sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/extra-vitamine-d-voor-een-betere-sportprestatie/

Aflevering over magnesium voor een betere sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/129-magnesium-voor-een-betere-sportprestatie-zinvol-of-onzin/

Aflevering over slimmer presteren met supplementen volgens sportvoedings-wetenschapper Floris Wardenaar: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/192-slimmer-presteren-met-supplementen-volgens-sportvoedings-wetenschapper-floris-wardenaar/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Hardlopen zonder blessures: de nieuwste tips uit de wetenschap

INLEIDING:

Waarom komt die hardloopblessure altijd op het moment dat je net lekker in een ritme zit? In de aflevering van deze week duiken Gerrit en Jurgen in nieuwe lopersstudies die eindelijk laten zien waar het écht misgaat.

Plotselinge piekweken, schoenen die stiekem hun demping verliezen en herstel dat je vaker overslaat dan je denkt. Sportarts Guido Vroemen laat horen welke signalen lopers voortdurend missen en hoe je jezelf veel ellende kunt besparen.

Wil je hardloopblessures voorkomen en weer met vertrouwen trainen? Dan is dit jouw aflevering.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat is de belangrijkste reden dat hardlopers toch geblesseerd raken, zelfs als ze rustig trainen?

Veel blessures ontstaan niet door hoe veel je loopt, maar door hoe snel je belasting verandert. Een rustige week gevolgd door een stevige duurloop of een plotselinge toename van kilometers voelt logisch, maar je lichaam ervaart het als een piekbelasting. Pezen en spieren reageren trager dan je motivatie en hebben tijd nodig om belastbaarheid op te bouwen. Door weekvolumes geleidelijk te verhogen en grote schommelingen te vermijden, verklein je het blessurerisico al aanzienlijk.

2. Hoe herken je vroege signalen van overbelasting voordat het een echte blessure wordt?

Het lichaam fluistert altijd eerst. Lichte stijfheid die langer blijft hangen dan normaal, een plek die de tweede dag gevoeliger is dan de eerste of een herhalend zeurend gevoel tijdens rustige trainingen zijn belangrijke signalen. Als je merkt dat je loopritme verandert om iets te ontzien is dat een teken om rustiger te lopen of een alternatieve training te doen. Vroege herkenning voorkomt dat een klein signaal verandert in weken herstel.

3. Helpt het om schoenen te wisselen om hardloopblessures te voorkomen?

Ja, afwisseling blijkt een sterke beschermende factor. Uit recente studies blijkt dat lopers die twee of drie paar schoenen door elkaar gebruiken minder blessures ontwikkelen. De reden is eenvoudig: elke schoen belast je voeten en pezen net anders, waardoor de belasting zich beter verdeelt. Let vooral op het gevoel van demping. Zodra een schoen platter aanvoelt of minder responsief lijkt, is dat een beter signaal dan het aantal kilometers dat erop staat.

4. Wat zeggen de nieuwste onderzoeken over een veilige trainingsopbouw?

Data uit grote lopersgroepen laten zien dat rigide formules zoals de acute chronische verhouding onvoldoende voorspellen hoe een lichaam reageert op training. Het draait om een stabiel ritme in je weekvolume, een duidelijke afwisseling tussen intensiteit en herstel en een voorkeurslijn die je per week iets omhoog tilt. Hardloopblessures voorkom je vooral door consistentie. Kleine stappen leveren meer op dan scherpe sprongen vooruit.

5. Is ouder worden echt een grotere risicofactor voor hardloopblessures?

Leeftijd op zichzelf is minder bepalend dan vaak wordt gedacht. De echte invloed zit in hoeveel je beweegt. Wie ouder wordt en minder actief is verliest belastbaarheid, en dat voel je sneller tijdens het lopen. Regelmatig bewegen en voldoende herstelmomenten houden het lichaam robuust. Veel vijftigplussers die wekelijks trainen ervaren minder blessurerisico dan dertigers die onregelmatig lopen.

6. Wat raadt sportarts Guido Vroemen aan om blessures te voorkomen tijdens opbouw naar een evenement?

Guido kijkt vooral naar het totale weekvolume. Dat getal laat het beste zien hoeveel belasting een sporter echt aan kan. Hij ziet in zijn praktijk dat veel blessures ontstaan doordat lopers te snel denken dat ze hersteld zijn en nieuwe trainingen bovenop vermoeidheid stapelen. Door wekelijks vooruit te plannen, duidelijke herstelmomenten in te bouwen en je lichaam serieus te nemen wanneer het signalen geeft, blijf je langer belastbaar en bouw je veilig naar een race toe.

Handige bronnen en links:

De Nederlandse cijfers over blessures bij het hardlopen van VeiligheidNL: https://www.veiligheid.nl/sites/default/files/2023-08/cijferrapportage_sportblessures_2022_0.pdf

Onderzoek uit 2025 bij >5000 hardlopers in de Garmin-Runsafe studie:  https://bjsm.bmj.com/content/early/2025/07/07/bjsports-2024-109380

Invloed van ‘hardloopuitrusting’ op blessurerisico, substudie van Garmin-Runsafe studie: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/tsm2/6630254

Risicofactoren voor blessures bij trailrunners: https://www.injuryjournal.com/article/S0020-1383(25)00656-4/fulltext

Hoe slechter ‘het gevoel’ van demping van de schoen, hoe groter het risico op een hardloopblessure: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ejsc.70063

Aflevering 70 met Patrick Stastra: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/hoeveel-en-welke-soort-hardloopschoenen-heb-je-nodig/

Aflevering 164 met Jan de Jonge: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/164-mentale-risicofactoren-van-hardloopblessures-met-special-guest-jan-de-jonge/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Hoe win je een virtuele koers? Over het geheim van racen op Zwift met Bob Dickhoff

INLEIDING:

Iedereen kan trappen, maar niet iedereen weet hoe je een Zwift race echt wint.

In de aflevering van deze week laat Bob Dickhoff zien welke racegeheimen recreanten over het hoofd zien. Van de harde start tot de kunst van perfecte timing.

Je hoort hoe ervaren Zwifters hun power-ups bewaren, hoe ze het peloton lezen en hoe ze rust creëren in een race die nooit stilvalt.

Als je ooit het gevoel had dat je sterker bent dan je uitslagen laten zien, dan is dit de aflevering die je nodig hebt.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Waarom is de start van een Zwift race zo bepalend voor je kansen op winst?

De start van een Zwift race voelt intens, maar dat is precies waarom hij zo belangrijk is. Zwift reageert direct op vermogen en het peloton zit binnen seconden op snelheid. Wie dan nog rustig opbouwt, verliest direct de aansluiting. Een goede start betekent dat je al vóór het aftellen hoog in je vermogen zit. Zo val je meteen in de groep en kun je daarna pas stabiliseren. Zonder die aansluiting wordt winnen praktisch onmogelijk.

2. Hoe bepaal je in welke Zwift categorie jij het beste kunt racen?

Categorieën op Zwift zijn bedoeld om races eerlijk en uitdagend te houden. Zwift kijkt steeds vaker naar je vermogen over langere tijd, waardoor je eigen vermogensprofiel goed laat zien waar je hoort. In een te hoge categorie rijd je steeds op de limiet. In een te lage categorie word je teruggezet. De juiste categorie is de plek waar jij tactisch kunt racen, kunt reageren op versnellingen en een sprint kunt voorbereiden. Pas dan kun je groeien richting winst.

3. Welke power-ups zijn het meest effectief om een Zwift race te winnen?

De Aero Boost, Feather en Draft leveren het meeste voordeel op. De Aero is ideaal voor een sprint of een snelle groep. De Feather helpt op steile hellingen of korte versnellingen. De Draft werkt goed wanneer het peloton langgerekt is en het vermogen piekt. Het echte verschil zit in de timing. Met een goed geplaatste power-up overleef je kritieke fases en houd je energie over voor de finale. Slimme inzet van power-ups is vaak een belangrijk onderdeel van winnen.

4. Hoe ga je om met de constante tempowisselingen in Zwift races?

Zwift kent weinig echte rust. De koers beweegt voortdurend en kleine versnellingen kunnen grote gevolgen hebben. Renners die winnen reageren niet op elke piek maar op het ritme van het peloton. Ze schakelen snel en blijven rustig wanneer het tempo even oploopt. Door vaker te racen leer je herkennen wanneer een versnelling slechts een rimpel is en wanneer je echt moet reageren. Dat inzicht maakt dat je je inspanning beter verdeelt en minder energie verspilt.

5. Waarom geeft parcourskennis zo veel voordeel in Zwift races?

Veel routes op Zwift keren terug in vaste leagues en series. Daardoor ontstaan herkenbare patronen: punten waar het peloton breekt, stukken waar je kunt herstellen en segmenten waar iedereen versnelt. Wie de route kent racet met meer overzicht. Je spaart energie op de juiste momenten en je anticipeert op plekken die bepalend zijn voor de uitslag. Bob ziet dat sterke renners vaak niet harder trappen, maar beter voorspellen wat er komt. Dat geeft rust én controle.

6. Hoe word je structureel beter in Zwift racen?

Beter worden vraagt regelmaat, inzicht en feedback. Wie vaker met dezelfde groep rijdt ziet sneller wat werkt. De Slimmer Presteren Club op Zwift is daar ideaal voor. Je traint samen op je eigen niveau en ervaart hoe Zwift reageert in klimmen, sprints en tempowisselingen. Die ervaring neem je automatisch mee naar je races. Je leert doseren, positioneren en reageren. Dat maakt je een sterkere renner en brengt een podiumplek dichterbij.

Handige bronnen en links:

Website van ZwiftNL: https://www.zwiftnl.nl/

Voor tips, tricks en afstemming rondom events. Zie de Zwift club hier: https://www.zwift.com/clubs/617fbd2a-d900-4d9b-91e2-2749ee7cdb4e/home

Aflevering 166 over indoor fietsen en hardlopen: https://www.slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/166-slimmer-indoor-wielrennen-of-hardlopen-waar-moet-je-op-letten/

Aflevering 230 over de KNWU instapkoers: https://www.slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/230-innovatie-in-de-wielersport-wedstrijden-voor-recreatieve-wielrenners/

Zwift Insider over drafting: https://zwiftinsider.com/zwift-drafting/

Slimmer Presteren aflevering over HIIT: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/127-hiit-intervaltraining-de-manier-om-fit-te-worden-in-minder-tijd/

Slimmer Presteren aflevering over anearobe tank: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/135-slimmer-je-anaerobe-tank-inzetten-hoe-doe-je-dat/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Help mee aan een actieve start van de schooldag volgens de ASM Masters of Movement

INLEIDING:

Waarom beginnen zoveel kinderen hun schooldag zittend in plaats van bewegend? In de aflevering van deze week duiken Gerrit en Jurgen in de wereld van de ASM Masters of Movement, waar onderzoekers en praktijkexperts laten zien hoe groot de winst is wanneer kinderen weer actief naar school gaan.

De inzichten van Geert Savelsbergh, Pim Koolwijk en Myrthe Heijnen maken duidelijk dat beweging vóór school motoriek, veiligheid en concentratie versterkt.

Clubs en ouders spelen daarin een grote rol en veel zorgen over veiligheid blijken vooral het gevolg van gebrek aan oefening. Dit verhaal gaat niet alleen over kinderen maar ook over ons eigen gedrag. Wie zelf actief beweegt maakt de weg vrij voor een nieuwe norm.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat levert een actieve start van de schooldag op voor de concentratie van kinderen?

Geert Savelsbergh laat in zijn onderzoek zien dat bewegen vóór school direct invloed heeft op hoe kinderen leren. Door te lopen, fietsen of steppen wordt het brein actiever en kunnen kinderen zich beter focussen zodra ze de klas binnenstappen. Het lichaam krijgt een natuurlijke opwarming, de bloedcirculatie komt op gang en kinderen voelen zich alerter. Het effect is voelbaar in hun gedrag en zichtbaar in hun resultaten. Een actieve route naar school wordt zo een dagelijkse investering in leerprestaties.

2. Waarom zijn fundamentele motorische vaardigheden zo belangrijk om mee te kunnen doen op school en in sport?

Pim Koolwijk benadrukt dat kinderen pas echt plezier ervaren in sport en spel wanneer hun lichaam kan wat de situatie vraagt. Draaien, springen, remmen en balanceren vormen de basis waarop alle andere vaardigheden worden gebouwd. Zijn onderzoek laat zien dat kinderen die deze basis missen sneller afhaken, soms uit schaamte, soms uit frustratie. Door variatie in beweging aan te bieden, bijvoorbeeld via fietsen, steppen of spelen buiten, groeit hun motoriek en daarmee hun zelfvertrouwen.

3. Wat zijn de grootste misverstanden over veiligheid wanneer kinderen zelfstandig naar school fietsen?

Myrthe Heijnen ziet dat veel ouders denken dat verkeer te gevaarlijk is, terwijl de meeste ongelukken ontstaan door gebrek aan fietsvaardigheid. Kinderen leren risico’s inschatten door te oefenen, niet door vervoerd te worden. Ze benadrukt dat veel ‘gevaar’ ontstaat uit onervarenheid, afleiding of onhandigheid, niet uit drukte op de weg. Wie stap voor stap ervaring opbouwt, helpt kinderen juist veiliger te worden. De weg mijden neemt het risico niet weg, maar verlaagt vaardigheid.

4. Hoe ga je om met de extra risico’s die tieners lopen op e-bikes en fatbikes?

Volgens Myrthe vraagt de hogere snelheid van e-bikes om extra stuurvaardigheid en bewustzijn. Tieners hebben vaak minder rijervaring terwijl ze tegelijk sneller rijden en elkaar soms onder druk zetten om tempo te maken. De oplossing ligt niet in verbieden, maar in begeleiden. Oefenen in sturen, remmen en inschatten helpt kinderen om controle te houden wanneer het snel gaat. Door samen routes te verkennen en te praten over risicosituaties bouw je aan veilige zelfstandigheid.

5. Hoe kunnen ouders zelf bijdragen aan een actievere route naar school zonder dat het extra tijd kost?

Veel ouders denken dat actief naar school gaan tijdrovend is, terwijl kleine keuzes al veel verschil maken. Een blokje om lopen naar de bakker, de fiets pakken voor korte ritten of een vaste loop- of fietsdag invoeren creëert routine. Wie zelf actief naar werk of sport gaat geeft bovendien een krachtig voorbeeld. Kinderen zien wat normaal is en sluiten daarbij aan. Het gaat niet om grote veranderingen, maar om een leefstijl waarin beweging vanzelfsprekend wordt.

6. Wat kunnen volwassenen zélf leren van het idee achter actief naar school?

De inzichten uit deze avond gelden zeker ook voor volwassenen. Wie zijn dag begint met beweging merkt dat dezelfde voordelen optreden: een frissere start, betere concentratie en meer energie. Net als bij kinderen levert variatie winst op. Wanneer je afwisselt tussen fietsen, wandelen of een kort krachtmoment voel je dat lichaam en brein makkelijker schakelen. Het idee achter actief naar school gaat uiteindelijk over routine en voorbeeldgedrag. Wie het zelf toepast vergroot de kans dat kinderen het overnemen.

Handige bronnen en links:

De website van VeiligheidNL: https://www.veiligheid.nl/

Aflevering 190 met Joe Baker bij de ASM Masters of Movement: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/190-slimmer-presteren-door-meer-te-spelen-lessen-van-joe-baker-tijdens-de-asm-masters-of-movement/

Aflevering 197 over beter balanceren volgens de ASM Masters of Movement: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/197-beter-balanceren-dankzij-de-asm-masters-of-movement/

Aflevering 210 over de kunst van het spelen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/de-kunst-van-het-spelen-bij-de-asm-masters-of-movement/

Aflevering 221 over de beste manier om kinderen gezond te laten sporten volgens de ASM Masters of Movement: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/221-kinderen-gezond-laten-sporten-volgens-de-asm-masters-of-movement/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Runner’s face: versnelt hardlopen de veroudering van je huid?

INLEIDING:

Rimpels, ingevallen wangen en een dunne huid: de zogenoemde Runner’s face duikt regelmatig op in sportbladen en op social media. Maar is het meer dan een hardnekkige mythe?

In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit en Jurgen wat de wetenschap zegt over de relatie tussen sport en huidveroudering. Ze ontdekken waarom zon, uitdroging en voeding meer invloed hebben dan de kilometers zelf, en horen van sportarts Guido Vroemen hoe topsporters omgaan met zonnebescherming tijdens lange trainingen en wedstrijden.

Een frisse blik op de wetenschap achter een gezond lichaam en een sterke, weerbare huid.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wordt je huid echt sneller oud als je veel sport?

Nee. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat hardlopen of fietsen je huid sneller laat verouderen. Wat wél invloed heeft, is zonblootstelling, uitdroging en een laag vetpercentage. Sporters met weinig vet in het gezicht kunnen er wat ingevallen uitzien, maar dat is geen teken van schade. Beweging stimuleert juist de doorbloeding en vertraagt het natuurlijke verouderingsproces.

2. Waarom hebben fanatieke buitensporters vaker last van huidproblemen?

Omdat ze simpelweg veel buiten zijn. De combinatie van zon, wind, zweet en kou tast de beschermlaag van de huid aan. Zonder zonnebrand kan UV-straling het collageen in de huid beschadigen, waardoor die minder elastisch wordt. Jurgen noemt dat de belangrijkste factor achter het idee van een Runner’s face. Wie zich goed insmeert en hydrateert, vermindert dat risico aanzienlijk.

3. Hoe belangrijk is zonnebrand tijdens het sporten echt?

Volgens Guido Vroemen net zo belangrijk als drinken of eten. Zonverbranding kost het lichaam energie, verstoort de vochtbalans en kan prestaties beïnvloeden. Een zonnebrandcrème met factor 30 of 50, ruim vóór het sporten aangebracht, is essentieel. Smeren bij bewolking is ook zinvol, want UV-straling gaat dwars door wolken heen. Regelmaat is belangrijker dan dikte: beter vaak een dunne laag dan af en toe te veel.

4. Wat kan ik doen om huidveroudering door sport te voorkomen?

Bescherming begint met gezonde gewoontes. Hydrateer goed, eet gevarieerd en gebruik producten met antioxidanten zoals vitamine C en E. Draag bij felle zon een pet of shirt met mouwen. Beperk trainen midden op de dag, en geef je huid na inspanning tijd om te herstellen. Guido benadrukt: huidverzorging is geen luxe, maar onderdeel van slim presteren.

5. Helpt het om extra te smeren na het sporten?

Ja, dat helpt vooral bij herstel. Na het douchen kun je een lichte, hydraterende crème gebruiken om vocht en vet terug te brengen in de huid. Dat voorkomt irritatie en houdt de huid soepel. Bij verbranding kan een gel met aloë vera of menthol verlichting geven. Het doel is niet om de schade te verbergen, maar om het herstel te ondersteunen.

6. Kunnen gezichtsoefeningen echt helpen tegen rimpels?

Het bewijs is nog dun, maar er zijn interessante signalen. In een studie leek de huid na twintig weken lichte gezichtsoefeningen iets strakker. Jurgen ziet het vooral als een leuke aanvulling: beweging in het gezicht kan de doorbloeding verbeteren. Verwacht geen wonderen, maar net als bij sport geldt: consistentie werkt. Uiteindelijk is bescherming tegen zon en uitdroging veel effectiever tegen een Runner’s face.

Handige bronnen en links:

Review uit 2025 over huidveroudering bij duursporters: https://www.jdermis.com/full-text/endurance-athletes-and-skin-aging-mechanisms-risks-and-protective-strategies

Review uit 2014 over huidziekten bij langeafstandslopers: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jvc2.613

Studie uit 2014 waarin de huid van oudere sporters is bekeken op ‘suikerophoping’: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4150896/

Meer melanomen bij Britse oud-Olympiërs: https://sportsmedicine-open.springeropen.com/articles/10.1186/s40798-025-00897-8

Studie uit 2008 waarin gekeken is bij melanoma markers in marathonlopers: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18367839/

Hoe beschermen hardlopers zich tegen de zon? https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35050966/

Positief effect van ‘face exercise’ op verjonging van het gezicht: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29299598/

Link naar het ‘Happy Face Yoga’ programma van Gary Sikorski, die de proefpersonen bijstond bij het trainen van hun gezichtsspieren: https://www.happyfaceyoga.com/

Aflevering 18 over sporten en ouder worden: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/ouder-worden-en-fit-blijven-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 83 over (on)zin van gelatine slikken voor een betere sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/83-gelatine-slikken-voor-sterkere-pezen-en-betere-prestaties-zinvol-of-onzin/

Aflevering 149 over sporten in de vieze lucht: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/149-sporten-in-vieze-lucht-vermijden-wat-zou-je-moeten-doen/

Aflevering 239 over slimme sportkleding: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/239-slimmer-presteren-met-slimme-sportkleding-volgens-hein-daanen/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Gezond en fit ouder worden met alternatieve eiwitbronnen volgens Lotte Koopmans

INLEIDING:

Hoe blijf je sterk, fit en herstellend, ook als je ouder wordt? In de aflevering van deze week praten Gerrit en Jurgen met arts-onderzoeker Lotte Koopmans, die promoveerde op het effect van verschillende eiwitbronnen bij actieve ouderen.

Ze deelt haar bevindingen over melkeiwit, erwteiwit en meelwormeiwit, en wat deze alternatieve eiwitbronnen kunnen betekenen voor spierherstel, voeding en duurzaamheid.

Een gesprek over wetenschap, smaak en gewoontes, dat laat zien hoe slim eten bijdraagt aan gezond presteren op elke leeftijd.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Waarom hebben ouderen eigenlijk meer eiwit nodig dan jongeren?

Ouder worden gaat vaak gepaard met een verminderde gevoeligheid van de spieren voor eiwit, ook wel anabole resistentie genoemd. Dat betekent dat het lichaam minder efficiënt reageert op voeding en training. Volgens Lotte Koopmans helpt het om de eiwitinname te verhogen naar ongeveer 1 tot 1,2 gram per kilo lichaamsgewicht per dag. Voldoende eiwit zorgt ervoor dat spieren sterk blijven en dat herstel na inspanning sneller verloopt.

2. Wat verstaan we precies onder ‘alternatieve eiwitbronnen’?

Daarmee bedoelen onderzoekers alle eiwitten die niet uit traditionele dierlijke producten komen, zoals melk of vlees. Denk aan plantaardige bronnen zoals peulvruchten en erwten, maar ook aan innovatieve varianten zoals insecteneiwit. Lotte benadrukt dat deze alternatieve eiwitbronnen niet per se minderwaardig zijn: ze kunnen vergelijkbare aminozuren bevatten, maar vragen soms een iets hogere inname om hetzelfde effect te bereiken.

3. Zijn alternatieve eiwitbronnen geschikt voor sporters?

Zeker, zegt Lotte, zolang de totale eiwitinname op orde is en de kwaliteit van de bron goed is. Melkeiwit blijft de referentie, maar een combinatie van dierlijke en plantaardige eiwitten werkt prima. Wie bewust kiest voor duurzaamheid, kan gerust variëren met erwten, soja of zelfs meelwormeiwit. Het belangrijkste is dat het product goed verdragen wordt en geen maag- of darmklachten geeft, iets wat bij nieuwe eiwitvormen soms voorkomt.

4. Helpt meer eiwit ook om spierpijn te voorkomen?

Niet direct, legt Lotte uit. Spierpijn en spierschade zijn niet hetzelfde. Eiwit helpt bij herstel van weefsel, maar voorkomt de tijdelijke stijfheid die hoort bij training niet volledig.

5. Zijn eiwitsupplementen nuttig, of kun je beter gewoon eten?

De meeste mensen halen genoeg eiwit uit gewone voeding. Lotte ziet supplementen vooral als handig hulpmiddel als je te weinig binnenkrijgt via maaltijden. Ouderen geven vaak de voorkeur aan volwaardige voeding boven shakes of poeders. Daarom werkt onderzoek nu aan producten waarin alternatieve eiwitbronnen verwerkt zijn, zoals brood of soep met extra eiwit. Dat is praktischer, smakelijker en beter vol te houden.

6. Wat kunnen jongere sporters leren van dit onderzoek bij ouderen?

Volgens Lotte laat het onderzoek vooral zien hoe belangrijk consistentie is. Spieren reageren op prikkel en voeding, ongeacht leeftijd. Wie goed traint, gevarieerd eet en voldoende eiwit neemt, blijft sterk en herstelt sneller. Alternatieve eiwitbronnen kunnen daarbij helpen, zeker als je bewust met duurzaamheid bezig bent. Ouderen laten zien dat spierkracht te behouden is, zolang je blijft bewegen en slim eet.

Handige bronnen en links:

Link naar het proefschrift van Lotte: https://www.linkedin.com/posts/lotte-koopmans-322081168_protein-muscles-activity-7374016088054898688-qVIE

Aflevering 14 over Game Changers: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/game-changers-beter-presteren-op-een-vegetarisch-dieet-voor-sporters/

Aflevering 130 over het belang van eiwitten tijdens het herstel met Cas Fuchs: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/130-slimmer-herstellen-na-het-sporten-met-special-guest-cas-fuchs/

Aflevering 172 over nieuwe inzichten over eiwitten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/sterkere-spieren-misvattingen-rondom-eiwitinname/

Aflevering 233 over een klimaatvriendelijk sportersdieet met Peter Res: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/233-een-klimaatvriendelijk-sportersdieet-volgens-expert-sportvoeding-peter-res/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Spiergeheugen: hoe kun je slim profiteren van je eerdere trainingsarbeid?

INLEIDING:

Na een blessure of een drukke periode voelt het vaak alsof je helemaal opnieuw moet beginnen. Maar je spieren denken daar anders over. In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit en Jurgen wat wetenschap en praktijk zeggen over spiergeheugen: het vermogen van je lichaam om eerdere trainingsarbeid te “onthouden”.

Samen met sportarts Guido Vroemen ontrafelen ze hoe kracht en vorm sneller terugkomen dan je verwacht, en wat dat betekent voor de manier waarop je na rust weer opbouwt. Een aflevering vol inzichten die je helpen slimmer, rustiger en met meer vertrouwen te trainen.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Hoe snel verlies je kracht en conditie als je stopt met trainen?

Na een week of twee zonder training begint het lichaam merkbaar te veranderen. Je verliest wat uithoudingsvermogen en spierkracht, maar het gaat langzamer dan veel sporters denken. Jurgen legt uit dat spiervezels kleiner worden, maar de celkernen blijven behouden. Daardoor kan de spier bij hervatten sneller herstellen. Volgens Guido zien sporters na een rustperiode vaak binnen twee tot drie weken alweer duidelijke vooruitgang.

2. Bestaat spiergeheugen echt of is het een mythe?

Spiergeheugen bestaat echt, maar het is geen geheugen zoals in je hoofd. Het zit in de structuur van de spiercellen. Eerdere training laat sporen achter in de vorm van extra celkernen en epigenetische veranderingen. Daardoor reageren spieren sneller als je opnieuw begint te trainen. Guido merkt dat sporters die ooit goed getraind waren, veel sneller terug op niveau komen dan nieuwkomers, zelfs na maanden pauze.

3. Hoe lang blijft dat spiergeheugen actief?

Dat verschilt per persoon en per trainingsvorm. Studies laten zien dat spiergeheugen maanden tot zelfs jaren kan blijven bestaan. Jurgen vertelt dat de extra celkernen waarschijnlijk levenslang aanwezig blijven, terwijl de epigenetische aanpassingen langzaam vervagen. In de praktijk betekent dat: hoe langer en consistenter je hebt getraind, hoe sterker en duurzamer het geheugen. Guido ziet dat ervaren sporters zelfs na een lange blessureperiode opvallend snel herstellen.

4. Geldt spiergeheugen alleen voor krachttraining, of ook voor duursporten?

De sterkste bewijzen zijn gevonden bij krachttraining, waar spiercelstructuur en -volume belangrijk zijn. Bij duursport werkt spiergeheugen indirect: je lichaam herinnert zich het bewegingspatroon, de efficiëntie en de mentale prikkels. Daardoor voelt een herstart vaak sneller vertrouwd. Guido benadrukt dat ervaren lopers en fietsers na rust minder last hebben van techniekverlies, maar wel voorzichtig moeten zijn met belasting op pezen en gewrichten.

5. Hoe kun je het spiergeheugen slim benutten bij een herstart?

Volgens Guido is geduld de sleutel. Begin met lichte belasting en kortere trainingen, zodat je lichaam kan wennen. Spiergeheugen helpt vooral als je de heropbouw geleidelijk doet. Overhaasten heeft geen zin: pezen en banden moeten meekomen. Jurgen vult aan dat variatie helpt om het geheugen te “activeren”; afwisselen tussen kracht, tempo en techniek zorgt voor een snellere terugkeer van vorm. Consistentie is belangrijker dan intensiteit.

6. Wat betekent spiergeheugen voor sporters die even rust moeten nemen?

Voor wie door vakantie, werk of een blessure minder traint, is het geruststellend om te weten dat spiergeheugen sporters helpt sneller te herstellen. Guido adviseert om rustperiodes niet te zien als verlies, maar als onderdeel van een langere cyclus. Een goed getraind lichaam vergeet niet wat het ooit kon. Wie slim herstart, bouwt binnen enkele weken weer vertrouwen op. De boodschap: vertrouwen in je basis is net zo belangrijk als de training zelf.

Handige bronnen en links:

Review uit 2023 over de cellulaire fysiologische aanpassingen betrokken bij spiergeheugen: https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/ajpcell.00099.2023

Studie uit 2024 met aanwijzing dat én een vergroot aantal spiercelkernen én blijvende verandering van gentranscriptie een rol spelen bij het spiergeheugen na krachttraining:  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39159314/

Studie uit 2025 met aanwijzingen dat spiergeheugen selectief geldt voor krachteigenschappen maar minder voor uithoudingsvermogen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40183698/

Studie uit 2024 met aanwijzingen voor epigenetisch spiergeheugen bij HIIT:  https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/ajpcell.00423.2024

Aflevering 55 over verlies van conditie en kracht door een trainingsstop: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/hoe-snel-heb-je-conditieverlies-in-een-rustige-periode/

Aflevering 207 over ‘gas terugnemen’: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/207-off-season-bewust-gas-terugnemen-in-je-trainingsschema-of-niet/

Aflevering 219 over krachttraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/219-slimmer-presteren-met-de-juiste-krachttraining-volgens-special-guest-jeroen-rietvelt/

Aflevering 237 over spiervezeltypes: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/237-slimmer-presteren-met-kennis-van-je-spiervezeltype-met-special-guest-eline-lievens/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Vloekend en tierend naar de finish: zinvol of onzin?

INLEIDING:

Kan vloeken tijdens het sporten je prestatie verbeteren, of is het vooral een manier om frustratie kwijt te raken?

In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit en Jurgen wat wetenschap en praktijk zeggen over vloeken en sportprestatie, en de kracht van taal in sport.

We praten met taboestrijder Filip de Groeve over waarom een vloekwoord zoveel impact heeft op je lichaam, en met sportarts Guido Vroemen over hoe woorden pijn, motivatie en prestatie beïnvloeden.

Het resultaat is een verrassend kijkje in de psychologie van pijn, emotie en zelfspraak, met praktische inzichten voor iedereen die zichzelf weleens tot het uiterste pusht.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Helpt vloeken echt om beter te presteren tijdens het sporten?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat vloeken tijdelijk kan helpen om beter te presteren, vooral bij korte, krachtige inspanningen. Het verhoogt de hartslag, onderdrukt pijn en activeert het zenuwstelsel, waardoor je net iets dieper in je reserves kunt tasten. Het effect is vooral merkbaar bij sprinten, gewichtheffen of korte tests. Bij duursport is het verschil minimaal. Vloeken is dus geen wondermiddel, maar kan als emotionele ontlading wel bijdragen aan een betere sportprestatie.

2. Waarom werkt een vloekwoord beter dan een verzonnen krachtterm?

Volgens taboestrijder Filip de Groeve zit de kracht van een vloek in de emotionele lading. Omdat taboewoorden vaak verboden waren in onze jeugd, zijn ze diep in ons brein verankerd. Ze roepen daardoor een fysieke reactie op die verzonnen woorden niet teweegbrengen. Een echt vloekwoord triggert emoties, spanning en adrenaline, terwijl een ‘nepwoord’ dat niet doet. Het effect van vloeken op sportprestatie is dus niet rationeel, maar biologisch en emotioneel.

3. Kun je vloeken bewust inzetten als strategie tijdens inspanning?

Niet echt, zeggen Gerrit en Jurgen. De kracht van vloeken zit juist in de spontaniteit. Wie probeert te vloeken omdat het “zou moeten helpen”, mist de oprechte emotie die het effect veroorzaakt. Bovendien treedt gewenning op als je het te vaak doet. De beste resultaten zie je bij sporters die uit pure frustratie of pijn een vloek laten ontsnappen. Zodra het een trucje wordt, is het effect verdwenen.

4. Zijn er alternatieven voor sporters die niet willen vloeken?

Absoluut. Muziek met een stevige beat of zelfs expliciete teksten kan een vergelijkbare reactie oproepen. Het verhoogt de motivatie en maakt pijn draaglijker. Ook positieve self-talk en aanmoediging van teamgenoten werken goed. Uit recent onderzoek blijkt dat sporters die verbaal werden aangemoedigd tijdens een test beter presteerden dan sporters die in stilte moesten doorgaan. Uiteindelijk draait het om taal, emotie en ritme: woorden hebben kracht, ook zonder vloeken.

5. Wat vindt Guido Vroemen van vloeken in de sportpraktijk?

Guido ziet regelmatig dat sporters vloeken tijdens zware inspanningstesten. Hij begrijpt dat mechanisme: een krachtterm kan helpen om pijn of frustratie los te laten. Zolang het niet respectloos is, ziet hij het als een natuurlijke reactie. Guido benadrukt wel dat het niet om het woord zelf gaat, maar om de emotie erachter. Wie die energie positief weet te gebruiken, haalt er het meeste voordeel uit.

6. Wat is de belangrijkste les uit deze aflevering?

Vloeken kan tijdelijk helpen om door pijn en vermoeidheid heen te breken, maar het is geen structurele prestatieverbeteraar. De sleutel ligt in hoe taal en emotie samenwerken. Of je nu vloekt, zingt of jezelf toespreekt: de woorden die bij jou passen, hebben het meeste effect. Slim presteren betekent niet dat je netjes moet blijven, maar dat je bewust omgaat met wat jou mentaal sterker maakt.

Handige bronnen en links:

Review uit 2024 over de effecten van vloeken op de sportprestatie: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11586181/

Studie naar het effect van expliciete teksten in muzieknummers op volhouden krachtsinspanning: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40566474/

Wat zijn redenen voor atleten om als vorm van ‘self-talk’ te vloeken tijdens het sporten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40426371/

Review uit 2025 naar positieve aanmoedingsstrategieën tijdens een maximaaltest: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40858277/

De website van keynote spreker en taboestrijder Filip de Groeve: https://www.filipdegroeve.com/

Aflevering 27 over solo slimmer presteren: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/de-solo-rider-hoe-sterk-is-de-eenzame-fietser-hardloper-zwemmer-schaatser/

Aflevering 58 over effecten muziek op de sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/welke-muziek-kan-jouw-sportprestatie-verbeteren/

Aflevering 229 over pijn: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/229-slimmer-omgaan-met-pijn-en-blessures-volgens-special-guest-robert-van-der-noord/

Motivatie Slimmer Presteren Podcast playlist op Spotify: https://open.spotify.com/playlist/5dw61gpIXPGMIgGjTRLSDS?si=bc37fc97666541bd&nd=1&dlsi=bd045d48fcf245e8

Aflevering 82 met Lieke Schiphof-Godart, waarin het onderwerp self-talk aan bod komt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/82-sportpsychologie-onderzoeker-lieke-schiphof-godart-over-passie-om-gezond-te-blijven-sporten/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer presteren met extra vitamine C: zinvol of onzin?

INLEIDING:

De R is weer in de maand en dat betekent: koude trainingen, snotterende teamgenoten en de verleiding om naar een vitaminepil te grijpen. Maar helpt dat echt tegen verkoudheid? Of zelfs bij het trainen?

In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit en Jurgen de relatie tussen vitamine C en sportprestaties. Wat doet het in je lichaam en hoe verhouden de beloftes zich tot de wetenschap?

Sportarts Guido Vroemen vertelt hoe hij kijkt naar supplementengebruik in de winter, terwijl Jurgen uitlegt waarom te veel vitamine C juist de trainingseffecten kan afremmen.

Een nuchter gesprek over weerstand, herstel en slim doseren, met inzichten waar iedere sporter wat aan heeft.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat doet vitamine C eigenlijk in je lichaam?

Vitamine C speelt een sleutelrol in verschillende processen. Het ondersteunt de vorming van bindweefsel en collageen, helpt bij de opname van ijzer en is betrokken bij de aanmaak van adrenaline. Daarnaast werkt het als antioxidant en beschermt het cellen tegen oxidatieve stress die bij inspanning vrijkomt. Jurgen legt uit dat deze antioxidatieve werking belangrijk is, maar dat een te hoge inname juist het natuurlijke aanpassingsproces van spieren kan verstoren.

2. Is het zinvol om als sporter extra vitamine C te slikken?

Volgens Guido Vroemen is dat zelden nodig voor wie gezond en gevarieerd eet. “Een sporter die goed eet, krijgt meestal genoeg binnen,” zegt hij. Alleen in de winter of tijdens intensieve trainingsperiodes kan een lage dosis tijdelijk nuttig zijn om de weerstand te ondersteunen. Guido benadrukt dat langdurig of hoogdoseren niet verstandig is. “Een beetje bijslikken is prima, maar structureel veel slikken heeft geen meerwaarde.”

3. Helpt vitamine C echt tegen verkoudheid?

De meeste mensen merken weinig verschil, blijkt uit wetenschappelijke analyses. Toch lijkt het voor sporters anders te liggen. Bij marathonlopers, skiërs en soldaten die onder koude omstandigheden trainden, werd een kleiner risico op verkoudheid gevonden bij extra inname van vitamine C. Guido herkent dat beeld: “Wie zwaar traint in de winter, kan met een bescheiden dosis iets extra’s doen voor de weerstand.” Maar hij benadrukt dat voldoende rust, slaap en herstel nog belangrijker zijn.

4. Kan te veel vitamine C kwaad?

Het lichaam scheidt overschotten grotendeels uit via de urine, maar dat betekent niet dat ongelimiteerd slikken zonder risico is. “Hoge doseringen kunnen darmklachten veroorzaken,” zegt Jurgen. “Er wordt ook wel een verband gelegd met nierstenen, maar dat is nog niet overtuigend bewezen.” De dagelijkse aanbevolen hoeveelheid ligt rond de 75 milligram. Wie voldoende fruit en groente eet, komt daar moeiteloos aan zonder supplementen nodig te hebben.

5. Heeft extra vitamine C invloed op sportprestaties?

Onderzoek laat zien dat langdurig gebruik van hoge doseringen de vitamine C sportprestaties juist negatief kan beïnvloeden. De spieren passen zich dan minder goed aan training aan. Jurgen verklaart dat door het wegvallen van de natuurlijke oxidatieve prikkel die nodig is voor spierherstel. Guido vult aan: “Wie slim traint, goed eet en voldoende rust neemt, haalt meer uit zijn trainingen dan iemand die zijn vertrouwen in supplementen legt.”

6. Wat is het advies van Guido voor sporters in de winter?

“Eet gevarieerd, slaap goed en luister naar je lichaam,” zegt Guido. Wie merkt dat hij sneller verkouden is of veel buiten traint in koude omstandigheden, kan tijdelijk een lage dosis vitamine C overwegen. Maar hij blijft nuchter: “Gezonde voeding en herstel zijn de basis van je weerstand. Een pilletje kan dat niet vervangen.” Daarmee onderstreept hij dat slim presteren vooral begint bij verstandig doseren, in training én in supplementen.

Handige bronnen en links:

Studie Noakes en collega’s naar effect vitamine C op verkoudheid na afloop van Comrades marathon: https://www.mv.helsinki.fi/home/hemila/CC/Peters_1996_ch.pdf

Negatief effect van vitamine C en E op gezondheidseffecten van training: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19433800/

Negatief effect van vitamine C en E op cellulaire adaptaties na 11 weken duurtraining: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24492839/

Idem na 10 weken krachttraining: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25384788/

Review uit 2023: geen of overwegend negatief effect van vitamine C op herstel en trainingsadaptatie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37417662/

Aflevering 11 over corona en andere luchtweginfecties: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/slimmer-presteren-sporten-in-tijden-van-corona/

Aflevering 52 over extra vitamine D slikken: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/extra-vitamine-d-voor-een-betere-sportprestatie/

Aflevering 83 over gelatine: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/83-gelatine-slikken-voor-sterkere-pezen-en-betere-prestaties-zinvol-of-onzin/

Aflevering 148 over mitochondriën met Matthijs Hesselink: https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/148-meer-energie-tijdens-het-sporten-door-efficientere-mitochondrien/

Aflevering 149 over sporten in vieze lucht: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/149-sporten-in-vieze-lucht-vermijden-wat-zou-je-moeten-doen/

Aflevering 151 over kersensap: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/151-slimmer-presteren-met-kersensap-zinvol-of-onzin/

Aflevering 182 over extra ijzer slikken: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/182-slimmer-presteren-met-extra-ijzer-zinvol-of-onzin/

Aflevering 192 over supplementengebruik met Floris Wardenaar: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/192-slimmer-presteren-met-supplementen-volgens-sportvoedings-wetenschapper-floris-wardenaar/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

‘Ik worstel en kom boven’: Slimmer Presteren tijdens de epische Kustmarathon 2025

INLEIDING:

Het is de mooiste én zwaarste van Nederland zeggen de Zeeuwen zelf. De Kustmarathon in Zeeland is sowieso voor echte diehards.

Maar toen stak er tijdens de editie van 2025 ook nog een megastorm op, en was het maximaal vloed. Toch durfde een groep Slimmer Presteren luisteraars, samen met Team ZLM, de uitdaging wel aan.

Hebben ze het overleefd en hoe kijken ze terug op #dezwaarste editie van #dezwaarste?

In de aflevering van deze week blikken Gerrit, Jurgen samen met een aantal deelnemende luisteraars terug op deze unieke race langs de Zeeuwse kust. Wat doe je als de omstandigheden je dwingen tot overleven in plaats van presteren?

En wat leer je van een marathon die jou temt, in plaats van andersom? [spoiler!] 

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Waarom geldt de Kustmarathon als de zwaarste van Nederland?

De Kustmarathon combineert unieke factoren: tien kilometer strand, honderden hoogtemeters in de laatste kilometers en vaak stevige wind vanaf zee. In 2025 kwam daar vloed en storm Amy bij, met windstoten tot kracht negen. Het parcours dwingt lopers tot constante aanpassing in tempo en techniek. Dat maakt de Kustmarathon niet alleen fysiek zwaar, maar ook mentaal uitdagend.

2. Wat maakt de omstandigheden van 2025 uitzonderlijk?

Tijdens de editie van 2025 viel het moment van vloed precies samen met het strandgedeelte. Daardoor moesten lopers over smalle, drassige stroken zand rennen terwijl de wind van zee vol tegenstond. De storm zorgde bovendien voor schuin lopen op de dijken en zand dat continu tegen het lichaam sloeg. Elke kilometer vroeg concentratie en energie om overeind te blijven.

3. Welke invloed had de storm op de spieren en coördinatie?

De wind en het mulle zand zorgden voor een voortdurende aanslag op spieren en evenwicht. Door de kuilen, golven en schuine hellingen moesten lopers voortdurend corrigeren. Dat betekende extra spanning op enkels, kuiten en romp, terwijl het tempo lager bleef. Vooral op het strand bleek de coördinatie een grotere uitdaging dan het uithoudingsvermogen.

4. Wat leer je van zo’n extreme editie van de Kustmarathon?

De grootste les is dat slim presteren niet alleen gaat over snelheid, maar over doseren en aanpassen. In zulke omstandigheden bepaalt de omgeving het tempo. Wie te hard start, betaalt de prijs in het tweede deel. Lopers die hun energie goed verdeelden en mentaal flexibel bleven, kwamen beter door de storm. De marathon winnen begint met luisteren naar de omstandigheden.

5. Welke rol speelde samenwerking tijdens deze editie?

De samenwerking tussen Team ZLM en de Slimmer Presteren-lopers liet zien hoe belangrijk teamgevoel is in extreme omstandigheden. Vrijwilligers en supporters langs het parcours gaven mentale steun op momenten dat de wind het zwaarst was. Samen afzien hielp om vol te houden waar het individueel bijna onmogelijk leek.

6. Wat is de belangrijkste tip voor wie de Kustmarathon 2025 als inspiratie ziet?

Respecteer het parcours. Train niet alleen op afstand, maar ook op kracht, balans en variabele ondergrond. Bereid je voor op wisselende weersomstandigheden en leer doseren vanaf de eerste kilometer. De Kustmarathon beloont wie slim traint en verstandig loopt – niet wie zich laat meeslepen door de start.

Handige bronnen en links:

Al onze terugblikken op eerdere marathons en triatlons: https://slimmer-presteren-podcast.nl/?s=Terugblik

Website van de Kustmarathon: https://www.kustmarathon.nl/

De Slimmer Presteren Quiz boeken voor jouw bedrijf: https://slimmer-presteren-podcast.nl/boek-nu-de-slimmer-presteren-pubquiz/ 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Over slimme sportkleding met hoogleraar Hein Daanen

INLEIDING:

Een slidingbroek die je trainingsbelasting meet. Een bh die je hartslag registreert. Een shirt dat zweet analyseert. Slimme sportkleding klinkt futuristisch, maar onderzoekers werken er vandaag al aan.

In de aflevering van deze week schuift hoogleraar Hein Daanen aan om te vertellen wat slimme sportkleding echt kan. Hij legt uit waarom pasvorm allesbepalend is, welke toepassingen kansrijk zijn en waarom je kritisch moet kijken naar de beloftes van fabrikanten.

Is slimme kleding de toekomst van sport, of vooral een dure gimmick?

Ontdek het in deze aflevering.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat maakt sportkleding eigenlijk slim?

Slimme sportkleding bevat sensoren of actuatoren die fysiologische signalen meten en terugkoppelen. Denk aan hartslag, looppatroon of zweetanalyse. Hoogleraar Hein Daanen benadrukt dat kleding hiervoor ideaal is, omdat het de interface vormt tussen lichaam en omgeving. Het gaat dus niet alleen om hightech stoffen, maar vooral om de combinatie van textiel en meetfuncties die waardevolle informatie opleveren voor sporters.

2. Waarom is pasvorm zo belangrijk bij slimme kleding?

Volgens Hein Daanen is een perfecte pasvorm een randvoorwaarde. Als kleding niet nauw aansluit, meet een sensor vooral lucht of voelt de atleet de feedback niet goed. Daarom wordt steeds vaker 3D-scanning gebruikt om kleding exact op maat te maken. Niet omdat dat kleding slim maakt, maar omdat het de basis legt voor betrouwbare metingen en bruikbare signalen tijdens training of wedstrijd.

3. Welke toepassingen van slimme sportkleding zijn er nu al?

Voorbeelden zijn sport-bh’s met hartslagmeting, compressiekleding met sensoren voor spieractiviteit, sleeves voor looppatroon en zelfs kleding die zweet analyseert. Er wordt ook geëxperimenteerd met koelmaterialen, zoals petten met smeltende zouten bij de Olympische Spelen van Tokio. Veel producten zijn nog prototypes, maar de mogelijkheden groeien snel. Belangrijk blijft: niet alles wat slim klinkt, heeft ook bewezen effect.

4. Wat kan slimme sportkleding concreet bijdragen aan prestaties?

Sommige toepassingen leveren harde data, zoals hartslag of bewegingsanalyse, die je training direct verbeteren. Andere spelen meer met beleving. Een koelband kan je frisser laten voelen, ook als de kerntemperatuur niet verandert. Placebo en perceptie kunnen prestaties daadwerkelijk beïnvloeden, al moet je kritisch zijn: hoeveel geld wil je investeren in een effect dat vooral tussen de oren zit?

5. Welke uitdagingen zijn er nog voordat slimme kleding doorbreekt?

De grootste obstakels zijn praktisch. Elektronica moet tegen wassen en slijtage kunnen, zonder dat kleding zwaar of ongemakkelijk wordt. Ook het geven van intuïtieve feedback via trillingen of signalen staat nog in de kinderschoenen. Daarnaast is de commerciële haalbaarheid lastig: zolang consumenten twijfelen aan nut en betrouwbaarheid, blijft opschalen moeilijk. Hein verwacht dat geleidende inkten en flexibelere elektronica hier in de toekomst verandering in brengen.

6. Hoe kan een sporter slim omgaan met deze ontwikkelingen?

Wees nieuwsgierig, maar ook kritisch. Vraag je af wat een kledingstuk precies meet, hoe betrouwbaar dat is en of jij er als sporter echt voordeel uit haalt. Voor sommige innovaties geldt dat ze vooral leuk zijn om te proberen, maar pas zinvol worden als ze aansluiten bij je doelen. Zie slimme sportkleding niet als wondermiddel, maar als mogelijke aanvulling op je bestaande trainingsaanpak.

Handige bronnen en links:

Website van Hein Daanen met o.a. zijn publicaties en media optredens: https://heindaanen.nl/

Link naar de afscheidsrede van Hein Daanen op 10 oktober 2025: https://vu.nl/nl/agenda/2025/afscheidsrede-prof-dr-h-a-m-daanen

Aflevering 36 over de kleur van je sportkleding: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/sportkleding-welke-invloed-heeft-de-kleur-van-je-schoenen-of-je-shirt-op-de-prestatie/

Aflevering 65 over compressiekleding: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/compressiekleding-tijdens-het-sporten-zinvol-of-onzin/

Aflevering 117 over hittetraining door je extra warm aan te kleden: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/117-slimmer-presteren-door-hittetraining-met-extra-warme-kleding-aan-zinvol-of-onzin/

Aflevering 145 over het Thymewear shirt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/145-je-drempels-meten-met-een-slim-t-shirt-werkt-dat/

Aflevering 152 met Puck Alkemade: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/152-slimmer-sporten-in-de-warmte-met-tips-van-bewegingswetenschapper-puck-alkemade/

Aflevering 193 over de Omius koelband: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/193-slimmer-presteren-met-een-koele-haarband-zinvol-of-onzin/

Aflevering 195 over strakke kleding en sleeves: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/195-strakke-shirts-korte-kapsels-en-slimme-sleeves-tijdens-het-hardlopen-zinvol-of-onzin/

Aflevering 205 over lactaat metingen via een zweet sensor: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/205-continu-lactaat-meten-tijdens-je-inspanning-zinvol-of-onzin/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

De lange, rustige duurtraining: hoe zinvol is die eigenlijk?

INLEIDING:

Iedereen lijkt er heilig van overtuigd: de lange, rustige duurtraining is dé sleutel tot succes. Fitfluencers noemen het zone 2 en ook topsporters hebben er stapels van in hun schema.

Maar hoeveel zin heeft die rustige duurtraining echt?

Word je er daadwerkelijk beter van, of voelt het vooral alsof je goed bezig bent?

In de aflevering van deze week zoeken Gerrit, Jurgen en Guido Vroemen het uit. Waarom zweren topsporters erbij, maar kunnen recreanten er juist niet blind op vertrouwen?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat is het nut van een lange duurtraining voor sporters?

Volgens Guido Vroemen vormt de lange duurtraining de basis voor volume zonder dat je lichaam voortdurend overbelast raakt. Het helpt je aerobe capaciteit opbouwen, bevordert herstel en draagt bij aan je uithoudingsvermogen. Voor topsporters die twintig tot dertig uur per week trainen is dit onmisbaar. Voor recreanten is het waardevol, maar vooral als aanvulling op intensieve blokken, niet als hoofdmoot.

2. Waarom trainen topsporters pyramidaal in plaats van gepolariseerd?

Onderzoek laat zien dat elites het grootste deel van hun trainingen rustig doen, een kleiner deel rond de drempel en een klein percentage hoogintensief. Omdat ze zo veel uren maken, is dat kleine percentage intensief alsnog een flinke hoeveelheid. Een Spaanse studie van 120.000 marathonlopers bevestigt dit beeld: de snelste lopers besteden veel tijd aan rustige duurtraining, maar combineren dit altijd met intensieve sessies.

3. Wat zegt de hype rond zone 2 training over sportprestaties?

Coach Iñigo San Millán maakte zone 2 populair door zijn werk met Tadej Pogačar. Maar wat vaak vergeten wordt: ook bij Pogačar is zone 2 absoluut nog steeds een flinke inspanning, omdat hij dit vaak vijf uur lang volhoudt. Zijn vermogen, zuurstofverbruik en energieverbranding liggen hoog, de hele fysiologische keten is actief, ook al registreert zijn hartslag de inspanning als relatief laag. Voor recreanten is dat effect veel minder.

4. Is zone 2 superieur aan andere trainingszones?

Nee. Hoewel rustige duurtraining nuttig is voor basisuithouding, is zone 2 niet superieur aan zone 3. Integendeel, wat intensievere trainingen leveren vaak meer prikkel voor mitochondriën, hart en spieren. Voor wie weinig tijd heeft, zijn interval en tempo effectiever dan lange rustige kilometers. Het is dus belangrijk om de hype te relativeren en te zoeken naar balans.

5. Wat zijn veelgemaakte fouten van recreatieve sporters met weinig tijd?

Guido benadrukt dat veel recreanten te veel vertrouwen op “lekker rustige” duurloopjes of duurritjes. Die voelen productief, maar geven weinig adaptatie. Als je weinig tijd hebt, moet je juist de intensieve blokken prioriteit geven. Een training overslaan mag niet betekenen dat je interval of tempo laat vallen. Andersom levert een extra rustige duurtraining zelden echte vooruitgang op.

6. Wat betekent durability en waarom is het belangrijk?

Durability gaat over de mate waarin je prestatievermogen overeind blijft na urenlange belasting. Het draait niet alleen om energie, maar ook om mentale frisheid en blessurebestendigheid. Lange duurtraining kan hieraan bijdragen, omdat je leert efficiënt te blijven presteren ondanks vermoeidheid. In aflevering 234 werd dit onderwerp uitgebreid besproken: veerkracht na twee uur inspanning blijkt cruciaal, zeker bij lange wedstrijden.

Handige bronnen en links:

Artikel van Jurgen in Sportgericht: moet nog uitkomen. Zal de link tzt toevoegen.

Hoe sneller op de marathon, hoe relatief meer langzame duurlopen: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-024-02137-7

Wat maakt een topseizoen op de fiets bij profwielrensters? Veel laag-intensieve trainingen: https://journals.humankinetics.com/view/journals/ijspp/20/9/article-p1224.xml

Zeven ideeën waarom een lage-intensiteitstraining nuttig voor topatleten kan zijn: https://link.springer.com/article/10.1007/s00421-025-05843-w

Veel geouwehoer door fitfluencers over ‘zone 2’ wat betreft mitochondriale capaciteit maar weinig evidentie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40560504/

Gigantische variatie tussen atleten wat betreft hun ‘zone 2’ intensiteit en de gebruikte markers daarbij: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/tsm2/2008291

Aflevering 89 over het trainingsschema van Nils van der Poel: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/89-slimmer-trainen-is-gepolariseerd-trainen-inderdaad-de-beste-aanpak/

Aflevering 93 over het nut van een inspanningstest: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/93-inspanningsteen-voor-wie-is-het-nuttig-en-wanneer/

Aflevering 127 over de voor- en nadelen van HIIT training: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/127-hiit-intervaltraining-de-manier-om-fit-te-worden-in-minder-tijd/

Aflevering 174 over de ‘Noorse methode’ met Sibren Lochs: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/174-trainen-voor-de-marathon-als-een-keniaan-met-sibren-lochs/

Aflevering 211 over het trainingsschema van topatleten gedurende het jaar: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/211-slimmer-presteren-met-een-goede-jaarplanning-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 123 over hoe te blijven verbeteren op de marathon: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/123-je-marathontijd-blijven-aanscherpen-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 148 over mitochondriën met Matthijs Hesselink: https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/148-meer-energie-tijdens-het-sporten-door-efficientere-mitochondrien/

Aflevering 234 over het verschuiven van de drempels tijdens een langdurige inspanning: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/234-slimmer-presteren-na-twee-uur-wedstrijd-hoe-veerkrachtig-ben-jij/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer presteren met kennis van je spiervezeltype, met Special Guest Eline Lievens

INLEIDING:

Sommige sporters lijken gemaakt voor lange afstanden, anderen voor pure explosiviteit. Het verschil zit vaak in hun spiervezeltype. Maar hoe ontdek je wat jouw spieren je vertellen, en hoe gebruik je dat slim in training en herstel?

In de aflevering van deze week spreken Gerrit en Jurgen met spierexpert Eline Lievens van de Universiteit Gent. Zij laat zien hoe een moderne test jouw spiervezeltypes zichtbaar maakt zonder pijnlijke biopten.

En vooral: wat je er als sporter mee kunt, van betere trainingskeuzes tot gerichter herstel.

Wil jij weten of jouw spieren meer op een jachtluipaard of een albatros lijken? Luister mee en ontdek hoe inzicht in je spiervezeltype jou kan helpen slimmer te presteren.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat zijn spiervezeltypes en waarom zijn ze relevant voor sport?

Volgens Eline Lievens bestaat elke spier uit een mix van trage en snelle vezels. Trage vezels zijn efficiënt en volhardend, snelle vezels zorgen voor explosieve kracht. De verhouding bepaalt deels of iemand aanleg heeft voor duur- of krachtsport. Voor sporters en coaches is inzicht hierin waardevol, omdat het verklaart waarom trainingsrespons en herstel per individu zo sterk kunnen verschillen.

2. Hoe werkt een moderne spiervezeltype test zonder biopt?

Eline ontwikkelde samen met haar team in Gent een niet-invasieve MRI-techniek waarbij de stof carnosine in spieren wordt gemeten. Carnosine komt vaker voor in snelle vezels en geeft zo een betrouwbaar beeld van de verdeling. Deze methode vervangt het pijnlijke spierbiopt en wordt inmiddels toegepast door topsportclubs als Manchester United en de Belgische wielerbond. Ook in Nederland zijn veldtesten ontwikkeld om dit inzicht praktisch te benutten.

3. Wat kan een sporter met de kennis van zijn spiervezeltype?

Eline benadrukt dat kennis van je spiervezeltype helpt om training en herstel beter af te stemmen. Sporters met veel trage vezels kunnen doorgaans meer volume en frequentie aan, terwijl snelle vezeltypes gevoeliger zijn voor overbelasting en beter gedijen bij intensieve maar kortere prikkels. Dit inzicht helpt zowel individuele sporters als coaches in teamsporten om programma’s te personaliseren.

4. In hoeverre kun je je spiervezeltype trainen of veranderen?

Onderzoek laat zien dat de verdeling tussen trage en snelle vezels grotendeels genetisch bepaald is en stabiel blijft. Wel kan training zorgen voor subtiele verschuivingen tussen subtypes, zoals van snelle IIx naar IIa vezels. Volgens Eline is het vooral zaak om je trainingen af te stemmen op je dominante vezeltype. Daarmee haal je het meeste rendement uit je aanleg, zonder onnodige risico’s op blessures of overbelasting.

5. Wat zijn de Muscle Talent Scan en Muscle Monitor?

De Muscle Talent Scan is een instrument dat Eline ontwikkelde om jonge atleten inzicht te geven in hun spiervezeltype en zo te helpen bij de juiste disciplinekeuze. De Muscle Monitor is haar nieuwe onderzoeksproject dat kijkt naar de link tussen spiervezeltypes en gezondheid. Het doel: nagaan of bepaalde vezelprofielen een hogere kans geven op ziektes zoals diabetes of obesitas, en hoe training preventief kan werken.

6. Welke lessen zijn er voor recreatieve sporters?

Niet alleen topsporters profiteren van deze kennis. Voor iedere sporter kan een beter begrip van het eigen spiervezeltype helpen om slimmer te trainen. Zo kan een loper met veel snelle vezels beter kiezen voor minder kilometers en meer intensiteit, terwijl een trage vezeltype juist veel volume aankan. Zoals Eline het zegt: je hoeft je vezeltype niet te veranderen, maar je kunt er wél slimmer mee omgaan.

Handige bronnen en links:

Het toegankelijke ebook waarin Eline Lievens haar onderzoeksresultaten van “Myotypes : the relevance of muscle fiber typology in sports” zeer grafisch heeft weergegeven: https://biblio.ugent.be/publication/8719519

Onderzoeksprofiel van Eline Lievens met alle publicaties: https://research.ugent.be/web/person/eline-lievens-0/nl

Samenvatting van 90 sec van het onderzoek van Eline:

https://www.hln.be/erpe-mere/sportonderzoekster-eline-30-genomineerd-voor-vlaamse-phd-cup-mooie-kans-om-met-mijn-onderzoek-het-grote-publiek-te-bereiken~a2bde05d/

Het nieuwe boek van Eline Lievens over sporten als medicijn: https://www.lannoo.be/nl/de-beweegreden

Aflevering 15 over de lastige combinatie tussen explosiviteit en duurvermogen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/explosiviteit-of-uithoudingsvermogen-wat-heeft-een-atleet-nodig/

Aflevering 135 over de anaerobe tank: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/135-slimmer-je-anaerobe-tank-inzetten-hoe-doe-je-dat/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren met menthol: zinvol of onzin?

INLEIDING:

Je denkt er niet snel aan, maar soms zit slimmer presteren gewoon in een simpel snoepje. Tijdens de triathlon in Renkum besloot Jurgen een experiment te doen: een mentholsnoepje in zijn mond, in de hoop dat de frisse kick hem sneller zou maken.

Het resultaat? Zijn neus ging open, zijn ademhaling voelde ruimer… maar of hij er echt harder van ging? Dat heb je vorige week kunnen horen.

In de aflevering van deze week onderzoeken Gerrit, Jurgen en Guido of menthol meer is dan alleen een lekker fris gevoel. Ze bespreken recente studies, kijken naar de belofte van wetenschappers en de realiteit in de topsport. Want één ding staat vast: de perceptie van koeling is er, maar of dat ook echt je sportprestatie verbetert, blijft spannend.

En er is een keerzijde: menthol kan je lichaam ook ‘foppen’, waardoor je ongemerkt verder gaat terwijl je kerntemperatuur oploopt.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wat doet menthol in het lichaam tijdens inspanning?

Menthol activeert koude-receptoren (TRPM8) in mond en huid, waardoor je hersenen signalen krijgen dat het kouder is dan in werkelijkheid. Daardoor voelt ademhaling frisser en lijkt het lichaam minder warm, ook al verandert de kerntemperatuur nauwelijks. Het effect zit dus vooral in de perceptie van koeling.

2. Wat zeggen wetenschappelijke studies over menthol en sportprestatie?

Een review uit 2017 suggereerde dat mondspoelingen met menthol een positief effect kunnen hebben op volhoudtijd en prestatie in de hitte. Een meta-analyse uit 2025 laat echter zien dat dit effect klein en niet overtuigend is. Vooral in gecontroleerde labomstandigheden waren er kleine voordelen, maar bij commerciële producten zoals energiedranken of gels bleef het uit.

3. Hoe gebruiken sporters menthol in de praktijk?

Volgens Guido Vroemen ziet hij weinig topsporters die menthol structureel inzetten. Recreanten en sommige lopers proberen het wel, bijvoorbeeld via snoepjes of drankjes. Jurgen testte zelf een mentholsnoepje tijdens een triathlon en merkte vooral een frisser gevoel in ademhaling, maar geen objectieve prestatieverbetering.

4. Wat zijn de mogelijke risico’s van mentholgebruik tijdens sport?

Het belangrijkste risico is dat je lichaam zich kouder voelt dan het werkelijk is. Daardoor kan een sporter ongemerkt harder of langer doorgaan, terwijl de kerntemperatuur gevaarlijk oploopt. Vooral bij warme marathons of triathlons kan dit risico op oververhitting vergroten. Menthol is dus niet gevaarlijk op zich, maar kan sporters misleiden.

5. Wat zijn betere strategieën om koel te blijven?

Bewezen effectieve strategieën zijn onder andere sponsen, iceslurries en goed hydrateren. Menthol kan hooguit een prettige extra zijn, vooral voor de beleving, maar vervangt geen echte koelmaatregelen. Voor wie experimenteert kan het interessant zijn, maar het is zeker geen wondermiddel.

6. Wanneer is menthol dan wél zinvol?

Menthol kan nuttig zijn voor sporters die het prettig vinden om een frisse mond of koel gevoel te ervaren tijdens inspanning. Het mentale effect kan bijdragen aan comfort of motivatie. Maar wie echt prestaties wil verbeteren in de hitte, moet het zien als aanvulling, niet als vervanging van bewezen koelstrategieën.

Handige bronnen en links:

Aflevering 152 met warmtewetenschapper Puck Alkemade: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/152-slimmer-sporten-in-de-warmte-met-tips-van-bewegingswetenschapper-puck-alkemade/

Aflevering 193 over de koele haarband van o.a. Sifan Hassan: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/193-slimmer-presteren-met-een-koele-haarband-zinvol-of-onzin/

Review uit 2017 over de effecten van menthol tijden het sporten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27858306/

Systematisch review en meta-analyse uit 2025 naar de effecten van menthol mondspoeling op de sportprestatie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38381237/

Studie van Podlogar uit 2021 naar het effect van mentholverrijking van een energiedrank op de tijdritprestatie op de fiets: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1080/17461391.2021.1986140

Studie uit 2024 naar effect van energydrank +/- menthol op tijdritprestatie op de fiets: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ejsc.12037

Geen prestatiebevorderend effect van met menthol verrijkte ‘cooling’ energiegel op hardloopprestatie, subjectieve metingen van warmtegevoel en RPE, en cognitie:  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37571316/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Met een jetlag aan de start in Renkum: wat doet het met je prestatie?

INLEIDING:

Hoe presteer je als je lichaam denkt dat het nacht is?

Dat vroeg Gerrit zich af toen hij, net terug uit Costa Rica met acht uur tijdsverschil, aan de start verscheen van het NK Crosstriathlon in Renkum. Slaperig, vlak en zonder echte gretigheid dook hij de Rijn in.

In aflevering 235 onderzoeken we wat een jetlag doet met je prestatie, maar ook waarom 70% van de mensen ongemerkt te maken heeft met 'sociale jetlag'. Dat weekend-ritme van later naar bed en langer uitslapen kan je herstel en je energie net zo goed verstoren.

Wat zegt de wetenschap hierover, en welke strategieën helpen om je bioritme weer in lijn te krijgen?

En hoe beleefden Jurgen en de vele luisteraars de race in Renkum?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat doet een jetlag met je sportprestatie?

Een jetlag verstoort je interne klok, waardoor je lichaam niet synchroon loopt met het lokale dag- en nachtritme. Dat beïnvloedt hormonen, lichaamstemperatuur en zenuwgeleiding. Vooral explosieve en technische sporten lijden daar direct onder, maar ook bij duursporters kan het prestatievermogen dalen. Je voelt je minder scherp, coördinatie gaat omlaag en herstel verloopt trager. De effecten zijn sterker bij reizen naar het oosten.

Hoe lang duurt het om te herstellen van een jetlag?

Een veelgenoemde vuistregel is één dag per uur tijdsverschil. Vlieg je bijvoorbeeld acht uur terug uit Costa Rica, dan kan je lichaam ruim een week nodig hebben om volledig aangepast te zijn. Factoren zoals slaapkwaliteit, chronotype en lichtblootstelling bepalen hoe snel dit gaat. Je kunt dit proces versnellen door direct te eten, slapen en bewegen volgens de lokale tijd.

Wat is sociale jetlag en waarom is dat belangrijk voor sporters?

Sociale jetlag ontstaat als je slaap- en waakritme in het weekend afwijkt van je doordeweekse patroon. Denk aan later naar bed en langer uitslapen. Je lijf ervaart dat als een mini-jetlag. Ongeveer 70% van de mensen heeft ermee te maken. Het kan metabolisme, insulinegevoeligheid, bloeddruk en herstel beïnvloeden. Voor sporters die scherp trainen en herstellen is dit een serieuze factor om rekening mee te houden.

Kun je je voorbereiden op een wedstrijd met jetlag?

Ja, er zijn strategieën die helpen. Schuif in de dagen vooraf je slaap- en eetmomenten dagelijks een uur op richting de nieuwe tijdzone. Zorg voor lichtblootstelling in de ochtend en vermijd fel licht in de avond. Houd je slaaphygiëne strak: koel, donker en stil slapen, schermen uit. Direct bewegen en eten op de lokale tijd helpt je lichaam sneller omschakelen. Melatonine kan een hulpmiddel zijn, maar wordt niet als eerste keus gezien.

Wat merk je van jetlag tijdens een triathlon of marathon?

Jetlag maakt een race niet per se zwaarder qua belasting, maar het vlakt de intensiteit van je beleving af. Je voelt minder explosiviteit, minder gretigheid en minder scherpte. In de aflevering vertelt Gerrit dat hij in Renkum wel gewoon kon racen, maar dat hij zich vlak en slaperig voelde, alsof zijn lichaam nog in de nacht zat. Jetlag verandert dus vooral de kwaliteit van je prestatiebeleving, niet altijd de kwantiteit van wat je fysiek aankunt.

Is sociale jetlag net zo schadelijk als een echte jetlag?

De effecten zijn subtieler, maar ze stapelen zich wel op. Waar een vliegreis incidenteel voorkomt, kan sociale jetlag wekelijks terugkomen. Voor je herstel, je energieniveau en je prestatie kan dat net zo goed beperkend zijn. Wie structureel beter wil presteren, doet er goed aan ook in het weekend vaste slaap- en waakmomenten aan te houden.

Handige bronnen en links:

Review uit 2025 over het effect van lange vlucht/jetlag op sportprestatie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40121547/

Factsheet Jetlag van Topsport Topics: https://www.topsporttopics.nl/sportwetenschap/factsheet/factsheet-jetlag/

Het protocol tegen een jetlag van Kasper Janssen: https://www.linkedin.com/posts/kasperwjanssen_vliegvakantie-jetlag-biologische-activity-7368202344422903809-Rdsw

Aflevering 81 over de invloed van tijdstip van de dag op je sportprestatie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/81-ochtendmens-of-avondmens-maakt-het-uit-voor-je-sportprestatie/

Onze terugblik op de crosstriatlon in Renkum van 2021: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/van-theorie-naar-praktijk-terugblik-renkumse-crosstriathlon-2021/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer presteren na twee uur wedstrijd: hoe veerkrachtig ben jij?

INLEIDING:

Na 2,5 uur wedstrijd begint het pas echt. Je tempo zakt weg, je benen voelen zwaar en je hoofd wil nog wel, maar je lijf sputtert tegen.

Wat gebeurt er precies op dat punt?

En belangrijker: kun je het trainen? In aflevering 234 zoeken we dat tot op de vezel uit.

We doken in de wetenschap achter fysiologische veerkracht en spraken met Guido Vroemen over taaiheid: hoe bereid je je voor op het moment dat je glycogeen opraakt, je coördinatie achteruitgaat en elk signaal uit je lijf zegt: “stop maar”?

Gerrit deelt hoe hij als een zombie de laatste kilometers van een marathon doorkwam, en samen met Jurgen onderzoekt hij waarom vrouwen soms taaier blijken dan mannen.

Of zoals mooi gezegd: “Er is een verschil tussen de finish halen, en blijven presteren tot de finish.”

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat gebeurt er in je lichaam na 2,5 uur intensieve inspanning?

Na ongeveer 150 minuten intensief sporten raakt je lijf een grens: je glycogeenvoorraad slinkt, spieren verzuren, en de coördinatie tussen zenuwen en spiervezels wordt minder efficiënt. Volgens de aflevering ontstaat er dan een 'kink in de curve': een disproportioneel verval in je prestatievermogen. Het lichaam schakelt over op trage systemen, en dat voel je direct — in kracht, techniek én mentale weerbaarheid.

Hoe kun je dit verval trainen als je je voorbereidt op een marathon?

Volgens sportarts Guido Vroemen is het essentieel om te trainen onder vermoeidheid. Voeg wedstrijdspecifieke blokken toe aan het einde van lange duurlopen, of plan twee intensieve sessies kort op elkaar. Zo leer je je lichaam omgaan met dat lege gevoel en versterk je precies de systemen die je in het laatste half uur nodig hebt.

Heeft het zin om extra koolhydraten te nemen in die fase?

Ja, maar met nuance. Koolhydraten blijven belangrijk om je energieniveau op peil te houden, maar ze voorkomen het verval niet volledig. Zoals besproken in de aflevering: voeding kan het systeem ondersteunen, maar de afname in spier- en zenuwfunctie moet je óók trainen. Dus zowel eten als aanpassen van je trainingsschema is nodig.

Wat kun je mentaal doen om die taaiheid te verbeteren?

Taaiheid zit deels tussen de oren, maar volgens de aflevering helpt het vooral als je weet wat er gebeurt en voorbereid bent op die klap. Train dus specifiek op 'vervelende stukken': die momenten waarop je normaal zou stoppen of terugschakelen. En bouw ook mentale strategieën in je trainingen: positieve zelfspraak, doelen in stukjes hakken, of visualiseren van het eindpunt.

Waarom is het slim om juist het laatste halfuur extra te trainen?

Omdat dat vaak het punt is waarop iedereen terugvalt, maar juist daar kun je je onderscheiden. Zoals Gerrit zegt: “Er is een verschil tussen de finish halen, en blijven presteren tot de finish.” Door die fase bewust te trainen, ben je niet alleen fysiek voorbereid, maar verras je ook mentaal niet jezelf.

Zijn vrouwen taaier dan mannen op lange afstanden?

De aflevering laat zien dat vrouwen gemiddeld minder verval tonen bij ultralange inspanning. Ze starten rustiger en houden dat tempo langer vol. Dat is geen bewijs van superioriteit, maar wel een hint dat pacing, planning en mentale rust grote impact hebben. Iets waar elke sporter wat van kan leren.

Handige bronnen en links:

Onze eerdere aflevering over omgaan met vermoeidheid: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/

Review van 2025 van Andy Jones over het concept van fysiologische veerkracht in duursporters en hoe dit te trainen: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/sms.70032

Engelse studie uit 2025 naar fysiologische veerkracht bij marathonlopers na 90 en 120 minuten rennen: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/sms.70076

Verschillen in achteruitgang loopeconomie tussen toplopers en recreanten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38857519/

Hoe je aerobe drempel verandert tijdens lange tijd matig-intensief fietsen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38483635/

Koolhydraatinname helpt de fysieke achteruitgang tegen te gaan maar doet dit niet volledig: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39709586/

Positief effect van koolhydraten op verval ‘critical power’ maar niet afname anaerobe tank: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31295069/

Verschillen in taaiheid tussen mannelijke en vrouwelijke profwielrenners: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40148210/

Aflevering 208 over ultra runnen met wetenschapper Kevin de Pauw: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/208-slimmer-presteren-op-een-ultra-volgens-bewegingswetenschapper-kevin-de-pauw-2/

Aflevering 203 over ‘cardiac drift’: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/203-je-tempo-bepalen-aan-de-hand-van-je-hartslag-zinvol-of-niet/

Aflevering 158 over hoe lastig is om je (halve) marathontijd te bepalen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/158-hoe-kun-je-de-tijd-op-je-volgende-halve-of-hele-marathon-voorspellen/

Alevering 219 over het belang van krachttraining met Jeroen Rietvelt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/219-slimmer-presteren-met-de-juiste-krachttraining-volgens-special-guest-jeroen-rietvelt/

Aflevering 194 met Rob Lamberts o.a. over de opmerkelijke taaiheid van Dumoulin en Van Vleuten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/194-de-zegeningen-van-de-vermogensmeter-met-wielren-professor-rob-lamberts/

Ons ‘deep dive’ gesprek met Jens Voet: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/hoe-herken-je-het-volgende-wielertalent-deep-dive-over-het-promotie-onderzoek-van-dr-jens-voet/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Een klimaatvriendelijk sportersdieet volgens expert sportvoeding Peter Res

INLEIDING:

In aflevering 233 spreken we met sportvoedingsdeskundige Peter Res over een onderwerp dat steeds urgenter wordt: hoe kun je als sporter goed presteren én tegelijk je impact op het klimaat verkleinen?

Peter is mede-oprichter van The Climavore Athlete Movement en werkte eerder met topsporters bij Ajax en NOC*NSF.

Zijn boodschap is helder: je hoeft geen klimaatfundamentalist te worden om verschil te maken. Wie rundvlees vermijdt of zuivel inruilt voor plantaardige alternatieven, verlaagt zijn voetafdruk al aanzienlijk. En juist sporters, die vaak meerdere keren per dag eten, hebben veel kansen om het verschil te maken.

We bespreken misverstanden over eiwitten, de valkuil van ‘veel kaas als vleesvervanger’, en waarom je beter kunt denken in handafdruk dan in voetafdruk.

Peter deelt zijn ervaring met topsporters als Maya Kingma, en laat zien hoe kleine aanpassingen leiden tot grote winst,voor jezelf én de wereld.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat bedoelt Peter Res met een ‘klimavoor’?

Een klimavoor is een sporter die eet voor prestaties én voor de planeet. In plaats van de klassieke carnivoor kiest een klimavoor vaker plantaardige producten, zonder in te leveren op energie of herstel. Het is geen dogma, maar een praktische benadering van sportvoeding met oog voor duurzaamheid, aldus Peter Res.

Waarom hoeven sporters zich geen zorgen te maken over eiwitten bij plantaardig eten?

Volgens Peter bevatten veel alledaagse producten, zoals brood en peulvruchten, verrassend veel eiwitten. Wie gevarieerd en voldoende eet, komt al snel aan de juiste hoeveelheden. Alleen bij specifieke situaties of intensieve belasting kan een extra focus op eiwitkwaliteit of aanvulling nodig zijn.

Wat is het grootste misverstand over vegetarisch eten en klimaatimpact?

Veel mensen denken goed bezig te zijn door vlees te vervangen door kaas. Maar kaas heeft juist een hoge klimaatbelasting. Peter noemt dit de ‘kaasval’ en adviseert om in plaats daarvan vaker te kiezen voor plantaardige alternatieven zoals soja, bonen of noten.

Wat is belangrijker dan je voetafdruk volgens Peter Res?

Peter benadrukt het belang van je ‘handafdruk’: de positieve invloed die je hebt op anderen door jouw keuzes zichtbaar te maken. Als sporter kun je met een goed verhaal en een doordachte aanpak anderen inspireren om ook duurzamer te gaan eten.

Moet je als sporter helemaal vegan worden om impact te maken?

Nee, zegt Peter. Liever inconsequent goed dan consequent fout. Alleen al het schrappen van rundvlees maakt een enorm verschil voor het klimaat. Iedere stap telt, ook als je niet meteen alles verandert. Begin gewoon ergens.

Welke rol speelt het eetmoment in klimaatvriendelijke sportvoeding?

Omdat sporters vaak meerdere keren per dag eten, hebben ze ook veel momenten waarop ze duurzame keuzes kunnen maken. Juist die frequentie maakt het volgens Peter interessant: elke maaltijd is een kans om bij te dragen aan een betere wereld.

Handige bronnen en links:

Aflevering 172 over optimale eiwitinname voor een sporter: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/sterkere-spieren-misvattingen-rondom-eiwitinname/

Aflevering 14 over de Netflix documentaire Gamechangers: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/game-changers-beter-presteren-op-een-vegetarisch-dieet-voor-sporters/

LinkedIn post van Peter waarin hij sporters oproept zich bij hem te melden als ze als een klimavoor willen eten: https://www.linkedin.com/posts/peter-res-b373733_climavore-performancenutrition-sustainableathlete-activity-7321481371867140097-GYmC/

Artikel van Peter over klimaatvriendelijke voeding op Topsport Topics: https://www.topsporttopics.nl/sportwetenschap/samenvatting/ook-met-klimaatvriendelijke-voeding-kunnen-sporters-topprestaties-leveren/

Aflevering 182 over de rol van ijzer in je lichaam en tijdens een sportprestatie:   https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/182-slimmer-presteren-met-extra-ijzer-zinvol-of-onzin/

Aflevering 175 over het nemen van extra creatine: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/175-extra-creatine-slikken-zinvol-of-onzin-voor-duursporters/

De app Fork Ranger helpt je met het maken van duurzame voedselkeuzes. De app bevat recepten die seizoensgebonden zijn, weinig vlees en zuivel bevatten, en makkelijk te bereiden zijn. De app geeft je ook inzicht in de klimaatimpact van je voedselkeuzes en helpt je te begrijpen wat je kunt doen om duurzamer te eten.  https://www.forkranger.com/

Artikel van Peter over klimaatvriendelijke voeding op alles over sport: https://www.allesoversport.nl/thema/topsport/ook-met-klimaatvriendelijke-voeding-kunnen-sporters-topprestaties-leveren/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Een DNF in Gravelines vanwege onverwachte ‘biochemische botsing’?

INLEIDING:

In deze bonusaflevering blikken Jurgen en Gerrit terug op de triathlon in Gravelines, waarin Gerrit onverwacht niet finishte. Ze bespreken uitgebreid wat er misging, met inzichten van sportarts Guido Vroemen en een verrassende verklaring van Matthijs Hesselink.

De race: goed begin, dramatisch einde

Zwemmen en fietsen verliepen uitstekend, met tot in de laatste kilometer van het fietsonderdeel nog een sterk gevoel. Maar plotseling was alle energie weg. Tijdens het looponderdeel bleef Gerrit nog twee uur in beweging om te achterhalen wat er aan de hand was. Geen misselijkheid of braken, maar een ernstig opgeblazen gevoel, lege darmen en een totaal gebrek aan energie.

Een ‘biochemische botsing’ tussen Maurten en LiFT

De uiteindelijke verklaring kwam via WhatsApp van Matthijs Hesselink. Hij vermoedt een biochemische wisselwerking tussen twee moderne sportvoedingsstrategieën:

• De lipiden in LiFT moeten worden afgebroken door het enzym lipase
• De pectines in de Maurten hydrogel, die Gerrit ook gebruikte, remmen lipase

Doordat de vetten niet werden afgebroken, verdween de waterige omgeving in de darm. Daardoor konden ook de koolhydraten uit de Maurten-gel niet worden vrijgemaakt.

Het gevolg: stagnatie van de maaginhoud, geen opname van energie en dus ook geen brandstof voor de spieren.

De les: het lichaam is te complex voor simpelweg innovaties stapelen

Guido Vroemen bevestigt in het bonusgesprek dat de wisselwerking tussen innovatieve strategieën onvoorspelbaar kan zijn. Het bijzondere in dit geval is dat Gerrit het gebruik van LiFT in combinatie met Maurten wél al twee keer eerder had getest tijdens trainingen. De omstandigheden qua dosering en intensiteit waren toen anders, maar het geeft aan hoe genuanceerd zulke experimenten zijn.

Een ogenschijnlijk solide plan kan door subtiele biochemische interacties toch mislopen. Zoals Jurgen in de aflevering opmerkt: het is fascinerend hoe complex het lichaam in elkaar zit. Dat maakt slimmer presteren niet alleen een sportieve, maar ook een wetenschappelijke uitdaging.

Benieuwd naar de wetenschap achter vetverbranding, sportvoeding en supplementen zoals LiFT van 4GOLD?

En wil je horen hoe een goed doordacht plan toch kan vastlopen door een onverwachte combinatie van factoren?

Luister nu deze bonus!

Handige bronnen en links:

De aflevering met hoogleraar Mathijs Hesselink over Lift, waar deze bonus aflevering bij hoort: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/232-slimmer-presteren-met-gestructureerde-lipiden-met-hoogleraar-matthijs-hesselink/

Volg Gerrit op Strava en duik in de data van hoe het die halve triathlon (29 juni 2025) ging: https://www.strava.com/athletes/14722459

Aflevering over de innovatieve Zweedse hydrogel van Maurten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/98-dure-zweedse-hydrogel-sportvoeding-van-maurten-zinvol-of-onzin/

Aflevering over slimmer omgaan met pijn: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/229-slimmer-omgaan-met-pijn-en-blessures-volgens-special-guest-robert-van-der-noord/

Whitepaper van de firma 4Gold, waar Guido het over heeft in de aflevering: https://cdn.shopify.com/s/files/1/0625/8671/6376/files/Whitepaper_LiFT_2025.pdf?v=1740055582

De veelzijdige race Ch’triman Gravelines waar dit zich allemaal afspeelde: https://www.chtriman.com/

Wil je ook een keer met Gerrit en Jurgen komen triatlonnen? Kom eens kijken bij https://www.utrechtseheuvelrugtriathlon.nl/

Het hele verhaal van de intralipid affaire bij PDM waar Jurgen, Matthijs en Guido het over hebben: https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/330/De-bedorven-kip-van-PDM

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren met gestructureerde lipiden, met hoogleraar Matthijs Hesselink

INLEIDING:

Na een zomerstop zijn we terug met een knallende start van seizoen 12. We duiken direct de diepte in: hoe slim is het om met synthetische vetten te racen?

Hoogleraar Matthijs Hesselink schuift aan voor een wetenschappelijke blik op gestructureerde lipiden, zoals toegepast in het supplement LiFT van 4GOLD. Gerrit besluit datzelfde weekend het product zelf te testen tijdens een halve triathlon. Dat liep niet zoals gehoopt...

In een aparte bonusaflevering hoor je hoe zijn race onverwacht eindigt in een DNF, en wat Guido Vroemen én Matthijs hierover zeggen. Een aflevering die laat zien hoe dicht theorie en praktijk bij elkaar kunnen liggen, terwijl de uitkomst compleet anders blijkt.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat zijn gestructureerde lipiden en waarom worden ze in sportvoeding gebruikt?

Gestructureerde lipiden zijn synthetisch opgebouwde vetmoleculen die zijn ontworpen om sneller opgenomen te worden in het lichaam. Volgens expert Matthijs Hesselink kunnen ze, in theorie, efficiënter energie leveren dan gewone vetten. Ze worden toegepast in producten zoals LiFT van 4GOLD om vetverbranding tijdens duursport te stimuleren.

Welke belofte doet het LiFT supplement van 4GOLD?

LiFT belooft een energiebesparend effect op koolhydraten door vetten als alternatieve brandstof in te zetten. Het supplement wordt gepromoot als middel om duurzamer te presteren, met minder suikerverbruik. Volgens Hesselink is dat biochemisch aannemelijk, maar ontbreekt nog direct bewijs dat het daadwerkelijk prestatievoordeel oplevert.

Waarom is vetverbranding tijdens intensieve inspanning zo lastig?

Volgens Matthijs Hesselink ligt de beperking niet in de hoeveelheid vet die beschikbaar is, maar in de capaciteit van de spieren om die vetten te verwerken. Zelfs slanke sporters hebben genoeg vetreserves. Het probleem zit vooral in de snelheid waarmee vetten kunnen worden ingezet bij hoge intensiteit.

Wat ging er mis tijdens Gerrits test met LiFT in Gravelines?

Tijdens een halve triathlon ervoer Gerrit plotseling energiegebrek en een ernstig opgeblazen gevoel. Ondanks eerdere tests leidde de combinatie van LiFT en Maurten dit keer tot een volledige stilstand van de energieopname. De race eindigde in een DNF, ondanks een goed doordacht plan.

Welke verklaring gaf Matthijs Hesselink voor het falen van het voedingsplan?

Hij vermoedt een biochemische wisselwerking tussen pectines uit Maurten en de lipiden in LiFT. De pectines zouden het enzym lipase remmen, waardoor de vetten niet afgebroken werden en ook de koolhydraten niet vrij konden komen. Dit leidde tot een blokkade net onder de maagklep.

Wat is de belangrijkste les uit deze ervaring?

Zowel Matthijs als Guido Vroemen wijzen erop dat innovaties in sportvoeding elkaar onbedoeld kunnen tegenwerken. Zelfs als elk product op zichzelf getest is, blijft het lichaam te complex om zomaar strategieën te stapelen. Presteren vraagt niet alleen om plannen, maar ook om begrip van wat er in het lichaam gebeurt.

Handige bronnen en links:

Onze eerdere aflevering met Matthijs Hesselink als Special Guest, over mitochondriën. https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/148-meer-energie-tijdens-het-sporten-door-efficientere-mitochondrien/

Aflevering 225 over de zinvolle hoeveelheid koolhydraten tijdens inspanning: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/225-zoet-zoeter-zoetst-hoeveel-koolhydraten-neem-jij-tijdens-een-marathon-of-triatlon/

Aflevering 130 over spierherstel met Cas Fuchs: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/130-slimmer-herstellen-na-het-sporten-met-special-guest-cas-fuchs/

Aflevering 24 over ketonen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/ketonen-in-het-sportdieet-zinvol-of-onzin-voor-een-betere-sportprestatie/

Aflevering 97 over nuchter trainen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/97-nuchter-trainen-zinvol-of-onzin/

Productpagina van LiFT: https://4gold.eu/nl-nl/products/lift?srsltid=AfmBOop0N8jqfotWxThPUjOz4Cl5NJGaKcJKItvoMLvf2R7Q87qiBfKx

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Hoe herken je het volgende wielertalent? Deep Dive over het promotie-onderzoek van Dr. Jens Voet

INLEIDING:

De Tour de France is in volle gang en seizoen 11 van de podcast zit erop. Maar we laten je niet zonder inspiratie achter! In deze extra lange bonusaflevering duiken we diep in het onderwerp talentontwikkeling in het wielrennen.

Samen met bewegingswetenschapper én wielercoach Jens Voet bespreken we zijn promotieonderzoek aan de VU Amsterdam. Wat maakt een jonge renner écht klaar voor het profpeloton? Welke rol speelt vermoeidheid in het onderscheiden van talent? En waarom is het zo lastig om de volgende Pogacar of Van der Poel vroeg te herkennen?

Voor iedereen die wielrennen volgt met een wetenschappelijke bril, of gewoon wil weten wat er schuilgaat achter het succes van de toppers in de Tour, is dit een fascinerend gesprek.

Luister nu, tijdens je vakantierit of luie middag in de zon.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

1. Wie is Jens Voet?

Jens Voet is bewegingswetenschapper, wielercoach en vers gepromoveerd onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Op 6 mei 2025 verdedigde hij zijn proefschrift Gearing up for greatness, waarin hij zich boog over talentherkenning en -ontwikkeling in het professionele wielrennen.

Zelf begon hij als jonge renner bij ZRTC Theo Middelkamp, maar inmiddels is hij actief als coach en performance-analist bij de U23-ploeg van het Zwitserse Tudor Pro Cycling Team. Eerder werkte hij onder meer als trainer bij Metec en liep hij stage bij het toenmalige Team Sunweb. Jens combineert wetenschappelijke inzichten met praktijkervaring uit het peloton, en is daarmee een unieke stem in het debat over wat een wielertalent écht succesvol maakt.

2. Wat maakt iemand een écht wielertalent, volgens het onderzoek van Jens?

Volgens Jens Voet is het niet het piekvermogen of de sprintkracht dat het verschil maakt tussen talent en top. Wat wél het verschil maakt, is het vermogen om onder vermoeidheid hoge prestaties te blijven leveren – wat hij “durability” noemt.

Veel jonge renners kunnen indrukwekkende waardes trappen in een test of wedstrijd van 20 minuten. Maar pas na een uur volle bak koers, wanneer vermoeidheid intreedt, zie je wie echt boven komt drijven. Toppers kunnen dan nog steeds diep gaan en herstellen, waar anderen terugvallen. Talentherkenning vraagt dus om andere meetmomenten en een andere bril.

3. Waarom is het zo moeilijk om toekomstig wielertalent vroeg te herkennen?

Een van de grote problemen in talentherkenning is het onderscheid tussen “early bloomers” en duurzame talenten. Jens laat zien dat veel jonge renners die opvallen in de jeugd door fysieke voorsprong, bijvoorbeeld omdat ze eerder in de puberteit zijn, later niet per se doorstromen naar het profniveau.

Andersom geldt dat laatbloeiers vaak onterecht worden overgeslagen. Omdat traditionele selectiemomenten (zoals nationale kampioenschappen) kortdurend zijn en piekprestaties belonen, missen we vaak de taaie, duurzame talenten die in het echte werk tot bloei zouden komen.

4. Wat betekent dit voor talentontwikkeling in het wielrennen?

De bevindingen van Jens vragen om een fundamentele herziening van hoe we met talenten omgaan. Selectiecriteria zouden minder moeten draaien om momentopnames, en meer om ontwikkeling over tijd.

Ook herstelvermogen en mentale weerbaarheid zouden een grotere rol moeten spelen in de beoordeling. Jens pleit niet voor een compleet andere aanpak, maar wel voor meer nuance: laat jonge renners zich op verschillende momenten tonen, geef ruimte voor groei, en wees voorzichtig met te vroege selectie of afwijzing. Het draait niet alleen om wie nú de sterkste is, maar wie zich structureel ontwikkelt.

5. Hoe belangrijk zijn vermogensprofielen in het herkennen van wielertalent?

Vermogensprofielen, zoals 5 seconden piek, 20 minuten drempel, etc., zijn waardevolle tools, maar volgens Jens slechts een deel van het verhaal. Hij toont aan dat toppers en subtoppers in rust vergelijkbare waardes kunnen halen. Het verschil zit hem in het vermogen om onder vermoeidheid die waardes te behouden.

Jens gebruikte daarvoor unieke datasets van vermogensmetingen in koerssituaties en ontdekte dat duurzaamheid een cruciale factor is. Dat betekent dat coaches ook moeten kijken naar progressie onder belasting, en niet alleen naar absolute piekwaarden.

6. Speelt mentale veerkracht ook een rol bij het doorbreken als prof?

Zeker. Jens benoemt mentale veerkracht als een belangrijke maar lastig meetbare factor. In zijn gesprekken met coaches en renners komt telkens terug dat de weg naar de top zelden recht is. Blessures, tegenslag, prestatiedruk: het zijn allemaal uitdagingen die vragen om mentale hardheid en flexibiliteit.

Renners die leren omgaan met teleurstelling, die zichzelf kunnen blijven motiveren en die structuur vinden in een onzekere omgeving, hebben een grotere kans om het te redden. En ook dat zie je niet terug in een sprintuitslag of wattage-overzicht.

7. Wat kunnen coaches en teams concreet doen met dit onderzoek?

Jens hoopt dat teams zijn bevindingen gebruiken om talentherkenning breder te maken. Bijvoorbeeld door meer gebruik te maken van vermoeidheidsprotocollen in testen, of door prestaties in meerdaagse wedstrijden zwaarder te laten meewegen.

Ook pleit hij voor het volgen van renners over langere tijd, zodat progressie inzichtelijk wordt. Het gesprek aangaan met de renner, over motivatie, herstel, aanpassing, is minstens zo belangrijk als de data. Jens wil wetenschap niet als waarheid presenteren, maar als hulpmiddel om betere keuzes te maken in een complex proces.

8. Waarom is dit onderzoek relevant voor wielerfans tijdens de Tour?

Omdat we tijdens de Tour allemaal de vraag stellen: hoe kán het dat sommige renners blijven aanvallen, waar anderen breken? Het onderzoek van Jens Voet geeft daar een deel van het antwoord op.

Hij laat zien dat het echte verschil tussen goed en geweldig vaak zit in wat je nog kunt na een uur, twee uur, drie uur knallen. Als je kijkt naar Pogacar, Vingegaard of Van der Poel, zie je geen sprinters of tijdrijders, je ziet taaie alleskunners met een ongelooflijk herstelvermogen. En misschien is dát wel de kern van topwielrennen.

Handige bronnen en links:

Persbericht van de VU Amsterdam over het promotieonderzoek van Jens Voet: https://vu.nl/nl/nieuws/2025/scouten-met-oog-voor-de-toekomst-hoe-we-wielertalent-beter-kunnen-ontwikkelen

Het volledige proefschrift van Jens Voet online: https://research.vu.nl/files/402503313/full%20version%20thesis%20-%20jens%20voet%20-%20online%20versie%20-%2067d941c0b8c71.pdf

Profiel van Jens Voet in het AD: https://www.ad.nl/borsele/jens-voet-is-trainer-bij-zwitserse-wielerploeg-tudor-hoe-raar-het-ook-klinkt-we-willen-talenten-veel-fouten-laten-maken~aa7f8dec

De onderzoeken van Jens Voet bij elkaar op Reseachgate: https://www.researchgate.net/profile/Jens-Voet

Jens Voet op LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/jens-voet-905057165

Profiel van Jens Voet op ProCyclingStats (PCS): https://www.procyclingstats.com/staff/jens-voet

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer bewegen met een rolstoel als trainingstool bij ASM Masters of Movement

INLEIDING:

Bewegen met een rolstoel? Dat is toch alleen relevant als je een beperking hebt? Niet dus, ontdekten Gerrit en Jurgen tijdens een bijzondere Masters of Movement avond van het Athletic Skills Model.

Ze stapten zelf in een rolstoel, zowel op een skills-parcours, als in een potje rugby, en leerden binnen een paar minuten meer over motoriek, timing en balans dan in een hele maand hardlopen.

De inzichten van Paralympisch sporters Reda Haouam en Mustafa Jebari maakten diepe indruk. Net als de visie van bewegingswetenschapper Thomas Janssen: iedereen, valide of niet, zou af en toe van rol moeten wisselen.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat leer je als valide sporter van bewegen met een rolstoel?

Je wordt je bewust van bewegingen die normaal vanzelf gaan. In een rolstoel moet je opnieuw leren sturen, remmen en je lichaam coördineren. Dat traint je motoriek en maakt je een veelzijdigere sporter.

Waarom is spelenderwijs leren in een rolstoel zo effectief?

Omdat het spel je dwingt tot actie. In plaats van uitleg krijg je directe ervaring. Reda en Mustafa lieten zien dat je door doen, fouten maken en aanpassen veel sneller leert dan via theorie.

Wat maakt een rolstoel zo'n goede tool voor motorisch leren?

Het is een totaal nieuwe context. Je zintuigen, balans en timing worden op de proef gesteld. Dat stimuleert aanpassingsvermogen en vergroot je bewustzijn van hoe je beweegt, precies wat motorisch leren vraagt.

Hoe past het ASM deze ervaring in binnen het bredere beweegaanbod?

Volgens Jorick Hendriksen hoort dit thuis in een veelzijdig beweeglandschap. Door af en toe iets radicaal anders te doen, vergroot je je beweegrepertoire en train je eigenschappen die bijdragen aan blessurevrij en slim bewegen.

Wat nam prof. Thomas Janssen waar over rolstoelvaardigheid?

Zelfs mensen die dagelijks in een rolstoel zitten, moeten blijven trainen om vaardig te blijven. Dat onderstreept hoe complex en waardevol die vaardigheid is, en hoeveel er nog te winnen valt voor sporters en coaches die hiermee oefenen.

Handige bronnen en links:

Alle eerdere afleveringen van de Masters of Movement: https://slimmer-presteren-podcast.nl/tag/masters-of-movement/  

Alle informatie over ASM: https://www.athleticskillsmodel.nl/

De website van Paralympic Science Support NL: https://www.paralympicsciencesupport.nl/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Innovatie in de wielersport: Wedstrijden voor recreatieve wielrenners

INLEIDING:

Zou jij durven starten in een échte koers?

Gerrit en Jurgen deden het. Geen profwedstrijd, maar een officiële KNWU-instapkoers voor recreatieve wielrenners. Op een afgesloten parcours, met rugnummers, een peloton en… flink wat spanning.

Hoe voelt het om ineens te moeten positioneren? Wat leer je over je lijf en je hoofd als het tempo omhoog gaat? En is dit misschien wel dé manier om jezelf opnieuw uit te dagen als fanatieke fietser?

In deze aflevering hoor je alles over de ervaring, de valkuilen én waarom dit een aanrader is voor iedereen die meer uit z’n wielerhobby wil halen.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat maakt een KNWU-instapkoers anders dan een toertocht?

In een toertocht rij je vaak op eigen tempo, zonder wedstrijdelement. Een instapkoers is juist bedoeld om wedstrijdervaring op te doen, maar dan zonder de harde selectie of het hoge niveau van officiële elitekoersen. Het parcours is afgesloten, er is een startschot, en je rijdt in een echt peloton. Dat maakt het spannend, leerzaam en uitdagend, ook als je geen podiumambities hebt.

Is zo’n wedstrijd wel veilig voor recreanten?

Ja, veiligheid staat juist centraal in dit type koers. Deelnemers zijn meestal recreatieve wielrenners met een vergelijkbare insteek: ervaring opdoen in een veilige omgeving. Het parcours is afgesloten, en er rijden begeleiders mee die zorgen voor structuur, aanwijzingen geven en de snelheid bewaken. Daardoor ontstaat er een gecontroleerde setting waarin je het peloton kunt leren kennen zonder dat het onvoorspelbaar of gevaarlijk voelt.

Wat leer je van meedoen aan een echte wielerwedstrijd?

Meer dan je denkt. Niet alleen over fysieke dingen zoals tempo’s volhouden of versnellingen kiezen, maar ook over focus, positioneren en koersinzicht. Je merkt hoe een groep reageert, hoe gaten vallen, en wat het betekent om ‘op het elastiek’ te zitten. Die ervaring neem je mee in al je toekomstige trainingen en tochten.

Heeft een wedstrijd nut voor wie niet de snelste is?

Absoluut. Het gaat niet om winnen, maar om leren en beleven. Zelfs als je halverwege het peloton uit zakt, leer je hoe jouw lichaam reageert onder druk. En het gevoel van samen starten, strijden en finishen maakt het tot een unieke ervaring. Voor veel recreatieve wielrenners is dit precies wat ze nodig hebben om weer nieuwe motivatie te vinden.

Handige bronnen en links:

Aflevering 1 waarin we nogal kritisch over de vermogensmeter waren: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/de-vermogensmeter-zorg-of-zegen/

Aflevering 38 over het vermogensprofiel: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/sprinter-allrounder-of-puncheur-wat-voor-wielrenner-ben-jij-check-je-power-speed-profile/

Aflevering 30 over innovaties in het wielrennen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/innovaties-in-het-wielrennen-zijn-ze-allemaal-zo-nuttig/

Aflevering 60 over aerodynamica: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/winst-met-wind-de-perfecte-stroomlijn-op-de-fiets/

Aflevering 66 over ‘taaiheid’: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 77 met wielerwetenschapper Teun van Erp: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/77-special-guest-teun-van-erp-wetenschapper-in-het-wielerpeloton/

Aflevering 135 over de anaerobe tank: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/135-slimmer-je-anaerobe-tank-inzetten-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 176 met embedded scientist bij de KNWU Gert Galis: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/176-slimmer-presteren-in-parijs-over-baanwielrennen-met-gert-galis/

Aflevering 206 over de juiste bandenkeuze met Jenning Huizenga: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/206-slimmer-fietsen-met-de-juiste-bandenkeuze-volgens-jenning-huizenga/

Aflevering 139 over de traptechniek tijdens het fietsen en het nut van cadans variaties: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/139-je-trapbeweging-op-de-fiets-trainen-zit-er-dans-in-je-cadans/

Aflevering 194 over de zegeningen van de vermogensmeter als trainingstool met Robert Lamberts: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/194-de-zegeningen-van-de-vermogensmeter-met-wielren-professor-rob-lamberts/

Aflevering 187 over de energiepuzzel tijdens de Tour de France: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/187-slimmer-presteren-tijdens-de-tour-de-france-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 213 met Gert-Jan Ettema over traptechniek:

https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/213-slimmer-presteren-volgens-de-noren-met-gertjan-ettema/

Studie uit 2025 naar de fysieke verschillen tussen top 5 en top 15 renners in een grote ronde: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40375449/

Nieuwe wedstrijd- en licentiestructuur van de KNWU sinds 2025: https://www.knwu.nl/dossier-wedstrijd-en-licentiestructuur-2025-plus

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Slimmer omgaan met pijn en blessures volgens Special Guest Robert van der Noord

INLEIDING:

Iedere sporter kent het: pijntjes tijdens of na het sporten. Maar wanneer moet je je zorgen maken? En wat als de pijn blijft, terwijl je ‘niets’ meer hebt?

In de aflevering van deze week spreken we met pijnfysiotherapeut en onderzoeker Robert van der Noord. Samen met zijn collega Jessica Jager daagde hij ons uit om anders naar pijn te kijken, en dat bleek verhelderend én praktisch.

Je hoort waarom pijn niet altijd iets zegt over schade. Hoe je brein, emoties en ervaringen die pijn beïnvloeden. En hoe je als sporter of coach betere keuzes kunt maken, zonder bang te worden van een signaal uit je lijf.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat is pijn bij het sporten eigenlijk precies?

Volgens Robert is pijn bij het sporten geen directe graadmeter voor schade, maar een persoonlijke ervaring die ontstaat in je brein. Je lichaam geeft een waarschuwingssignaal af, maar hoe jij dat voelt, hangt af van context, eerdere ervaringen en emoties.

Waarom blijft pijn soms bestaan, ook zonder blessure?

Pijn kan blijven hangen doordat het lichaam en brein het als ‘gevaar’ blijven zien, ook al is er geen fysieke schade meer. Stress, angst en focus op de klacht kunnen het alarmsysteem blijven aanzetten. Daarom is alleen rust nemen niet altijd de oplossing.

Kun je veilig doortrainen met pijn?

Dat hangt af van de context. Robert benadrukt dat sporters vaak prima kunnen functioneren met pijn, zolang er geen tekenen zijn van verslechtering of nieuwe schade. Het is belangrijker om te kijken naar wat je nog wél kunt doen, dan naar wat er 'mis' is.

Hoe kun je als sporter zelf beter omgaan met pijn?

Wees nieuwsgierig in plaats van bang. Vraag jezelf af: wanneer komt de pijn op? Wat helpt wél? En: wat denk ik eigenlijk over deze pijn? Inzicht in je eigen reactie op pijn is vaak de eerste stap naar herstel, of beter functioneren mét de klacht.

Wat kunnen sportprofessionals anders doen bij pijnklachten?

Niet alleen focussen op scans en structuren, maar luisteren naar het verhaal achter de klacht. Robert pleit voor meer aandacht voor verwachtingen, overtuigingen en mentale belasting. Een goede vraag kan soms meer opleveren dan een extra test.

Handige bronnen en links:

Website van Robert van der Noord: https://inter-fysio.nl/praktijk

Aflevering 26 over de melkzuur mythe en lactaat laster: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/pijn-is-fijn-de-melkzuur-mythe-en-de-lactaat-laster/

Aflevering 122 met radioloog Frank Smithuis: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/hardnekkige-blessures-hoe-kan-de-radioloog-helpen/

Aflevering 164 over de mentale kanten van hardloopblessures met Jan de Jonge: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/164-mentale-risicofactoren-van-hardloopblessures-met-special-guest-jan-de-jonge/

Aflevering 212 over revalideren na een blessure bij het Militair Revalidatie Centrum: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/212-slimmer-herstellen-na-een-blessure-wat-kunnen-we-leren-van-het-militair-revalidatie-centrum/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Uilentoren Loop Leersum: 6 juni 2026

Extra elektrolyten tijdens het sporten: zinvol of onzin?

INLEIDING:

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 

Wat zijn elektrolyten tijdens het sporten, en waarom zijn ze belangrijk?

Elektrolyten zoals natrium, kalium en magnesium helpen bij het regelen van je vochtbalans en spierfunctie. Tijdens het sporten verlies je vooral natrium via zweet. Meestal hoeft dat geen probleem te zijn, maar het kan wel gevolgen hebben bij lange inspanningen of warmte.

Wanneer moet je elektrolyten aanvullen tijdens het sporten?

Voor de meeste sporters is extra aanvulling van elektrolyten niet nodig, zeker niet bij inspanningen korter dan vier à vijf uur. Bij warm weer, of als je veel zweet, kan extra natrium soms wel zinvol zijn. Maar vaak zit er al genoeg in je sportdrank.

Hoe weet je of jij extra elektrolyten nodig hebt tijdens het sporten?

Als je tijdens het sporten klachten ervaart zoals kramp of duizeligheid, of merkt dat je veel zout verliest via zweet, kan het zinvol zijn om elektrolyten aan te vullen. Voor de meeste sporters is dit niet nodig, maar voor salty sweaters kan het verschil maken.

Zijn zweettesten nuttig om je elektrolytenstrategie te bepalen?

Alleen als je structureel problemen hebt of extreme inspanningen doet. Een zweettest kan dan inzicht geven in hoeveel zout je verliest tijdens het sporten. Voor recreatieve sporters zonder klachten is zo’n test meestal overbodig.

Heb je ook kalium of magnesium nodig tijdens het sporten?

De verliezen van kalium en magnesium zijn meestal klein, en worden vaak al opgevangen via normale voeding. Tijdens het sporten is vooral natrium het belangrijkste elektrolyt om in de gaten te houden. Extra supplementen zijn zelden nodig.

Handige bronnen en links:

Studie uit 2023 van Alan McCubbin waarin hij het zoutverlies tijdens verschillende sportactiviteiten modelleert: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35616504/

Studie uit 2017 naar het vocht- en natriumverlies tijdens het lopen van een marathon: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26661748/

Review van McCubbin naar de effecten van natrium tabletten tijdens duurprestaties: https://www.researchgate.net/publication/325930028_Impact_of_Sodium_Ingestion_During_Exercise_on_Endurance_Performance_A_Systematic_Review

Recente studie van McCubbin naar de effecten van Natrium-suppletie tijdens een 5 uur lange duurloop: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37944507/

Informatie over elektrolyten op website Asker Jeukendrup: https://www.mysportscience.com/post/electrolytes-under-investigation

Infographic van AIS (Australian Institute of Sports) over electrolytengebruik: https://www.ais.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/1001103/Electrolytes-Infographic-FINAL-2.pdf

Aflevering 186 over hyperhydratie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/186-vooraf-extra-vocht-innemen-voor-een-race-is-hyperhydratie-zinvol-of-onzin/

Aflevering 69 over hoeveel je moet drinken tijdens een race: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/hoeveel-moet-je-drinken-tijdens-een-hardloop-race/

Aflevering 129 over de zin/onzin van magnesium pillen voor sporters: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/129-magnesium-voor-een-betere-sportprestatie-zinvol-of-onzin/

Aflevering 182 over ijzer suppletie: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/182-slimmer-presteren-met-extra-ijzer-zinvol-of-onzin/

Aflevering 35 over kramp tijdens het sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-raadsel-van-spierkramp-is-augurkensap-een-oplossing/

Aflevering 152 over verschillen in zweetproductie tussen sporters met Puck Alkemade: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/152-slimmer-sporten-in-de-warmte-met-tips-van-bewegingswetenschapper-puck-alkemade/

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.